|
 |
|
SOLI OZEL
Nasil bir AB?
Turkiye'nin etrafi yangin yeri. Iran'da rejimin sonunun baslangici olma potansiyeli tasiyan gelismeler yasaniyor. Ortadogu'da zaten Kaf daginin ardinda olan barisin umidi bile tukeniyor. Gorunen o ki daha cok Filistinli ve Israilli'nin kani akmadan ates sonmeyecek. Irak'ta ise ABD hakimiyeti kurmak amaciyla isgal yonetimini yeni ve daha sert bir evreye getirdi.
Tum bu gelismeler Turkiye'yi oldugu kadar AB'yi de ilgilendiriyor. Buralardaki istikrarsizliklar mutlaka AB ulkelerine de yansiyor. En onemlisi ates hattinda yer alan Turkiye, AB ulkelerinin coguyla NATO'da muttefik. Tam boylesi bir ortamda Ege'de kriz cikmasi, ya da kriz isaretleri verilmesi muhtemelen AB'nin de isine gelmeyecektir. Bu baglamda Yunanistan ve Turkiye Disisleri Bakanlari'nin telefon gorusmeleri hayirli bir gelisme sayilmali.
Tum bunlar yasanir, NATO'nun elli yili askin tarihinin en kapsamli yeniden yapilanmasina baslanirken AB gene de daha fazla kendisiyle mesgul. Malum haftasonu gerceklesecek Selanik zirvesi, hep var olan konularin yanisira asil Avrupa Anayasasi'ni tartisacak. Selanik, Irak savasindan sonra yapilan ilk donemsonu zirvesi. Ustelik aradan gecen zaman icinde her ulke kendi siyasetini yeniden gozden gecirme imkani da buldu. Yeni bir dunya duzeninin temel taslari ortaya cikmaya baslarken (ki ABD Irak'ta basarili da olsa basarisiz da olsa eskiye donus soz konusu olmayacak) AB'nin kendisi ve uye devletler strateji tazeliyor.
AB'nin bir birlik olarak onundeki en kritik mesele, kendisini tanimlamak. Bir butun halinde, uyelerinin toplamindan daha mi az, daha mi fazla bir olusum olduguna karar vermek. Atlantikotesi iliskilerin gelecegini belirlemede de bu yondeki karar cok onem tasiyacak.
Meclis tarihe gecebilir
Oxford Universitesi'nden Timothy Garton Ash'in de yazdigi gibi "Avrupa-Amerikan iliskilerinin bu kadar kotu olmasinin bir nedeni de Avrupa'nin zayifligi. ABD'nin daha guclu bir ortaga ihtiyaci var, Avrupa'nin da guclu olabilmek icin Britanya'ya gereksinimi var."
Eger bu tespit dogruysa o zaman Selanik'te anayasa uzerinde yapilacak tartismalar daha da onem kazaniyor. Anayasayi hazirlayan Avrupa Konvansiyonu bir bucuk yildir suruyor.
105 delege bu sure zarfinda eski Fransiz Cumhurbaskani ve Turkiye'nin Avrupali olmadigini hararetle savunan Valerie Giscard d'Estaing baskanliginda gelecegin AB'sini enine boyuna tartisti.
Bu tartismalardan Turkiye'yi de ilgilendiren pek cok karar cikti. Belki de en onemlilerinden biri, Konvansiyon'un Vatikan'in tum baskilarina ragmen Avrupa'yi bir Hiristiyanlik alani olarak tanimlamamasi. Laik kimlige sahip bir AB'nin Turkiye'ye daha saglikli yaklasacagi ortada.
AB'nin gelecekteki iktidar yapisini belirlemek acisindansa en onemli iki oneri sunlar Avrupa Konseyi'ne (yani AB ulkeleri devlet ve hukumet baskanlarindan olusan ust kurum) bir baskan secilecek. Donusumlu baskanlik bitecek.
1970'li yillarda Henry Kissinger bir keresinde, "Avrupa'yi aramami istiyorlar. Iyi de kime telefon edecegim" diye dalga gecerek sormustu. Anayasa bu soruya bir cevap veriyor. AB'nin bundan sonra bir Disisleri Bakani olacak. Muhtemel ilk bakan da Joschka Fischer. Bu goreve yetki verildigi olcude hem AB daha butunlesecek, hem de agirligina uygun bir siklette dunya politikasina mudahale edebilecek. AB'nin kararlari oylama sistemi de degisiyor ve buyuk ulkeler bundan avantajli cikacak. Bunlarin yanisira buyuklu kucuklu tum ulkelerin sikayetci oldugu yonler var. Selanik'ten sonra anayasa, hukumetler arasi konferansta da ele alinacak.
Bu anayasayi gecici bir belge olarak gormek gerek. AB'nin gecirecegi buyuk donusumun ilk asamasi bu. Bir ihtimalle 2008 yilindan itibaren yeni degisiklikler, duzenlemeler gundeme gelecek. Turkiye'nin bu olup biteni yakindan takip etmesi gerekiyor. Daha onemlisi genislemis ve oncelikleri farklilasan bir AB'den kopmamasi icin cabuk hareket etmesi lazim. TBMM 6. Paketi derhal gecirerek bu nedenle de tarihi bir gorev yapmis olacaktir.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
