|
 |
|
MEHMET BARLAS
Kimi ve neyi yakalayip gecmek icin yarisiyoruz?
Her gecen yil, icinde bulundugumuz yarisi daha hizli ve daha insafsiz hale getiriyor.
"Hangi yaris" diye sormayin.
Her konuda, her alanda, her duzeyde, kaybedenlerin yokluga veya sefalete itildigi bir yaris var.
Bizim kendi toplumumuz icindeki yarislari dusunun bir kez.
Ben 1960 yilinda Istanbul Universitesi Hukuk Fakultesi'ne girdigimde, ne bir giris sinavi, ne de OSS vardi. Teknik universiteler ve tip fakulteleri disinda, isteyen istedigi meslegi secmek icin, diledigi yuksek okula kaydini yaptirirdi.
Yabanci dille egitim veren ozel ortaokullar da, parasi olan herkesin cocuguna acikti.
Birakalim universiteleri veya ozel okullari..
Lise mezunu olmak bile, toplumda ayricalikli bir konumdu. Lise mezunu olan her erkek, "Yedeksubay" olarak askerligini yapma hakkina sahip olurdu. "Servet" kavrami bile farkliydi.
4-5 katli bir apartmani olan aile, super zengin sayilirdi. Buyuk kentlerdeki trafik polisleri, ozel arac sahiplerini, isimleriyle tanirdi.
Son yarim yuzyilda nelerin degistigini, her yil 1,5 milyon gencin universite giris sinavlarina katildigini, gokdelen sahibi olmanin degil, bunu elinde tutabilmenin bir anlam tasidigini yasayarak ogrendik.
Dunyada da durum ayni.
"Bilgi ve Iletisim Cagi"na gectigimizin herhalde farkindayiz. Son 30 yilda, bilgisayarlarin gucu her 18 ayda bir, tam iki kati artiyor. Ve bilgisayar teknolojisindeki maliyetler, 1970'lerin basindaki degerlerin yuzde 1'ine indi.
Ornegin otomobiller de, bilgisayar ciplerine paralel oranda ucuzlasaydi, bugun bir otomobili en fazla 5 dolara alabilirdik.
Baska bir rakam vereyim. 1993'te, tum dunyadaki internet sitesi sayisi 50'ydi. 2000 yilinda ise 5 milyon web sitesi vardi.. Su anda World Wide Web'de, 610 milyar e-mail gonderiliyor, 2,1 milyar statik sayfa var ve bu rakamlar her yil ikiye katlanarak artiyor. Bilgi ve iletisim cagindaki yarisin global rakamlarini hatirlayalim.
2000 yili itibariyle, her 1000 kisideki bilgisayar sahibi olma rakamlari soyle
Amerika 570, Japonya 286, Almanya 297, Fransa 221, Ingiltere 302, Rusya 37, Cin 12..
Global yarisi, artik internete giren kisi ve "e-trade" rakamlari da belirliyor.
Dusunun ki su anda Amerikan egitim kurumlarinda 500 bin yabanci uyruklu ogrenci var.
Acaba bunu da, "Bilgi ihracati" diye mi algilasak? Butun bu verileri, sayfalarca uzatabiliriz.
Bunun icin yuzlerce kitap karistirmaya da gerek yok. Internetteki bir arama motoruna girin.. Dunyada ulasamayacaginiz kurum, edinemeyeceginiz bilgi ve rakam yok artik.
Bizi cok dogrudan ilgilendiren soru, acik bicimde ortada. Yerelden globale, her zeminde hizlanan ve insafsizlasan yarista, Turkiye'nin ve Turklerin yeri ne olacak? Bunda sadece ice donuk yasamayi secersek, "AK Parti iyi veya kotu" tartismalari arasinda, gecen yuzyildaki gibi oyalanabiliriz. Ama eger biraz vizyon sahibi isek, en dramatik sorulari, kendi kendimize sorabiliriz.
Ornegin
- Turkiye 21'inci yuzyila, hangi guclerini artirarak hazirlanmayi planliyor?
Artik biliyoruz ki, kilo, kisi, litre benzeri birimlerle ifade edilen gucluluk rakamlari, fazla anlam tasimiyor. Yillik uretim rakamlari veya rezervleri milyarli rakamlarla ifade edilen petrol ureticisi ulkelerin durumunu goruyoruz.
Tamam. Cin, dunyanin en kalabalik ulkesi..
Ama bakin bu kalabaligin rakamsal anlamina.
Eger Cin'de her sey yolunda gider, yillik gelisme hizi hic aksamadan yuzde 6 olursa ve Amerika yuzde 2 gelisme hizinda kalirsa, Cin'de kisi basina dusen ulusal gelir payi, 2025 yilinda, Amerika'nin rakaminin yuzde 38'i kadar olabilecek.
Baska bir ifade ile 21'inci yuzyil sonuna kadar, Cin'in Amerika'yi herhangi bir "guc" rakaminda yakalamasi cok zor. Ama Cin'in hedefi bu!.
Peki biz Turkiye olarak, hangi alanda ve hangi rakamda, kimi yakalayip, gecmeyi planliyoruz?
Bizim kusagi birakalim.. Cocuklarimiz ve torunlarimiz, onumuzdeki donemde hangi yarista, kimi yakalamak icin kosacaklar.
Bunu bilen, hesaplayan ve kendine dert eden kimse var mi siyasette?
SAKA
Boyle de olur!.
Bir Ingiliz ozdeyisi var.
Soyle
- Yaslilar her seye inanir. Gencler her seyi bilir. Orta yaslilar da her seyden suphe eder!
Bu ozdeyisi, Turkiye'ye uygulayalim mi?
- Gazete okurlari her seye inanir ve bilgileri ile yazilanlari kontrol ettikten sonra da, her seyden suphe ederler.
BIR KITAP
Amerikan Gucunun Paradoksu!..
Iki gunluk Bodrum tatilinde, Joseph Nye'in "Amerikan Gucunun Paradoksu" kitabini okudum. (The Paradox of Amerikan Power, Oxford University Press, New York 2002).
Bu kitabi okurken, Turkiye'nin kendi olceginde yasadigi endiselerin cok daha buyugunu, Amerikan seckinlerinin de tartistigini gordum.
Roma Imparatorlugu'ndan bu yana en buyuk gercek "Global Super Guc" olan Amerika, "Tek Basina" dunyaya ne kadar hukmedebilecek?
Yazar Nye, carpici teshislerle yaklasiyor dunyaya.
Mesela globallesmenin butun dunyaya getirdigi ortak egilimleri, mesela "Ozellestirme"leri incelerken, su yargiyi seslendiriveriyor.
- Terorizm de, savas kavraminin ozellestirilmesi midir?
Nye'in kitabinda, Amerika'da da, bazi gercekleri herkesten once soylemenin toplumu uyandirmadigi anlatiliyor.
Mesela 1997 yilinda, iki senator, Gary Hart ve Warren Rudman, "Amerika'lilar kendi topraklarinda buyuk sayilarla olebilirler" diye terorizme karsi uyarmislar ulkeyi.
Ancak Amerika 11 Eylul 2001 saldirisi ertesinde, terorizme savas acmis.
Tipki Pearl Harbour'daki gibi.
Mesajlariniz icin:
mbarlas@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
