|
 |
|
MUHARREM SARIKAYA
Fabrikalardan sonra, ciftciler de gitti
Sovyetler Birligi'nin dagilmasi sonrasi, Bulgaristan ve Romanya Turk isadamlari icin cazip yatirim merkezleri haline geldi.
Son yillarda arka arkaya yasanan ekonomik krizden bunalan isadamlarina Bulgaristan kucak acinca, Turkiye'deki bazi fabrikalar bu ulkeye tasinmaya basladi. Bulgaristan'da 2002 yili sonu itibariyla kaydi bulunan Turk sirketi sayisi 2 bin 100'e ulasti.
Bu sirketlerin yatirim stoku ise 300 milyon dolari buldu. Bunlarin arasinda Sisecam, Koc Holding, Dogus, Aygaz-Opet, Kiska Haznedaroglu gibi buyuk sirketler de yer aldi. Romanya'da yatirim yapan Turk sirketleri icin de durum Bulgaristan'dan farkli olmadi.
Ciftcilerin gidisi
Bir suredir Trakya'da dolasan DYP lideri Mehmet Agar dun Marmara Ereglisi'nden aradi. Soze, "Fabrikalardan sonra, ciftciler de gitmis" diye basladi. Agar'in aktardigina gore, son donemde hububata verilen taban fiyati ciftci yeterli bulmamis.
DYP lideri Agar'in aktardigina gore, cok sayida ciftci, Bulgaristan, Romanya ve hatta Ukrayna'ya gidip buyuk araziler kiralayarak buralarda hububat uretimine baslamis. Uc ulke de Turk ciftcisine, aynen sanayicilerde oldugu gibi genis olanaklar saglamis.
Mazot, gubre ve isciligin Turkiye'den cok daha ucuz olmasi dolayisiyla Turk ciftcisi icin bu ulkeler daha cazip hale gelmis. Bulgaristan, uretilen hububatin yurtdisina istendigi sekilde cikarilmasini da serbest birakmis.
5-10 bin donum arazi
Agar'in sozlerinden sonra Trakya bolgesinde sanayici ve ciftcinin durumunu iyi bilenlerden biri olarak kabul edilen Corlu Ticaret Borsasi Yonetim Kurulu Baskani Ozcan Tulumen ile konustuk. Tulumen de "Son donemde giden cok oldu" diyerek soze basladi. Ayni zamanda bir ciftci de olan Tulumen'e Bulgaristan'in Edirne Baskonsoloslugu da arazi kiralamasi icin onerilerde bulunmus. "Bes bin donum kadar bir arazi onerdiler ama biz ilgi gostermedik" diyen Tulumen, nedenini de soyle dile getirdi
"Bircok ciftci arkadas, 5-10 bin donumluk araziler kiralayip oraya gitti. Gecmis yillarda da giden oldu. Ancak bazilari vizelerinin uzatilmamasi dolayisiyla oralarda sikintiya dustu. Bu ulkelerde ciftcilik yapmak tabii Turkiye'den cok daha karli. Ancak risklerini goze almak gerek."
Tulumen bu asamada hukumetin, onceki gun hububat taban fiyatlarinda yeni bir artis yaptigini belirterek, "Turkiye'de bugdayin fiyati, Avrupa'dan bile pahali" dedi.
Avrupa'dan pahali
Rakamlara bakildiginda bu gercek de ortaya cikiyor. Son zamla birlikte Anadolu Durum Bugdayi'nin temmuz ayi kilogram fiyati 400 bin lira civarina ulasti. Kirmizi sert bugdayin kilogram fiyati 350-370 bin lira civarinda.
Yani, hukumet ciftciye ton basina 250-300 dolar odemeyi ve urununu almayi garanti ediyor. Buna bazi subvansiyonlar eklendiginde rakam cok daha yukarilara cikiyor.
Oysa, ayni bugdayi uluslararasi piyasalarda neredeyse yari fiyatina, hem de kapida teslim olarak almak olasi. Ornegin, en kaliteli Durum Bugdayi uluslararasi piyasalardan tonu 150 dolara bulunabiliyor. Turkiye'de hem bugunku, hem de gecmis hukumetlerin hububata bu kadar yuksek fiyat vermesine ragmen, ciftcinin yakinmasinin nedenine gelince;
Temel neden, arazilerin cok fazla bolunmus olmasi. Bir kisiye ait ekili bin donumluk bir arazi bulmak neredeyse olanaksiz.
Surekli babadan cocuklara miras paylasimi, topraklari da gitgide kucuk birer parca haline getirmis. Kooperatif anlayisi da bir turlu batili anlamda oturmadigindan, herkes 200-300 donumluk arazileri icin birer traktor, bicerdover ve diger ekipmanlarini almaya kalkmis. Sonucta, ekili alandan 10 yil boyunca elde edilen urunun geliri traktorun bedelini dahi karsilamaz olmus. Oysa Bulgaristan, 5 bin donum araziyi birden kiraliyor. Arazi buyudukce masrafi da neredeyse yari yariya dusuyor. Sonucta, uluslararasi piyasalarda tonu 150 dolara satilan bugdayi, Turkiye'de devlet 2 kati fiyat odeyerek aliyor.
Plansizligin ve populizmin bedeli de yine vergi verenlerin sirtina biniyor.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
