|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Imar'daki bono olayi ic borclanmayi vurmasin
Bugunlerde mevduat sahiplerinin tesbiti yapilmakta olan Imar Bankasi'nda cok ciddi bir durum var. Ayni bankadan Hazine bonosu ve devlet tahvili alanlarin durumunun ne olacagi. Cunku ellerinde Hazine kagitlarini temsil eden makbuzu olan bir kitle var, ancak ortada bankanin portfoyunde bunlarin karsiligi Hazine kagidi yok. 1995'ten sonra fiziki basimi yapilmadigi icin Hazine kagitlari kayden tutuluyor ve makbuzla satiliyor.
Bankacilik ilk kez hayali Hazine kagidinin satisi ile karsi karsiya. 2000'den bu yana batan banka sayisi 22'ye yukseldi, hicbirinde cifte kayit veya kayitlarin silinmesi olayi yasanmadi. Devlet de mevduata tam guvence verirken ve bunun butun yukunu ustlenerek toplumun sirtina yuklerken, bizzat kendisinin cikardigi Hazine kagitlarinin guvenle saklanmasi ve alim satimi konusunda hassasiyet gostermiyor. Hazine ihalelerinde kagitlar satiliyor, paralar kasaya giriyor. Sonra bunun ikincil piyasasinda ne oluyor diye donup bakilmiyor.
Halbuki ayni devletin mevduata guvenceyi yillarca surdurmesinin temel nedeni borclanmasina kolaylik saglamasiydi. Bankalara garanti verirken rahat bir sekilde mevduat toplamalarini ve toplanan mevduatlarin da Hazine'ye borc verilmesini hedeflemisti. Hatta BDDK'dan once Hazine'nin, bankalarin denetiminde gosterdigi zaafiyetin en onemli nedenlerinden biri buydu. Borclanma tabanini urkutmemek. Ancak bunun yuksek faturasi batan bankalarla odeniyor.
* Borcun ucte biri halkta- Hazine 2001 krizinden sonra borclanma tabanini da genisletti. Artik bankalar kadar banka disi kesim yani kisiler ve sirketler de, Hazine kagidi aliyor. Yilbasinda banka disi kesimin aldigi Hazine kagidi 39.813 trilyonla 149.870 trilyon liralik ic borc stokuna orani yuzde 26.5 idi. 11 Temmuz itibariyle banka disi kesimin elindeki Hazine kagidi 57.276 trilyona yukseldi ve yuzde 43.8 duzeyinde artti. Haziran sonundaki 175.270 trilyonluk ic borc stokuna orani ise yuzde 32.6'ya yukseldi. Yani ic borcun artik ucte biri banka disi kesimin elinde. Iste Imar Bankasi'nda ortaya cikan bu durumun tehlikeye attigi kesim bu. Sayilari yaklasik 2 milyon. Bu kesim Hazine kagitlarini bankalardan aliyor. Ancak banka saglam degilse, cift kayit yapiyorsa, hayali satis yapiyorsa, verdigi makbuzun uzerinde saklama numarasi yoksa, butun bunlar musterinin riskini artiriyor. Yani Hazine kagidi alanlarin, tipki bir donem hisse senedi islemlerinde aracinin riskini alinmasinda oldugu gibi, banka riski aldigini Imar Bankasi olayi gundeme getirdi.
* Bonodan sogutmasin- Simdi Imar Bankasi'nda bu kisilerin sayisini ve bu yolla ne kadar para yatirdiklarini bilmiyoruz. Ama bu kitlenin magduriyeti bonoya olan buyuk yonelmenin ardindan kuskular dogmasina yol acabilir. Vatandasi bonodan sogutabilir. Cunku Imar Bankasi halktan para toplama yetkisi olan, lisansini devletin verdigi, devletin denetledigi bir bankaydi. Vatandas da gidip bu bankadan devletin bonosunu almis. Cocuk oyuncagi degil. Simdi diger bankalardan kagit alanlar da supheye dusmez mi? Supheye duserlerse, ellerindeki saklama makbuzunu pekala satip bonodan cikmayi deneyebilir. Iste asil tehlike burada. Hazine'nin borclanmasinin ucte birini sirtlayan bu kitlenin huzursuzlugu o zaman ic borclanmayi vurur. Simdi olaya ilgisiz kalan kamu otoriteleri de, o zaman harekete gecerler. Imar Bankasi olayi Hazine kagitlarinin ikinci el piyasada alim satimi, takasi ve saklanmasina acilen cozum bulunmasi gerektigini ortaya cikardi.
* Sonuc- "Agac devrilmeyince boyu olculmez" Turk Atasozu
Mesajlariniz icin:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
