|
 |
|
MUHARREM SARIKAYA
Fabrikalardan sonra, çiftçiler de gitti
Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası, Bulgaristan ve Romanya Türk işadamları için cazip yatırım merkezleri haline geldi.
Son yıllarda arka arkaya yaşanan ekonomik krizden bunalan işadamlarına Bulgaristan kucak açınca, Türkiye'deki bazı fabrikalar bu ülkeye taşınmaya başladı. Bulgaristan'da 2002 yılı sonu itibarıyla kaydı bulunan Türk şirketi sayısı 2 bin 100'e ulaştı.
Bu şirketlerin yatırım stoku ise 300 milyon doları buldu. Bunların arasında Şişecam, Koç Holding, Doğuş, Aygaz-Opet, Kiska Haznedaroğlu gibi büyük şirketler de yer aldı. Romanya'da yatırım yapan Türk şirketleri için de durum Bulgaristan'dan farklı olmadı.
Çiftçilerin gidişi
Bir süredir Trakya'da dolaşan DYP lideri Mehmet Ağar dün Marmara Ereğlisi'nden aradı. Söze, "Fabrikalardan sonra, çiftçiler de gitmiş" diye başladı. Ağar'ın aktardığına göre, son dönemde hububata verilen taban fiyatı çiftçi yeterli bulmamış.
DYP lideri Ağar'ın aktardığına göre, çok sayıda çiftçi, Bulgaristan, Romanya ve hatta Ukrayna'ya gidip büyük araziler kiralayarak buralarda hububat üretimine başlamış. Üç ülke de Türk çiftçisine, aynen sanayicilerde olduğu gibi geniş olanaklar sağlamış.
Mazot, gübre ve işçiliğin Türkiye'den çok daha ucuz olması dolayısıyla Türk çiftçisi için bu ülkeler daha cazip hale gelmiş. Bulgaristan, üretilen hububatın yurtdışına istendiği şekilde çıkarılmasını da serbest bırakmış.
5-10 bin dönüm arazi
Ağar'ın sözlerinden sonra Trakya bölgesinde sanayici ve çiftçinin durumunu iyi bilenlerden biri olarak kabul edilen Çorlu Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Özcan Tülümen ile konuştuk. Tülümen de "Son dönemde giden çok oldu" diyerek söze başladı. Aynı zamanda bir çiftçi de olan Tülümen'e Bulgaristan'ın Edirne Başkonsolosluğu da arazi kiralaması için önerilerde bulunmuş. "Beş bin dönüm kadar bir arazi önerdiler ama biz ilgi göstermedik" diyen Tülümen, nedenini de şöyle dile getirdi
"Birçok çiftçi arkadaş, 5-10 bin dönümlük araziler kiralayıp oraya gitti. Geçmiş yıllarda da giden oldu. Ancak bazıları vizelerinin uzatılmaması dolayısıyla oralarda sıkıntıya düştü. Bu ülkelerde çiftçilik yapmak tabii Türkiye'den çok daha karlı. Ancak risklerini göze almak gerek."
Tülümen bu aşamada hükümetin, önceki gün hububat taban fiyatlarında yeni bir artış yaptığını belirterek, "Türkiye'de buğdayın fiyatı, Avrupa'dan bile pahalı" dedi.
Avrupa'dan pahalı
Rakamlara bakıldığında bu gerçek de ortaya çıkıyor. Son zamla birlikte Anadolu Durum Buğdayı'nın temmuz ayı kilogram fiyatı 400 bin lira civarına ulaştı. Kırmızı sert buğdayın kilogram fiyatı 350-370 bin lira civarında.
Yani, hükümet çiftçiye ton başına 250-300 dolar ödemeyi ve ürününü almayı garanti ediyor. Buna bazı sübvansiyonlar eklendiğinde rakam çok daha yukarılara çıkıyor.
Oysa, aynı buğdayı uluslararası piyasalarda neredeyse yarı fiyatına, hem de kapıda teslim olarak almak olası. Örneğin, en kaliteli Durum Buğdayı uluslararası piyasalardan tonu 150 dolara bulunabiliyor. Türkiye'de hem bugünkü, hem de geçmiş hükümetlerin hububata bu kadar yüksek fiyat vermesine rağmen, çiftçinin yakınmasının nedenine gelince;
Temel neden, arazilerin çok fazla bölünmüş olması. Bir kişiye ait ekili bin dönümlük bir arazi bulmak neredeyse olanaksız.
Sürekli babadan çocuklara miras paylaşımı, toprakları da gitgide küçük birer parça haline getirmiş. Kooperatif anlayışı da bir türlü batılı anlamda oturmadığından, herkes 200-300 dönümlük arazileri için birer traktör, biçerdöver ve diğer ekipmanlarını almaya kalkmış. Sonuçta, ekili alandan 10 yıl boyunca elde edilen ürünün geliri traktörün bedelini dahi karşılamaz olmuş. Oysa Bulgaristan, 5 bin dönüm araziyi birden kiralıyor. Arazi büyüdükçe masrafı da neredeyse yarı yarıya düşüyor. Sonuçta, uluslararası piyasalarda tonu 150 dolara satılan buğdayı, Türkiye'de devlet 2 katı fiyat ödeyerek alıyor.
Plansızlığın ve popülizmin bedeli de yine vergi verenlerin sırtına biniyor.
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
