312'de gizli sürpriz

Necmettin Erbakan ve Tayyip Erdoğan'a yasak getiren 312'nci maddeye "bir gruba hakaret suçu" da eklendi
Avrups Birliği'ne uyum çerçevesinde TCK'nın düşünce suçunu düzenleyen 312'nci maddesi değiştirilirken, Avrupa'dan yepyeni bir suç getiriliyor: Halkın bir kısmına hakaret etmek.

Geçen hafta Meclis'e sevk edilen 312'nci maddeye "Halkın bir kısmını aşağılayıcı ve insan onurunu zedeleyecek bir şekilde tahkir eden kimseye de birinci fıkradaki ceza (6 aydan 2 yıla) kadar hapis cezası verilir" fıkrası ekleniyor. Böylece, örneğin bir şehirde yaşayanlara, bir meslek grubuna, futbol takımı taraftarlarına, bir meslek grubuna, bir takımın taraftarlarına hakaret etmenin cezası, 6 aydan 2 yıla kadar hapis olacak. Tasarının gerekçesinde bu fıkranın eklenme nedeni şöyle açıklandı: "Bilindiği üzere genel olarak hakaret (tahkir) suçunun oluşması için, mağdurun belli veya belirlenmesi olanaklı olması gerekir. Ancak yabancı hukuklarda İngilizce'de (group libel) denilen, grupların tahkiri (gruplara hakaret etmek) de suç olarak saptanmıştır. Bu maddede, toplumsal barışı korumak amacıyla, bir tür 'grup tahkiri' suçunu düzenlenmiş bulunmaktadır. Burada da somut tehlikeye işaret etmek amacıyla 'aşağılayıcı ve insan onurunu zedeleyecek biçimde olması' koşulu aranacaktır."

İŞTE ÖRNEKLER
Yeni düzenlemeyle, Türk dilinde neredeyse yerleşen alaycı benzetmeler artık "ağır suç" sayılacak. Maçta karşı takıma ya da hakeme yönelik küfürler, cinsel tercihi farklı olanlar kastedilerek yapılan aşağılamalar, belli bir yöre halkı için "Kıro" veya "Kafaları saat 12'den sonra çalışmaz" gibi ifadeler, geçmişte 8'nci Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın kullandığı "Ne de olsa Bursalı" benzetmelerinin cezası 6 ay hapisten başlayacak.

Bu suç, radyo, televizyon, internet, gazete, dergi, film gibi haberleşme araçlarıyla işlenirse ceza bir katı artırılarak 4 yıla kadar çıkabilecek. TCK değişikliğini hazırlayan komisyonun başkanı Ord. Prof. Dr. Sulhi Dönmezer, düzenlemeyi şöyle savundu: "Toplum çeşitli alt gruplardan oluşur. Bunlar etnik olabileceği gibi çeşitli cemaat grupları, bir şehir halkı veya başka sosyolojik gruplar da olabilir. Bu gruplara hakaret etmek suç haline getirilmiştir. Çünkü alt gruplar, hakarete maruz kalırsa büyük toplama karşı olan güvenleri sarsılır, toplumsal bütünlük yara alır."

Prof. Dönmezer, bir insan topluluğuna hakaretin bu suç kapsamına girmesi için, o topluluğun "sosyolojik olarak bir alt grup" sayılmasının gerektiğini kaydetti.

İŞTE MEŞHUR 312. MADDE
312'nin mevcut hali şöyle:"Kanunun cürüm saydığı bir fiili açıkça öven veya iyi gördüğünü söyleyen veya halkı kanuna itaatsizliğe tahrik eden kimse 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve 20 bin liradan 30 bin liraya kadar ağır para cezasına mahkum olur. Halkı, sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge farklılığını gözeterek kin ve düşmanlığa açıkça tahrik eden kimse 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 20 bin liradan 36 bin liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır. Bu tahrik umumun emniyeti için tehlikeli olabilecek bir şekilde yapıldığı takdirde faile verilecek ceza üçte birden yarıla kadar artırılır. Bu suçları 311. maddede sayılan vasıtalarla işleyenlere verilecek cezalar bir misli artırılır."VE YENİ HALİ
"Bir cürmü alenen öven veya iyi gördüğünü söyleyen veya kişileri kanuna uymamaya tahrik eden kimseye 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası verilir. Sosyal sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge farklılığına dayanarak insanları birbirine karşı kamu düzenini bozma olasılığını ortaya çıkaracak bir şekilde tahkir eden kimseye 1-3 yıla kadar hapis cezası verilir. Halkın bir kısmını aşağılayıcı ve insan onurunu zedeleyecek bir şekilde tahkir eden kimseye de birinci fıkradaki ceza (6 aydan 2 yıla) kadar hapis cezası verilir. 311'inci maddede belirtilen araç veya şekillerle işlenirse cezalar bir katı oranında artırılır."

HUKUKÇULAR 312. MADDE DEĞİŞİKLİĞİ İÇİN NE DİYOR?

ANADOL: İYİNİYETLİ
Hukukçu Kemal Anadol, yeni düzenlemenin "iyiniyetle" düşünüldüğüne inandığını ve "alt grupların da haklarını korumak gerektiğini" belirtti. Anadol'un görüşleri şöyle:

"Söylenecek sözün neresi espri, neresi eleştiri, neresi hakaret? Bu kriterleri iyi belirlemek gerek. Karşınızdaki kişi eleştiri yapmışsa ne olacak? Eleştiri de mi hakaret sayılacak? Bu düzenleme çıktıktan sonra, artık insanlar sözlerine dikkat edecektir. Ben, yeni uygulamanın iyi niyetle düşünüldüğüne inanıyorum. Kişisel olduğu gibi alt grupların da çıkarlarını gözardı edemeyiz. Çağdaş kriterlere uygun bir Türk Ceza Kanunu değişikliği çıkmasını temenni ediyorum."

GÖKCEN: TEHLİKELİ
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Doç.Dr. Ahmet Gökcen ise, düşünce hürriyetinin tehlikeye gireceğini savunuyor:

"Genel anlamıyla olumsuz. Şu anki metinde halkın sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge bakımından birbirine karşı kışkırtılması, tahrik edilmesi suç sayılıyor. Yeni düzenlemede 'halk' yerine 'insanlar' ibaresi yer alıyor. Bu bir geri adımdır. Kamu düzeni için kullanılan ibareler de çağdaş değil. Suçun oluşması için 'kamu düzenini bozma tehlikesi' demek gerekirken 'ihtimal' deniyor. O zaman her görüş veya yayın tehlikeli sayılabilir. Düşünce hürriyeti bakımdan tehlikeli buluyorum. 81 Anayasası'ndan önceki metin getirilseydi daha elverişli olurdu."

Kemal GÖKTAŞ