|
 |
|
EMRE AKOZ
Seni gidi maymun seni!
Gecen gun maymunlardaki (daha dogrusu primatlar) insana benzeyen davranislardan soz ettim. Cunku sanilanin aksine hayvanlarin onemli bir kismi hic de 'masum' degil. Yasam mucadelesinde bin bir 'numara' yapiyorlar. Biz insanlar ise onlari 'korunmasi gereken zavalliciklar' olarak goruyoruz.
Hazir Salih Memecan, Sabah'in ucuncu sayfasinda hayvan karikaturleri cizmeye baslamisken... Gelen mesajlardan da okurlarimizin bu tip hayvan konulariyla ilgili oldugu ortaya cikmisken... Sempanzelerle devam edelim...
****
Bir sempanze uzmani olan, unlu arastirmaci Jane Goodal bir keresinde soyle demisti "Onlari incelemeye basladigimda bizden daha kibar olduklarini dusunmustum. Ama zamanla bizim kadar kotu olabildiklerini gordum."
Iste Goodall'in sempanzelerindeki insani cagristiran bazi ozellikler
Giyim Ayaklarini dikenlerden korumak icin dal parcalarini 'sandalet' gibi kullanabiliyorlar.
Tip Bazi sempanzeler karin agrisini dindiren ve bagirsak parazitlerini olduren Aspilia adli bir bitkinin yapraklarini yiyorlar.
Alet yapimi Sert otlari ince seritler haline getirip karinca yuvalarina sokuyorlar. Sonra da disari cikanlari yiyorlar.
Korku ve hayranlik Yuksek bir selalenin onunde ayin varmis gibi dans ediyorlar. Gorunuse gore insanlari dine yonlendiren duygularin benzerini sergiliyorlar.
Evlilik Sempanzeler genellikle birlikte yasarlar. Cekirdek aile kurduklari nadirdir. Ancak Evered ve Winkle adli iki sempanze klandan ayri yasayip kendi 'cocuklari' olan Wilkie'yi buyutmusler. Diger soydaslarinin aksine, Wilkie'nin kendi ogullari oldugunu apacik gostermisler.
Yaramazlik yapmak Fredo adindaki bir sempanze once inceleme alanina gelen bir muhabiri tepeden asagiya itmis. Ardindan Goodall'i ayak bileklerinden tutup yere dusurmus. Sonra da fotografciyi onun uzerine devirmis. Ve siritarak uzaklasmis!
Politik propaganda Mike adindaki ufak tefek bir sempanze gurultulu bir govde gosterisi yapmak ve boylece kendi onemini artirmak icin gaz tenekelerini birbirine vurmaya baslamis. O cussesiyle normal sartlarda grubun alt ya da orta siralarinda yer almasi gerekirken Mike bu sayede liderlige kadar yukselmis.
****
Sempanzelerle ilgili hikayeler anlat anlat bitmez. Ben bunlari son derece eglenceli ve zihin acici bulurum. Sanirim genetik yapilari yuzde 98 oraninda insana benzeyen bu yaratiklardan ogrenecegimiz cok sey var!
Otomatik borazani kim ister?
Insanlar onemli, kritik anlarinda samimiyet, otantiklik, kendini adama gibi degerleri ararlar. Ornegin nikah kiyilirken memurun ses tonu onemlidir Isini yalapsap mi yapiyor, yoksa kendini vererek mi? "Seni seviyorum" diyen kisi bunu icten mi soyluyor, yoksa adet oldugu icin mi? Cenaze toreninde yuzunu burusturmus bir arkadas, olunun ardindan gercekten uzuluyor mu, yoksa vaziyeti idare mi etmeye calisiyor?
Teknolojiyle isbirligi yapan modern hayat ise bu tip sahih duygulari surekli parcaliyor. Her gun yeni bir alanda el emeginin, kisisel becerinin yerini makinelesme ve seri uretim aliyor. Bu da orijinal, icten ve kisiye ozel olanin ortadan kalkmasi demek.
Son haberi duydunuz mu? Yuz binlerce askerin gorev yaptigi ABD ordusunda gunde ortalama 1800 kisi oluyormus. Bunda bir tuhaflik yok, normal. Yani istatistiki bir durum. Tabii bunlarin cenazesi kaldirilacak. Bu da tamam. Ancak cenazede mars calinmasi gerekiyor. "Iyi, calsinlar ya..." diyeceksiniz. Ancak 'muzisyen' bulmak kolay mi? Koca orduda mars calabilen sadece 500 borazanci varmis. Ne olacak simdi? Cenazede mars calinmayacak mi? Ya da teyp mi kullanilacak?
Savunma Bakanligi dusunmus tasinmis, hem olayin 'insani' boyutunu devreden cikarmayacak ama ayni zamanda pratik ve kolay olacak bir cozum bulmus Otomatik borazan.
Borazanin icine bir kayit cihazi yerlestiriliyor. Boylece muzigin 'm'sinden anlamayan bir asker dahi cenaze toreni sirasinda, eline borazani alip meslektasi icin bir veda marsi caliyor. Daha dogrusu calarmis gibi yapiyor.
Siz olsaydiniz, hangisini tercih ederdiniz? 1) Cok kotu calsa da bir insanin borazani uflemesini. 2) Marsin teypten calinmasini. 3) Otomatik borazanin gorev almasini?
Cagdas yasam insanoglunun karsisina ne tuhaf sorunlar cikariyor; degil mi?
Ufle, ufle!
Mizah dergilerinde bazi aliskanliklarimiz tiye alinir. Bunlardan biri de sudur "Turkler yere dusen lokmayi alip uflerler ve yemeye devam ederler. Ufledikleri icin yiyeceklerine mikrop bulasmadigini sanirlar."
Su hayatin isine bakin. Meger bu hic de komik olmayan, gayet normal bir davranismis!
ABD'deki Illinois Universitesi'de bir arastirma yapilmis. Sonuc Yere dusen yiyecege mikroplar hemen bulasmiyor. Mikroorganizmalarin yiyecege bulasmasi 5'inci saniyeden itibaren oluyor. Yani dusen yiyecek bes saniye icinde alinirsa o kadar da zararli degil. Tabii uzerindeki tozu da uflemek gerekiyor!
Ben bu tip aliskanliklarin, otomatik davranislarin ardinda bir mantik, bir sistem oldugunu dusunmusumdur hep. Bilimsel olmasa da, bu tip pratik bilgiler bin yillar icinde yavas yavas birikiyor. Evet belki biz uflemenin zarari yok ettigini saniyoruz. Halbuki isin sirri orada degil hizda. Yani ornegin ekmek lokmasini 'hemen' yerden kaldirmamizda. Bu hizi saglayan da "Ekmek nimettir, yerde durmaz, aninda kaldirilmalidir" diyen geleneksel fikirler, ogretiler, inanclar...
(Not Tabii bu noktada sunu da sormamiz gerek Acaba dusen lokmayi hemen alip ufledikten sonra yemek; kulturel bir bilgi birikiminin sonucu mu, yoksa genetik programimizin etkisiyle mi boyle davraniyoruz?)
SEVKET RADO'YU KONUSACAGIZ
Hatirlarsiniz eski gazetecilerden Sevket Rado'nun, 1930'lardan 1950'lere, Aksam gazetesinde yazdigi fikralardan derlenen 'Sozun Gelisi' adli kitaptan bahsetmistim. Yapi Kredi Yayincilik bu sezon baslattigi bir konferanslar dizisi kapsaminda 'Sozun Gelisi'ni 'Ayin Kitabi' olarak secti. Bugun (Pazar) yayinevinin Istiklal Caddesi'ndeki (G.Saray) merkezinde, Sevket Rado'dan hareketle eski ve yeni kose yazarlarini karsilastiran bir soylesi yapacagiz. Diger konusmaci deneyimli gazeteci Tuncay Ozkan. Baslama saati 1630...
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
