|
 |
|
Kobay bebege tuhaf savunma
"Sakincali ilac"in Turkiye'deki bebekler uzerinde denenmesi buyuk tartisma yaratti. Iddialara yanit veren Turk doktorlar, "Yalnizca cocuk diskilarini arastirdik" dedi
Dunyanin en onemli ilac otoritesi Amerikan Gida ve Ilac Dairesi (FDA)"nin "Turkiye'de bebekler uzerinde sakincali bir ilac denendi" aciklamasi skandali buyuyor. FDA'nin belgelerine gore, Amerikan ilac firmasi Wyeth tarafindan piyasaya surulen ve bir bagirsak virusu olan 'rota'ya karsi gelistirilen asi hakkinda Turkiye'de bebeklerin kobay olarak kullanilip kullanilmadigi hakkinda celiskili aciklamalar yapiliyor.
FDA'nin resmi belegelerinde ilacin orgute sunumu yapilirken Turkiye'de cocuklar uzerinde hangi dozda kac gun sureyle denendigi ayrintilariyla anlatiliyor. Buna karsin bu deneyleri yaptigi iddia edilen cevreler tuhaf aciklamalarla konuyu gecistirmeye calisiyorlar. FDA'ya 12 Aralik 1997'de yapilan ilac sunumunda dozlar bile ayrintili olarak belirtililirken, Turkiye'de deneyi yapan doktorlar "Hayir biz yalnizca diskilara bakip, merkeze yolladik" aciklamasini yapti.
CANLI UZERINDE DENENMEDI
Bebeklerde bagirsak dugumlenmesine neden oldugu saptandigi icin FDA'nin istegiyle toplatilan Rota Siheld adli ilacin sunumu 12 Aralik 1997'de Maryland'deki Holiday Inn Oteli Versay Salonu'nda saat 930'da baslayan ve saatler suren toplantida yapilmisti. FDA ve ilac sirketi Wyeth'in 23 doktorun katildigi sunumda asinin denendigi ulkelerde hangi dozlarin kullanildigi belirtilmisti.
SABAH'in ortaya cikardigi Turkiye'de asi deneylerinde bebeklerin kobay olarak kullanildigi haberi tip dunyasinda da buyuk bir tartismayi baslatti. Capa Tip Fakultesi Cocuk Hastaliklari ogretim uyesi Prof. Dr. Ozdemir Ilter 97-99 yillarinda rotavirus asisiyla ilgili olarak bir calisma yapildigini dogruladi ancak arastirmanin canli uzerinde degil invitro (hicbir canli uzerinde yapilmayan labaratuar deneylerine tip literaturunde invitro deniyor) olarak yapildigini soyledi.
Rota virus ile ilgili calismalari yakindan takip ettigini ve gelismelerden haberdar oldugunu vurgulayan Prof. Ilter "O donemde ben Cerrahpasa'da gorevliydim. Gerek Cerrahpasa, gerek Capa gerekse Ankara'daki hastanelerden cok sayida 'kaka ornegi' alinarak bir merkeze yollandi. Ancak bebeklerde ilacin denendigine iliskin bana hicbir bilgi ulasmadi" dedi.
Prof. Dr. Gencay Gursoy: Istanbul Tabip Odasi Baskani
Klinik deneyde insan kullanilir
"Ortaya konan belgeler 18 bin bebekte bu asinin denendigini soyluyor. Bunlardan bir kisminin da Turkiye'de yapildigi belirtiliyor. Bu denemelerin nerede yapildigi, hangi etik kurallara tabi oldugu, deneklerin kimler oldugunun bilinmesi lazim. Invitro calisma baska bir sey. Klinik calisma cok baska bir sey. Bu ilaci, bu asiyi uygulayip da bebeklerin kakalarini alip gondermislerse bu klinik bir calismadir. Invitronun anlami hicbir sekilde bir canliyi ortama sokmadan laboratuarda yapilan calismadir. Invitro calismasi zaten bu asamalarin sorunu degil. Insan denek girdigi anda artik bu invitro degildir.
FDA bir ilaca ruhsat veriyor, yararli oldugunu kanitliyor ama aradan alti ay geciyor tehlikelidir diye durduruyor. Demek ki yapilanlara yeteri kadar guvenmeye hakkimiz yok. Yani FDA'nin yanina yaklasmasi bile mumkun olmayan Turkiye'deki ilac kontrol mekanizmasinin nelere malolabilecegini siz tasavvur edin.
Prof. Dr. Ozdemir Ilter: Capa Tip Fakultesi Cocuk Hastaliklari Bolumu
Cocuklar kullanilmadan deneyler yapildi
"Olayi ben de biliyorum. Ancak Turkiye'de bu invitro olarak yapildi. Yani canli kullanilmadi. Sadece deneyler yapildi. Cocuklardan alinan diski ornekleri tuplere dolduruldu ve bir merkeze yollandi. Bu ornekler Capa'dan toplandi, Cerrahpasa'dan, Ankara'daki hastanelerden toplandi bir merkeze yollandi. Bu merkezin nerede oldugunu bilmiyorum. Ama dedigim gibi canli olarak yapilmadigini biliyorum.
Asi Turkiye'de hic kullanilmadi. Kanada ve ABD'de kullanildi ama yan etkisi tespit edildi. Halk arasinda bagirsak dugumlenmesi denen sonuc ortaya cikti. Bu da olumcul bir sonuc degil. Erken tani durumunda ilacla tedavi edilebiliyor. Bagirsak hareketlerini duzenleyici ilaclar verilerek tedavi edilebiliyor. Ancak eger bagirsaktaki o bolgede dokular olmusse bu durumda o doku ameliyatla kesilip cikartiliyor. Bunun cocuklarin ileriki hayatlarina bir etkisi olmaz."
Candan Eris: Asiyi ureten ilac firmasi Wyeth'in Direktoru
Turkiye'de sadece ilacin taramasi yapildi
"Bu asiyla ilgili olarak Turkiye'de bir calisma yapilmadi. ABD'deki gibi Turkiye'de herhangi bir bebek uzerinde ilac ya da asi kullanilmadi.
Biz sadece Turkiye'de rota virus taramasi yaptik. Pilot bolge olarak Istanbul'da Capa Tip Fakultesi'nde yapildi. Bunun icin Saglik Bakanligi'ndan da izin alindi. Alinan orneklerin bir kismi Turkiye'deki bir laboraturda, incelendi. Bir kismi da yurtdisina gonderildi.
ABD'den bize bu asiyla ilgili ya da yapilan deneylerle ilgili acilmis bir mahkeme oldugu bilgisi falan gelmedi. Sadece Amerika'daki merkezden arayip asinin yan etkilerinden dolayi piyasadan cekildigi bilgisi verildi."
Prof. Dr. Deniz Sargin: Capa Tip Fakultesi Dekan Yardimcisi ve Etik Kurul Baskani
Capa'da hic bir calisma yapilmadi
"Kobaylarla calisma yaptigimiz dogru ama bebek kobay olayi yok. Ben Etik Kurul'un baskaniyim. Rota virusu ve bununla ilgili bir asi konusunda bir calisma yapilmadi. Hic hatirlamiyorum ama ben etik kurula 4 ay once baskan oldum. 97-98 yillari arasinda herhangi bir calisma olmussa cikartir baktiririz.
Her ilacin yan etkileri cikar. Bir asinin veya bir ilacin ticari olarak piyasaya cikmasinin oncesinde 10 yil gibi bir gecmisi vardir. Ama sonra insan calismalari baslar. Dogrudur ama bu etiktir. Insan calismalarinda yan etkiler cikarsa eger zaten bu iste cok merkezli uluslararasi calismalarda bir merkezde dahi bir vaka goruldugunde hemen bildirilir. Ciddi bir olaysa zaten ilac calismasi durdurulur. Kural budur. Bu sadece bu ilac icin gecerli degil.
Nevzat ATAL
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
