|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Muhtaç olduğun kaynak İMKB'de fazlasıyla var
Bankalar, müşterileri veya kendi portföylerine yaptıkları Hazine bonosu işlemlerini İMKB'de tescil ettiriyorlar ve bunun için bir bedel ödüyorlar. Ödenen bu rakamlar için İMKB'nin geçmiş faaliyet raporlarını taradık. 1994'ten bu yana düzenli veri var. Bitişikteki tabloda bu veriler yer alıyor. Dokuz yılın tescil geliri toplamı 608 milyon dolar.
SPK, tescil ücretlerini zamanında yeni kurulmuş İMKB'ye gelir yaratması amacıyla bıraktı. Normalde tescil 1982'de bankerler krizinden sonra kurulan Menkul Kıymetler Tanzim Fonu'na yapılıyordu. Böyle bir fonun kurulmasındaki amaç, o dönemde devlet tahvili olmadığı için, özel sektör tahvillerinde ortaya çıkacak geri ödeme sorununu çözmekti. Ancak özel sektör tahvillerinde herhangi bir sorun yaşanmayınca SPK da, kuruluş yıllarında kaynak ihtiyacını karşılasın diye İMKB'ye tescil yetkisi tanıdı. Menkul Kıymetler Tanzim Fonu zaman içinde unutuldu. 23 Mayıs 2000 yılında IMF'nin fonları tasfiye etme kararı çerçevesinde faaliyetine son verildi. Çıkarılan genelgeyle tescil işlemlerini yaptırmada borsa üyesi olup olunmaması kıstası aranmadı. İmar Bankası bu çerçevede borsaya bono işlemlerini tescil ettirdi.
Aslında 2000 yılında Menkul Kıymet Tanzim Fonu tasfiye edilmeseydi, şimdi ortaya çıkan bonozede olayı çözülebilirdi. Tam olarak bu işler için düşünülmüş bir fondu.
Ancak bu fonun gelirleri borsaya akıtıldı. Borsa da ihtiyacından çok fazla gelir oluştu ve 1997 ortasında milli eğitime 200 milyon dolar bağışlandı. Bu bağışın bankalarda değerlendirilmesinden dolayı elde edilen gelir 2003 ortasında 300 milyon dolar olarak yeniden kamuya bağışlandı. Bu arada 134 okul inşa edildi. Toplamda 270 okul için 765 milyon dolar kaynak sağlanmış olacak.
İşte bu düzeydeki bağışlardır ki, İMKB'nin fonlarını ortaya çıkardı. Bu da İMKB'nin vergilendirilmesiyle sonuçlandı. Son üç yılda Maliye'nin İMKB'den aldığı fon miktarı 1 milyar dolara vardı.
* Çözüm yeni fonda- Yani Menkul Kıymet Tanzim Fonu'nun kaynakları geliri yok diye İMKB'ye yöneltildi, buradan elde edilen fonlar yüksek faizde değerlendirildi. Borsa harcayamayacağı kadar gelire kavuşurken, tescil işlemlerinde bir risk gerçekleşti. Bu nedenle İmar Bankası'ndaki fiktif bono satışı olayına bir çözüm getirilecekse ve bunun için bir başlangıç kaynağına ihtiyaç duyuluyorsa, adres doğrudan İMKB Tescil İşlemleri'nden alınan komisyonlar olabilir.
Böylece hem hisse senedi ve mevduat piyasasında kurulan müşteri güvencesinin bir benzeri Hazine kağıtları piyasasında kurulur, hem de borsa bir vergi dairesi ve bağış merkezi olmaktan çıkar.
* Sonuç- "Ektiğimiz yavuzoğlu, aldığımız kavuzoğlu" Türk Atasözü
Mesajlarınız için:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
