|
 |
|
Krizi yerli, yabanci herkes tetikledi
TBMM Arastirma Komisyonu 21 Subat 2001 tarihindeki doviz krizine yonelik raporu tamamladi. Rapora gore, yerli bankalar da yabancilar gibi dovize kostu ama kamu bankalarinin engeline takildi
TBMM Yolsuzluklari Arastirma Komisyonu'nun aylarca uzerine calistigi ve Meclis'e sundugu rapor Subat krizinin nasil gostere gostere geldigini de ortaya koydu. Oyle ki neredeyse piyasadaki oyuncularin tamami "devaluasyonu onceden gormus!" ve ona gore pozisyon almis. Parasi olmadigi icin dovize gecemeyenler ise 21 Subat'taki Hazine itfasindan piyasaya geri donen parayi alip dogrudan "dolara" yatirmis.
Raporda en ilginc tespitlerden biri de krizi sadece yabanci bankalar degil yerlilerin de tetikledigi yonunde. Yerli ve yabanci bankalar sadece kendileri kazanmamis. Cunku aldiklari dovizin yuzde 73'unu musterilerine aktarmislar. Raporda, "Bankalar 19 Subat gunu yarin valorlu 7,6 milyar dolar tutarinda doviz talep etti. 20 Subat gunune gelindiginde ise ilgili kuruluslarca bir gun once talep edilmis olan doviz tutarinin sadece beste birine karsilik gelen 1,5 milyar dolarlik bolumunun Turk Lirasi karsiligi hazir bulundurulabildigi goruldu. Geriye kalan 6,1 milyar dolarlik bolumu ise ya Merkez Bankasi'na geri satilmis ya da iptal edilmistir" deniliyor.
Rapora gore Merkez Bankasi 19, 20 ve 21 Subat'ta toplam 84 kurulusa net 5 milyar dolar doviz satmis. Bunun yuzde 55'i Turkiye'de bulunan yedi yabanci banka, yani Citibank, Deutsche Bank, Chase Manhattan, HSBC, WLB ve ABN Amro Bank tarafindan alinmis.
Merkez Bankasi Piyasalar Genel Muduru Akil Ozcay, Komisyon'a verdigi bilgide, o gunu soyle anlatiyor
"Bankacilik Genel Mudurlugumuz arastirdi. Bu paranin yuzde 73'u ayni gun bankanin musterilerine gidiyor. Yuzde 27'si bankalarin pozisyonlarinda kaliyor.."
Iste 19 Subat'ta Milli Guvenlik Kurulu toplantisinda Cumhurbaskani Ahmet Necdet Sezer ile Bulent Ecevit arasinda "Anayasa firlatma" ile baslayan uc gunun oykusu asagida tek tek anlatiliyor. Hem de rapordaki orijinal ifadeleri ile...
Ercel tedbirini onceden almis!
* Merkez Bankasi eski Baskani Gazi Ercel, 26 Mart 2001'de Basbakanlik Mufettisleri'ne verdigi yazili ifadesinde IMF Birinci Baskan Yardimcisi Stanley Fischer, IMF Avrupa Bolum Baskani Michael Deppler ve IMF Turkiye sorumlusu Carlo Cottarelli ile 19 Subat 2001'de Ankara'da gece saat 0230'a kadar suren toplantilar yaptigini beyan etmektedir.
* Ercel'in, T. Halk Bankasi Posta Caddesi Subesi'nde bulunan sahsi TL hesaplarini 19 Subat'ta dolara cevirmesi ve bu hesaplardan birinin vadesinin dolmasina 9 gun varken bozdurmasi dikkat cekicidir. Ercel'in kendi sahsi hesaplarini dolara cevirirken resmi gorevi dolayisiyla ogrenmis oldugu dalgali kura gecilecegi bilgisiyle ve dusuk kurdan doviz satin alarak kendisine menfaat saglamak amaciyla hareket ettigi kanaatine ulasilmaktadir.
2.1 katrilyonluk gecikme zarari!
* Basbakanlik Mufettisleri'nin degerlendirme ve tespitlerinden, ekonomi yonetimince dalgali kura gecis konusunun 19-21 Subat 2001 tarihlerinde iki gun boyunca suruncemede birakildigi, dalgali kura gecis kararinin iki gunluk gecikmeyle alindigi ve bu gecikme suresi icinde gerceklesen doviz satis islemleri dolayisiyla Merkez Bankasi'nin yaklasik olarak 2 katrilyon 137 trilyon zarara ugramasina sebep oldugu anlasilmaktadir.
* Ekonomiden Sorumlu eski Devlet Bakani Recep Onal'in somut olayda ekonominin iyi yonetilmemesinde sorumlulugunun bulundugu dusunulmektedir.
Itfadan cikan dolara kostu
* Hazine 20 Subat 2001 gunu 1 ay vadeli bono ihalesi duzenlenmis olup, bu ihaledeki toplam satis net 1 katrilyon 847 trilyon lira olarak gerceklesti. Bununla birlikte; ihalenin ardindan toplam 12 katilimcinin ihalede kazandiklari tutarin tamamini yatirmadiklari goruldu.
* Ihaleden tamamen vazgecen 2 adet katilimci ile ihaleden kismen vazgecmis olan 10 katilimcidan ikisi piyasa yapici banka konumundadir. Yatirilmayan toplam 694 trilyon liranin yuzde 58'i piyasa yapicisi sifatina sahip bir bankanin kazandigi 405 trilyon 369 milyar TL'lik tutardan tamamen vazgecmesinden kaynaklanmistir.
* Yukumlulugunu yerine getiremeyen piyasa yapici bankalardan sadece biri, 21.02.2001 tarihi itibariyle Halk Bankasi, Ziraat Bankasi ve Emlak Bankasi'ndan olan toplam 915,2 trilyon lira tutarindaki alacagini tahsil edememistir.
* Adi gecen bankalarin Merkez Bankasi ile yaptiklari doviz islemleri incelendiginde toplami 1 milyar 202 milyon dolar doviz aldiklari anlasilmaktadir.
* Bankalarin 694 trilyonluk bolumu yatirmaktan vazgecmeleri nedeniyle ortaya cikan finansman acigi bedeli yatirilmamis olan Hazine bonolarinin Merkez Bankasi'na satilmasi yoluyla kapatilmistir.
* Bonolarin birinci elden Merkez Bankasi'na satilmasi isleminin kisa vadeli avans kullanimi olmadigi anlasilmaktadir. Boyle bir uygulamanin ise yasal dayanagi bulunmamaktadir.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
