|
 |
|
YAVUZ SEMERCI
Banka batmadan aciga satis anlasilamayacak mi?
Aciga repo yapilmasi ile Hazine bonolarinin karsiliginin olmamasi halinde, hak sahiplerine herhangi bir odeme yapilmayacak ve bu alacaklar iflas masasina gidecek...
Aciga yapilan islemlerde mutabakatsizlik, musteri ihbari sonucunda ortaya ciktigindan ancak bankada yapilacak inceleme sonucunda acikliga kavusacaktir.
Yukaridaki tespitler bankalari denetleyen, gozeten, gerektiginde kapatan, gerektiginde yonetimine el koyan BDDK tarafindan yapiliyor. Aciklamayi bir itiraf olarak degerlendirmek lazim. Denilmek isteniyor ki;
1) Hazine bonosu aldiginizda, bunun guvencesi TC Hazinesi degildir. Araci banka iyi niyetli ise, sorun yok. Kotu niyetli ise, bu devleti ilgilendirmez; mahkemeye basvurun.
2) Biz bankalarin aciga satisini denetleyemiyoruz.
3) Biz denetleyemedigimiz banka ve araci kurumlara, TC Hazinesi'nin bonosunu satmak icin izin veriyoruz.
Bankacilik sektorunde ilgili herkes, Hazine bonosu ve devlet kagitlarinda buyuk bir guvenlik boslugu oldugu konusunda hemfikir. Bu boslugun ne anlama geldigini anlamak icin olayin basit de olsa isleyisini hatirlatmak gerekiyor.
Diyelim ki, Hazine bugun bir ic borclanma ihalesine cikiyor. Itfa tarihi 6 ay ay sonra olsun. Bonunun seri numarasi soyle olacakti TRB08022004T15 TRB bir yildan az oldugunu, rakamlar ana para ve faiz odemesinin (itfa) 8 Subat 2004 tarihinde yapilacagini, T15 ise ayni itfa donemine denk gelen diger bonolarla karistirilmamasi icin konulan kodu gosteriyor.
Ihalede 2 katrilyon liralik satis yapildi. Ornegimize konu olan X bankasi, 500 trilyon liralik TRB08022004T15 bonosu satin aldi. Parasini Hazine'ye odedi ve bonolar Merkez Bankasi'nda, X banka adina acilan hesaba kaydedildi (Islem kaydi olarak yapiliyor).
Banka ister bunu kendi portfoyunde tasir, isterse bir kismini ya da tumunu sahis ve sirketlere satar. (Mevcut 175 katrilyon liralik bono ve tahvilin 88 katrilyonu sirket ve mudilerde.)
Merkez Bankasi'nda tutulan hesaplarda bono ve tahvilin su kadari vatandasta, su kadari bankanin portfoyunde gibi bir ayrim yok. Banka bu tip kayitlari kendi hesaplarinda gosteriyor.
Diyelim ki X bankasi kotu niyetli. 500 trilyon liralik bono aldi ve vatandasa 1 katrilyon liralik satti. Yani 500 trilyon liralik aciga satis yapti. Bunu kim anlayacak?
Kestirmeden soyleyelim; banka batmadan bu islemin anlasilmasi imkansiz.
Cunku;
Banka, vatandasa bono satarken "Menkul Kiymet Satis Islem Formu" adiyla bir belge veriyor. Bu belgede mudi numarasi, adi soyadi, tarihi, saat, sira no ve menkul kiymetin turu yaziyor. Bir de satin alinan bononun 'isn' no'su var. Isn no'su yukarida belirtilen TRB08022004T15'in kendisi.
Bilginin tumu bu.
Mudi, bankaya 'Hazine bonomun karsiligi var mi?' diye sordugunda, banka 'Yok canim kardesim. Seni kandiriyoruz. Aciga satis yapiyoruz' demeyecegine gore, kime, neyi soracak? Ornegin BDDK'ya gitti ve 'Ben supheleniyorum, X bankasi aciga satis yapiyor' dedi.
BDDK neyi inceleyecek? Ortada satilan bononun kisi bazinda saklama yapilmasina elverisli (hisse senedinde oldugu gibi) kupur numaralari yok ki. BDDK durumu anlamak icin, o bankadan ayni tip bono alan tum mudilere cagri yapacak. Hepsini alt alta toplayacak. Sonra cikan rakam ile Merkez Bankasi'ndaki hesabi karsilastiracak ve sonuca ulasacak. Hakkinda dedikodu olmayan bir banka icin bu islemi yaptiginizda bankanin batmayacagi varsa da batar.
Sizin anlayacaginiz sisteme gore, durust calisan ile durust calismayan banka ayrimi yapmak icin, bankanin batmasini beklemek zorundayiz.
Konu onemli, yarin da devam edecegim...
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
