|
 |
|
SAVAŞ AY
Aizanoi'nin bilinmeyen tarihi
Kütahya'da tarih baba
Kütahya gezisi sırasında gördüm ki etraf tarih kokuyor, tarih kaynıyor. Özellikle de Çavdarhisar ilçesi var ki, anlatmakla bitiremem. Birkaç arkeolog dostla sohbet ettim ve gezdim çevrede. Bakın neler anlattılar
Penkalas (Kocaçay) ırmağının yukarı kesiminde tanrıça METER STEUNENE'nin kutsal mağarası civarında yaşayan Frigyalılar'ın öncelik olarak antik kaynaklarda adı geçen "Azan" adlı mitoloji kahramanının, su perisi "Erato" ile efsanevi Kral Arkas'ın birleşmesinden ortaya çıktığı sanılıyor. İşte bu mitoloji kahramanından Aizanoi şehrinin adı kaynaklanmış olabilir diye düşünüyor herkes. Çünkü Aizanoi antik Frigya'ya bağlı olarak yaşayan Aizanilisler'in ana yerleşmeleri...
Piskoposluk merkezi
Piskoposluk merkezi kentin yüksek platosu üzerinde bulunan Zeus Tapınağı'nın çevresinde yapılan kazılarda, M.Ö. 3000 yıllarından yerleşmek tabakları ortaya çıktı. Yakın zamanda oranın birçok yerinde saptanan yerleşme tepeciklerinden biri de, Anadolu'nun erken dönemlerinde bu ana kutsal alanın yerindeydi. Hellenistik dönemde bu bölge değişimli olarak Bergama'ya ve Bithinya'ya bağlı iken M.Ö. 133'te Roma egemenliğine girmişti. M.Ö. 2/1. yy'dan ilk sikkeler bilinmekteydi.
Roma imparatorluk döneminde tahıl, yün üretimi sayesinde zenginleşmiş ve ünü bölge sınırlarını aşmış olan Aizanoi'de kesin kentleşme bulgularına ancak 1. yy sonlarına doğru rastlandı. Erken Bizans döneminde Çavdar Satarları Boyu tarafından üs olarak kullanıldı. (13.yy) Bu yüzden buraya Çavdarhisar adı verildi.. Aizanoi 1824 yılında Avrupalı gezginler tarafından yeniden keşfedildi ve 1830-40 yıllarında incelendi ve tanımlandı. 1926 yılında M. Schede ve D. Krencker başkanlığında Alman Arkeoloji Enstitüsü'nün kazıları başladı. Bu çalışmalara 1970 yılında V.Naumann tarafından yeniden başlandı ve halen devam ediyor.
Kutsal Zeus tapınağı'nın yapımındaki sırlar
Şehrin ana kutsal alanı olan Zeus Tapınağı'nın yapılabilmesi için, Anadolu'nun erken evrelerine ait tabakaların ortadan kaldırıldığı son kazılarda ortaya çıktı. Tapınak avlusunun sayesinde, hemen altından erken bronz çağı II (M.Ö 2800-2500) olarak tarihlendirilen keramik parçaları ele geçti. Ortadan kaldırılan tabakaların molozlarının, tapınak alanının tekrar dolgusu sırasında kullanıldığı sanılıyor.
Yapıma nasıl başlandı?
Tapınağın yapımına M.S. II. yüzyılın 3'üncü çeyreğinde başlandı. Yapımı için gerekli harcamaların olasılıkla geniş tapınak arazilerinin icara verilmesi ile karşılandığı sanılıyor. Toprağı kiralayanlar uzun yıllar para ödemediler. Ancak imparator Hadrian'ın kararıyla paralar ödenince tapınağın inşasına başlanabildi. İmparator ile kent arasında bu konu ile ilgili yazışmalar Aizanoi için o kadar önemliydi ki; tapınağın ön galerisinin (pronaos) kuzey tarafında özel olarak bu yazıt için hazırlanmış olan yer, bugün aynen yerinde duruyor...
Yazıtlarla süslü tapınak
Aynı duvarın dış tarafında da yazıtlar var. Burada 4 numaralı köprünün yazısından bildiğimiz M.Apuleius Eurykles'den söz ediliyor. Yazıt, Eurykles'in erdemlerinden ve kent için yaptığı işlerden övgüyle bahsetmekte. Tapınağın yazıtlarının ve kesme taşların üzerinde savaş sahnelerini, atlıları ve atları gösteren çizimler var. Bu çizimler 12'nci yüzyılla tapınağın etrafındaki surlarda korunak arayan çavdarların yaşamlarından sahneler göstermekte...
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
