|
 |
|
"Darbe" gibi atama
Azerbaycan Meclisi dün sabah ani bir kararla Haydar Aliyev'in oğlu İlham Aliyev'i Başbakanlığa getirdi. Böylece hakkında 'öldü' söylentileri yayılan Cumhurbaşkanı'nın yerine karar verme yetkisi, oğul Aliyev'e geçti
Azerbaycan'da, dün hiç beklenmedik gelişmeler yaşandı. Sabah erken saatlerde başkent Bakü'den açıklanan bir atama haberi sadece ülkede değil, Türkiye ve dünyaya da yansıdı.
Bir süredir hastalığı nedeniyle hastanede tedavi altında bulunduğu söylenen 80 yaşındaki Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in oğlu İlham Aliyev, Başbakan olarak atandı. Aliyev'in sağlık durumu ve hakkında çıkan 'öldü' söylentilerinin ardından gerçekleşen bu atama, özellikle muhalefetten büyük tepki topladı. Cumhurbaşkanı Aliyev, yeni başbakan için 2 Ağustos'ta Milli Meclis'e oğlu İlham'ı önerdi. Bir gün sonra Başbakan Artur Rasizade istifasını verdi. Dün sabah da, 06.30'da Milli Meclis Hukuk ve Siyaset Komisyonu, konuyu ele almak için toplandı. 10 üyeli komisyon, öneriyi Genel Kurul'a götürüp götürmemeyi konuştu. İlham Aliyev'i başbakanlığa getirecek olan öneriyi Genel Kurul'un onaylaması gerektiği kararı alınınca, 08.00'de toplanan kurulda yer alan 124 miletvekilinden, 102'si oylamaya katıldı. Bir çekimser oyun çıktığı oylamada 101 'oyuyla İlham Aliyev'in başbakanlığı onaylandı.
YASA DEĞİŞİNCE...
Muhalif milletvekileri, "Cumhurbaşkanı'nın sağlık durumundaki belirsizlik ve Cumhurbaşkanı adayı bir kişinin Başbakanlığa atanmasının yasalara aykırı olduğu" gerekçesiyle, kurulda yer almadı. Ancak muhalefetin bu resti, oğul Aliyev'in Azerbaycan'ın yeni başbakanı olmasını engelleyemedi.
Milli Meclis Başkanı Murtuz Aleskerov'un, kararın ardından yaptığı açıklamada, atamayı desteklediğini söylemesinin ardından, iktidardaki yeni Azerbaycan Partisi (YAP) milletvekilleri, İlham Aliyev'in görevini layıkıyla yerine getireceğini inandıklarını açıkladı. Şimdi Aliyev'in yeni görevinin kesin olarak onaylanması için Cumhurbaşkanı'nın vereceği onay beklenecek.
Siyası kanatta yaşanan bu atama, ülkede 'darbe' etkisi yarattı. Çünkü, geçtiğimiz yıla kadar Cumhurbaşkanı sağlık sorunları ya da başka nedenlerden dolayı görev yapamaz hale gelirse, Meslis Başkanı görevi devralıyordu. Ancak değişen yasalarla birlikte bu görevin, Başbakan tarafından devralınması öngörüldü. Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in görev yapamaz hale gelmesinin ardından değişen yasaya göre görevi devralacak isim olan başbakanlığa oğul Aliyev'in atanması söylentileri artırdı.
BAŞARILI OLACAĞIM"
Ayrıca İlham Aliyev'in Başbakan olabilmesi için diğer görevlerinden istifa etmesi gerekiyor. Oğul Aliyev, Başbakan atandıktan sonra YAP Genel Başkan Yardımcılığı, devlet petrol şirketi SOCAR'ın Başkan Yardımcılığı, Avrupa Konseyi'ndeki Azeri Parlementer Heyeti Başkanlığı'ndan ayrılmak zorunda. Bu zorunluluk üzerine yeni Başbakan'ın tüm bu görevleri bıraktığı ve yalnızca Milli
Olimpiyat komitesi Başkanlığı'nı sürdüreceği kaydedildi.
İlham Aliyev, Milli Meclis'te Başbakanlığa atanmasıyla ilgili önerinin Kabul edilmesinden sonra yaptığı açıklamada şöyle konuştu "Bana güvendikleri için milletvekillerine teşekkür ederim. 8 yıldır Meslis'te görev yapıyorum. Bugüne kadar üstlendiğim tüm sorumluluklarımı yerine getirdim. Yeni görevimde de başaralı olmak için çalışacağım ve başarılı olacağıma inanıyorum."
Muhalefetin kendisine karşı çirkin' bir siyaset yürüttüğünü ifade eden Aliyev, "Ancak onlar başarılı olamayacak" diye konuştu. Aliyev, kabinede bir değişiklik olup olmayacağı sorusu üzerine de "istifa beklemediğini ve normal yönetimin devam edeceğini" söyledi. Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in kardeşi ve iktidar milletvekili Celal Aliyev de yiğeninin atamasıyla ilgili yaptığı açıklamada "Bu gelişme ülkenin her alanda gelişmesine olumlu katkı sağlayacaktır"dedi.
CEVAP BEKLEYEN İKİ SORU
Eski başbakana ne olacak?
Dün sabah saatlerinde alınan ani atama kararına kadar, Artur Rasizade Başbakanlık görevini yürütüyordu. Rasizade'nin sağlık sorunları nedeniyle istifa edeceği iddia ediliyordu. Bazı kaynaklar tarafından eski Başbakan'ın Pazar günü istifa ettiği öne sürülse de bazı kaynaklar, istifanın ne zaman gerçekleşktiğinin bilinmediğinin altını çiziyor.
Uzun yıllardır Başbakanlık görevinde olan Rasizade'nin durumunun önümüzdeki günlerde netleşeceği belirtiliyor. Bunun yanı sıra, Rasizade'nin oylamanın yapıldığı Milli Meclis Kurulu'na katılmamasının da dikkat çektiği ifade edildi.
Seçimler ertelenecek mi?
Tepki toplayan bu atama, birçok söylentiyi de beraberinde getirdi. Zaten ülkede, Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'den bir haber alınamaması nedeniyle söylentilerin ardı arkası kesilmiyordu. Dün, bunlara yenileri eklendi. Bunların başında seçimlerin ertelenmesi geliyor. Geçtiğimiz yıl değiştirilen yasaya göre, ülkede Cumhurbaşkanı'nın ardından Başbakan geliyor.
Milli Meclis Başkanı ise meclis üyeleri tarafından seçiliyor. Anayasada yer alan 179'uncu maddeye göre, Cumhurbaşkanı görevden ayrılırsa, 3 ay içinde seçimlerin yapılması gerekiyor. Muhalefet partileri ise Cumhurbaşkanı'nın herhangi bir şekilde görevden ayrılması durumunda iktidarın, 15 Ekim'de yapılacak seçim sürecinin Meclis'te iptal edilmesini sağlayarak, zaman kazanmaya çalışacağını iddia ediyor.
Azerbaycan'da daha önceki seçimler, hile yapıldığı ve tehditlere başvurulduğu gerekçeleriyle uluslararası gözlemciler tarafından kınanmıştı.
Politbüro'daki tek Türk
10 Mayıs 1923 tarihinde Nahçıvan'da doğdu. İlk, orta ve teknik öğrenimini Nahçıvan'da yaptı. 20 yaşında Komünist Partisi'ne girdi. 1941'den itibaren Nahçıvan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Halk Dili İşleri Komiserliği'nde ve Halk Komiserleri Meclisi'nde Şube Müdürü olarak görev yaptı, 1944 yılında KGB'de görevlendirildi. 1967 yılında Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreterliği'ne getirildi. İki kez Sosyalist Emek Nişanı ile ödüllendirilen Haydar Aliyev, 1976'da Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi Politbüro Yedek Üyeliği'ne, 1982'de ise asil üyeliğine getirildi. 1990 yılında Gorbaçov ile ihtilafı nedeniyle görevden alındı. 1991 yılında döndüğü Nahçıvan'da, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti Meclis Başkanlığı'na seçildi. 1993'de Ebulfeyz Elçibey tarafından Bakü'ye davet edildi ve Meclis Başkanı seçildi. 3 Ekim 1993'te ise Cumhurbaşkanlığına getirildi. 1998'de yapılan seçimlerde bir kez daha Cumhurbaşkanı oldu.
Biraz ticaret bolca siyaset
İlham Aliyev, 24 Aralık 1961 yılında Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de dünyaya geldi. Orta öğretimini 1967-1977 yılları arasında Bakü'de tamamlayan İlham Aliyev, 1977'de Moskova Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Fakültesi'ne girdi. Üniversite eğitimini 1982'de tamamlayan Aliyev, üniversitede 1990 yılına kadar öğretim görevlisi olarak çalıştı. İlham Aliyev, 1991 ve 1994 yılları arasında Moskova ve İstanbul'da çeşitli ticari faaliyetlerde bulundu. Azerbaycan devlet petrol şirketi SOCAR'ın başkan yardımcılığını Mayıs 1994'ten itibaren üstlenen İlham Aliyev, 1995 ve 2000 yılı genel seçimleri sonucunda milletvekili olarak Milli Meclis'e girdi. Babası Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in Genel Başkanlığını yürüttüğü YAP'ın Genel Başkan Yardımcılığına 1999 yılında seçilen İlham Aliyev, 1997'den beri Milli Olimpiyat Komitesi'ne de başkanlık yapıyor. Rusça, İngilizce ve Fransızca'yı çok iyi bildiği ifade edilen İlham Aliyev evli ve 2 kız, 1 erkek çocuk babası.
Büyük Aliyev imparatorluğu
Dr. Ahmet Kasım Han Bilgi Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Öğretim Üyesi
Bundan bir süre önce Azeri muhalefeti Aliyev'in oğlunun seçimlere girmeyeceğine dair kendilerine söz verdiğini seslendiriyordu. Ama görünen o ki böyle bir durum geçerliliğini yitirdi. Aliyev imparatorluğu, sahipsiz bırakılamayacak kadar büyük bir imparatorluk. Bu tip ülkelerde sistemler kendi alt sistemlerini yaratır. Alt sistemlerin de bir modeli vardır. Bu açıdan bakıldığında oğul Aliyev'in iktidarı modelin devamlılığını sağlayacak bir çözüm. Aynı zamanda modelin devamlılığının da bir güvencesi. Her ne kadar muhalefet baştan istemese de sonuç baskı ve desteklerle ikna yönünde ciddi adımlar atıldığını gösteriyor.
DAĞINIK MUHALEFET İŞLERİ KOLAYLAŞTIRIYOR
Bundan sonraki aşamada güçlerin oğul Aliyev'e devredilmesi beklenmelidir. Ancak bu kolay olacak mı henüz belli değil. Her ne kadar bu bölgelerde böyle babadan oğula iktidar devirleri doğal olarak karşılanıyor görünse de bu yönde ağır baskılar olursa bu durumda muhalefetin bunu doğal karşılamaması da mümkündür. Ama bu ülkelerde muhalefet yapısı ya da böyle bir tecrübe pek fazla yok. Geçmişte de benzer gelişmeler oldu. Bir önceki iktidarın adamları kartvizitlerini değiştirerek liderliklerini sürdürdüler.
Azerbaycan için ikinci nokta muhalefetin dağınıklığı. Merhum Elçibey'den sonra Halk Cephesi neredeyse dörde bölündü. Elçibey'in yerini dolduracak ortak bir lider çıkmadı.
ALİYEV'DEN ALİYEV'E İKTİDAR DEVROLUYOR
Muhalefetin bu dağınıklığı gözönüne alınırsa Aliyev'den Aliyev'e iktidar devri kolay olacaktır. Zaten Haydar Aliyev iktidarı döneminde muhalefeti sindirmiş neredeyse bu yetki devrine saygılı hale getirecek manevralar yapmıştı. Ancak oğul Aliyev, babası kadar karizmaya sahip değil. Azerbaycan'daki değişimi dışardan etkileyecek unsur ise ABD-İran ilişkileridir. ABD, İran'a yönelik aksiyonlarını biraz yavaşlattı ama vazgeçtiğini de söylemedi. İran'da 20-30 milyon Azeri yaşıyor. Dolayısıyla ABD'nin İran politikası içinde Azeriler'in fonksiyonu çok önemli.
TÜRKİYE'NİN AĞIRLIĞINI KOYACAK ETKİNLİĞİ YOK
Türkiye ise geçmişte yaşanan hatalar nedeniyle Azerbaycan'da rahat değil. Bugünkü ilişkileri sağlayan Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in şahsi ilişkileridir. Ama Türkiye için Azerbaycan'ın önemi gerek Bakü-Ceyhan boru hattı, gerekse bu bölgedeki etnik ve kültürel yakınlıklar dolayısıyla çok büyük. Ama Türkiye şu an itibariyle Azerbaycan'da bir ağırlık merkezi oluşturabilecek pozisyonda değil.
MUHALEFETE GÖRE ALİYEV...
30 Temmuz'da öldü
Muhalefet, 8 Temmuz'dan bu yana ne sesi duyulan ne de kendisi görülen, ve Türkiye'de Gülhane Askeri Tıp Akademisi'nde tedavi altında olduğu söylenen Haydar Aliyev'in 30 Temmuz'da öldüğünü iddia ediyor. Muhalefetteki Umut Partisi'nden İgbal Agazede, dün yaptığı açıklamada "Aliyev aslında geçtiğimiz ay sonunda öldü. Bu nedenle bu atama ve yapılanlar yasa dışı. Hiçbiri legal değil" dedi. Bunun yanı sıra, Genel Kurul'daki toplantıya muhalefet milletvekilerininin katılmamasının da nedeninin 'sandalye yetersizliği' olduğu belirtildi.
'İSKEMLE YOK'
İktidar partisinin, oylamaya katılacak diğer milletvekillerine "Size ayıracak iskemlemiz yok" dedikleri ifade edildi. Ancak, sayıca iktidar milletvekillerinin çok altında olan muhalif milletvekillerinin, oylamaya katılmaları halinde bile oylama sonucunu değiştiremeyeceği de biliniyor.
7 KABURGASI KIRIK
Öte yandan İlham Aliyev, babasının 21 Nisan'da Bakü'deki Cumhuriyet Sarayı'nda düzenlenen törende rahatsızlanması sırasında 7 kaburga kemiğinin kırıldığını söyledi. İlham Aliyev, babasının daha önce açıklandığının aksine 1 değil, 7 kaburga kemiğinin kırık olduğunu belirterek, "Tabii bu yaştaki insan için böyle bir durum oldukça ağırdır. Ancak şu anda durumu iyidir" dedi. Aliyev, Cumhurbaşkanı Aliyev'in Cumhurbaşkanlığı seçimleri sürecinin resmi olarak başladığı 6 Ağustos'a kadar Bakü'ye döneceğini de kaydetti.
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
