|
 |
|
YAVUZ SEMERCI
Devlet Bey'i beklemediler!
21 Subat 2001 devaluasyonundan (sukseli adiyla dalgali kur) hemen once Merkez Bankasi'ndan ucuz doviz satin alan bankalarin listesi basina sizdirilmisti.
Merkez Bankasi'ndan 5.3 milyar dolar ceken bankalarin buyuk bolumunun yabanci olmasi dikkat cekiciydi. Halbuki, 19 Subat 2001 gunu, normal ekonomik davranis, doviz almakti. "Tarihimizin hicbir doneminde devlet zirvesinde boyle bir kriz yasanmamistir."
Basbakan Bulent Ecevit, MGK toplantisinda Cumhurbaskani Necdet Sezer ile yasadiklarini boyle tanimliyordu.
Kasim 2000'de yasanan krizin etkilerini ve kirilganligini uzerinde tasiyan Turk mali sistemi bu aciklama ile kopmus, borsa duserken faizler yukselmisti. Sabit doviz kurunun yurumeyecegini anlayan piyasa oyunculari, doviz bulmak icin ataga gecmisti.
Peki, boyle bir ortamda Turk bankalari nasil olur da doviz almaz? Yukaridaki liste, Turk bankalarinin doviz almadiklarini degil, alamadiklarini gosteriyor.
Ornegin, o gun Garanti Bankasi, Merkez Bankasi'dan 950 milyon dolar doviz aliyor. Ancak ertesi gun yeteri kadar Turk lirasi bulamadigi icin 950 milyon dolari Merkez Bankasi'na geri satiyor.
Neden TL bulamadiklari ise biliniyor. Cunku Merkez Bankasi, 20 Subat 2001 tarihinde borclanma piyasasindan cekildi. Kamu bankalari, kendilerini fonlayan ozel sektor bankalarina borclarini odeyemedi. Ozel sektor bankalari da dovizi almak icin TL bulamadi. Boylece, bir gun once satin aldiklari dolarlari pasa pasa Merkez Bankasi'na geri verdi...
Hazine'den komisyona yollanan aciklamanin icinde yer alan su not, ne demek istedigimizi anlatiyor
"Bir piyasa yapicisi banka (Akbank kastediliyor) 21 Subat 2001 tarihi itibariyle Halk, Ziraat ve Emlak Bankasi'nda olan toplam 915 trilyon lira (1.5 milyar dolar) tutarindaki alacagini tahsil edememistir..."
Peki, o gun Merkez Bankasi'ndan 680 bin lira uzerinden dolar satin alan ve agirligini yabancilarin olusturdugu bankalar, bu dovizi ne yapti?
Konuyu arastiran Yolsuzluk Arastirma Komisyonu raporunda bunun yanitini, Merkez Bankasi Piyasalar Genel Muduru Akil Ozcay soyle veriyor "Merkez Bankasi'ndan cekilen 5.3 milyar dolarin yuzde 73'u ayni gun yerli ve yabanci bankalarin musterilerine satildi. Yuzde 27'si ise bankalarin pozisyonlarinda kaldi."
Bu tespit, para sahibi olan irili ufakli yuzbinlerce insanin dovize saldirdigini ortaya koyuyor.
Uygulanan ekonomik politikalar nedeniyle bankalarin, doviz bufelerinin ve ozel finans kurumlarinin doviz talebini karsilamak zorunda olan Merkez Bankasi yoneticilerini suclamak dogru mu?
Eger Turkiye doviz rezervlerini korumak istiyorsa, yapacagi sey, krizin patladigi gun kurlari dalgalanmaya birakmakti. Dovizin o noktada durmayacagini cocuklar bile bilirken, hukumetin bilmemesi mumkun mu?
Bal gibi biliyorlardi. Nitekim 19 Subat gecesi, (Merkez Bankasi Sosyal Tesisleri ve Basbakanlik'ta) Merkez Bankasi Baskani Gazi Ercel, IMF Turkiye Sorumlusu Carlo Cottarelli ve diger yetkilliler, hukumeti dalgali kur konusunda ikna etmeye calisiyorlardi.
Ancak, karar almasi gereken Bulent Ecevit ve Mesut Yilmaz, siyasi nezaket kuralini isleterek, Turkmenistan'da bulunan Devlet Bahceli'nin donmesini bekledi. Devlet Bey iki gun sonra geldi. Dalgali kur karari 21 Subat gecesi alinabildi.
Nezaket kurallarina gore calismayan piyasalar ise, coktan Uskudar'i gecmisti.
Simdi hep birlikte suclu ariyoruz...
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
