Ecevit söz verdi

Vatandaşların isyanına yol açan doğalgazda fiyat sorununa hükümet el koydu. Başbakan Bülent Ecevit dün Enerji Bakanı Zeki Çakan'la görüşerek "imkanlarınızı zorlayın" dedi.
Ecevit, görüşmeden sonra SABAH'a yaptığı açıklamada "Doğalgaz ucuzlatılacak" dedi. Ecevit, yeni fiyatın Pazartesi günü Enerji Bakanlığı'nın belediye başkanlarıyla ve BOTAŞ'la yapacağı toplantıda belli olacağını söyledi. Çakan da, SABAH'a yaptığı açıklamada, "Kendi durumumuzu değerlendiriyoruz" dedi.

Doğalgaz fiyatı konusunda BOTAŞ ve belediyelerin birbirlerini suçlamakla yetinmesi ve fiyatın indirilmesi yönünde bir uzlaşma sağlanamaması üzerine hükümet soruna el koydu. Ecevit'in talimatıyla dün ilk olarak Başbakanlık Müsteşarı Ahmet Şağar başkanlığında bir toplantı yapıldı. Enerji ve Maliye Bakanlığı bürokratlarının katıldığı toplantının ardından Başbakan da Enerji Bakanı ve BOTAŞ Genel Müdürü ile görüştü. Çakan, fiyatlardaki artışın belediyelerin tutumundan kaynaklandığını bildirdi. Ecevit, sorunun halkın lehine çözümü için herkesin üzerine düşen fedakarlığı yapması gerektiğini belirterek, Çakan'dan da fiyatın düşürülmesi konusunda imkanlarını zorlamasını istedi.

Ecevit, Başbakanlık'ta 45 dakika süren görüşmenin ardından SABAH'a "Doğalgaz ucuzlatılacak" dedi. Ecevit "Pazartesi günü yapılacak toplantıda yeni fiyat belirlenecek. Bu toplantı öncesinde de hem BOTAŞ, hem Maliye hem de belediyeler fiyatın ucuzlatılabilmesi için alınabilecek önlemler üzerinde çalışacaklar" dedi. Ecevit "Vergide indirim olacak mı?" sorusuna "Şu anda bir şey söyleyemem, üzerinde çalışma yapılıyor" karşılığını verdi.

Pazartesi zirve var
Enerji Bakanı Zeki Çakan ise doğalgaz tüketen 5 büyük şehrin belediye başkanları ile doğalgaz fiyatının düşürülmesi için Pazartesi günü biraraya gelecek.

Zirve öncesinde fiyatı ucuzlatmak için formül arayışı başladı. Başbakanlık Müsteşarı Ahmet Şağar'ın Maliye ve Enerji Bakanlığı bürokratları ile yaptığı toplantıda BOTAŞ'ın ve belediyelerin kâr marjlarının düşürülmesi ve vergide indirim yapılıp yapılamayacağı değerlendirildi. Doğalgaz fiyatında en az yüzde 20 indirim yapılması planlanırken şu formüller tartışılıyor:

* Enerji Bakanlığı'nın belediyelerin kâr marjını belirleme yetkisini kullanması gündeme geldi. Bu durumda, Bursa ve Eskişehir'de doğrudan abonelere doğalgaz dağıtımı yapan BOTAŞ'ın belirlediği yüzde 28 kâr oranının, İstanbul, Ankara ve İzmit'te de yürürlüğe sokulması sözkonusu. Bu durumda, belediyelerin yüzde 45-50 arasında değişen zam oranları otomatik olarak yüzde 28'e düşürülmüş olacak.

* Yüzde 18 olan KDV oranını yüzde 8'e çekilmesi konusundaki öneriler uygun bulunmadı. Ancak zorunluluk halinde en fazla 2 puanlık bir indirimin gündeme gelebilecek. KDV'de radikal indirimin yapılamaması ise Hükümet IMF'ye verdiği sözler olduğu belirtiliyor.

* Belediyelerin kâr marjlarını düşürmelerini teşvik etmek için BOTAŞ'a olan borçlarının üç ay süreyle ertelenmesi üzerinde duruluyor.

* Belediyelerin yüzde 5'e varan sabit ücret uygulaması sona erdirilmesi bir başka seçenek olarak görülüyor.

* Belediyeler arasındaki farklı fiyat uygulamasının sona erdirilmesi ve tek fiyat uygulamasına geçilmesi öngörülüyor.

DÜZELECEK
Çünkü, 400 bin lira olan doğalgazın metreküp fiyatının aşırı kâr marjının düşürülmesiyle 260 bine inebileceği ortaya çıktı.

İnecek çünkü, Başbakan Bülent Ecevit olaya el koydu.

İnecek çünkü, belediyeler "Botaş fiyatları düşürsün" derken, kendileri de yüzde 10 civarında bir indirim yapabilecekleri itiraf ettiler.

İnecek çünkü, Pazartesi günü Ankara'da ilgili tüm tarafların bir araya geldiği doğalgaz zirvesi düzenleniyor.

İnecek çünkü, artık gaz dağıtım şirketlerinin belediyelere kaynak aktarmasını engelleyen yasa yürürlüğe girdi. Belediyeler artık verimsiz ve getirisi olmayan yatırımlarını doğalgazdan elde ettikleri aşırı kârlarla finanse edemeyecek.

Zeki Çakan: Duruma bakacağız
Enerji Bakanı Zeki Çakan, SABAH'a yaptığı açıklamada, BOTAŞ'ın doğalgazı tüm belediyelere 243 binden satarken kâr marjını yüzde 10 ile sınırlı tuttuğunu belirterek, "BOTAŞ da fedakârlık yapacak mı?" şeklindeki sorumuza, "Kâr marjı yüzde 10. Daha ne kadar fedakârlık yapılabilir? Durumumuzu gözden geçirdiğimizi ifade etmek istiyorum" dedi. Belediyelerin yüzde 50'ye kadar zam yaparak doğalgaz fiyatını arttırdıklarını iddia eden Çakan, kanunun kendisine verdiği bazı yetkiler olduğunu hatırlatarak, belediyeleri uyardı. Kanuna göre Enerji Bakanı belediyelerin uygulayacağı fiyatı dikte ettirebiliyor.

'Rekabet Kurulu soruşturma açmalı'
ANAP İstanbul Milletvekili ve Rekabet Kurulu Kurucu Başkanı Aydın Ayaydın, Rekabet Kurulu'nun doğalgaz ithalatçısı BOTAŞ ile belediyelerdin satıcı şirketleri hakkında, tekel olma gücünü kötüye kullandıkları gerekçesiyle soruşturma başlatması gerektiğini söyledi. ANAP İstanbul Milletvekili Aydın Ayaydın şunları kaydetti:

"İthalatçı firma BOTAŞ ve dağıtıcı firmalar o ilde tek satıcı konumunda olduklarından dolayı tekel, yani hakim konumdadırlar. Dolayısıyla bu hakim güçlerini kullanarak yüksek fiyat belirlemiş olmaları nedeniyle Rekabeti Koruma Kanunu'nun 6. maddesine göre, 'hakim durumun kötüye kullanılması' suçunu işlemiş oluyorlar. Rekabet Kurulu, kendisine bu konuda herhangi bir kişi veya kuruluşun müracaatı üzerine soruşturma başlatabileceği gibi konunun önemi ve toplumun bütün kesimlerini son derece yakından ilgilendirdiği için resen de soruşturma başlatabilir.''

Ayaydın, basında yer alan haberler üzerine Rekabet Kurulu'nun resen soruşturma başlatarak yüksek fiyat uygulamasının hakim gücün kötüye kullanılmasından kaynaklanıp kaynaklanmadığını tespit edebileceğini söyledi. Hakim gücün kötüye kullanıldığının tespit edilmesi halinde, Rekabeti Koruma Kanunu'nun 6. maddesine göre suç işlenmiş sayılacağını da belirten Ayaydın, halkın daha da mağdur edilmemesi için soruşturma sonuçlanıncaya kadar ihtiyati tedbir kararı verebileceğini belirtti. Ayaydın, ''Son derece önemli olan bu konuda Rekabet Kurulu'nun vakit geçirmeden bu konuda inceleme başlatması yerinde olacaktır'' dedi.

Sirmen: Kârın yarısından vazgeçeceğim
SABAH'ın, "Doğalgazda adil fiyat 260 bin lira" başlığına İzmit Büyükşehir Belediye Başkanı Sefa Sirmen olumlu yanıt verdi. Sirmen, Türkiye'de en ucuz gazı kendilerinin sattığını söyleyerek, "BOTAŞ; Bakanlık ve belediyeler anlaştığı takdirde halkın rahat nefes alabileceği bir rakamı bulabiliriz" dedi. Sirmen şöyle devam etti:

"Herkes elinden geleni yapmalı ve her türlü fedakarlıkta bulunmalı. Ben İzmit Büyük Şehir Belediye Başkanı olarak doğalgazın fiyatının 260 bin lira olabileceğine inanıyorum. Ama bunun için BOTAŞ'ın, Maliye Bakanlığı'nın da yardımcı olması gerekiyor. Sorumlu bütün kuruluşlar bir araya gelirse doğalgazın fiyatı 260 bin liraya çekilebilir. Ben üstüme düşen sözü şimdiden veriyorum, doğalgazdaki kâr payımızı yarı yarıya düşürebiliriz. Sonuç olarak her şey Pazartesi netlik kazanacak."

İGDAŞ açıkladı: Gerçek fiyat 259 bin liradır
İGDAŞ Genel Müdürü Süreyya Polat, ortaklaşa alınacak karar ile önemli oranda indirimler sağlanabileceğini söyledi. Polat kendi hesaplamalarına göre BOTAŞ ve Maliye bakanlığı'nın katkıları ile yüzde 54'lük indirime gidilebileceğini savundu. Polat yaptığı ilk hesapta doğalgaz birim fiyatını 259 bin liraya çekerken, SABAH'ın çıkardığı 260 bin liralık birim fiyatın da uygulanabileceğini söyledi.

İşte Süreyya Polat'ın doğalgaz birim fiyatını 259 bin liraya indiren hesaplaması: "2001 Ocak ayında dolar 670 bin 994 liraydı. Bu yıl 1 milyon 435 bin 437 lira. Kısaca bir yılda tam yüzde 114 artış gösterdi. Ancak BOTAŞ bu yıl aynı gazı yüzde 133 artırmış. Eğer dolardaki artış uygulanırsa, gaz yüzde 19 daha ucuza satılabilir. Bunun dışında dünyada petrol fiyatları ve doğalgaz da ucuzladı. Bu orana da yüzde 19 eklediğimizde ortaya yüzde 39'luk bir indirim çıkıyor. KDV yüzde 18'den 8'e düşürülürse buradan da yüzde 10'luk bir indirim sağlanabilir. Son olarak da biz İGDAŞ olarak yüzde 40'lık bir indirime gidersek, toplam yüzde 54'lük bir indirim olur."

Gökçek: BOTAŞ indirim yapsın fiyat 213 bin olur

Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek, 'adil fiyat' olarak belirlenen 260 bin liranın bile yüksek olduğunu, BOTAŞ'ın yüzde 208'e varan zam oranını yüzde 67 düşürmesi halinde, belediyelerin doğalgazı 213 bin 476 liradan satabileceğini belirtti. Gökçek, "Bunun için belediyelerin fiyat düşürmesine veya KDV oranının indirilmesine hiç gerek yok" dedi. Gökçek şöyle devam etti: "Geçen sene de yüzde 45 zam uyguluyorduk bu yıl da. Bu yıl ortalığın karışmasının sebebi, dolar kurundaki düşüşe rağmen BOTAŞ'ın yüzde 208'e varan zam yapmasıdır. Biz fiyatta yüzde 5 indirim yaptık. Bizim yaptığımız zam ortada, yüzde 45. Bunun 13'ü borcumuza karşılık kesiliyor, 10'u döviz kurundan dolayı kaybımız. Geriye kalan yüzde 22. Bunun içinde, yatırım, işletme, bakım, onarım, personel, kırtasiye gibi giderlerimiz var. Burada BOTAŞ'a büyük görev düşüyor. Kârından vazgeçsin, doğalgazı 213 bin 476 liradan satabiliriz."

Çiller: Suçlu hükümet
Doğalgaz faturaları siyasilerin de eleştirilerine neden oldu. Dün kara aldırmadan partisinin Eyüp İlçe Başkanlığı'nı ziyaret eden DYP Genel Başkanı Tansu Çiller, doğalgaz fiyat artışlarında hükümetin büyük payı olduğunu belirterek, "Doğalgazın fiyatı artınca diğer yakıtların da fiyatı arttı. Doğalgazın maliyetine satılmasını öneriyorum. Çünkü millet aç, millet soğuk.

Doğalgazdaki fahiş fiyat artışına CHP'den de tepki geldi" dedi. CHP Genel Başkanı Deniz Baykal da hükümet, belediyeler ve şirketlerin ekonomik bunalım yaşayan vatandaşın sıkıntısını daha da arttırmak için sanki işbirliği yaptığını söyledi.

Baykal, "Tüpgazda da durum farklı değil. Aslında doğalgaz bugünün olayı değil, yıllardır soygun gidiyor'' diye konuştu.

Belediyelerin kaynağı kesildi
Şehir içi doğalgaz dağıtım şirketlerinin "dağıtım ve satış faaliyetleri için, şirket içinde muhasebe ayrışımına" gitme zorunluluğu yürürlüğe girdi. Buna göre, belediyeler dahil şehir içi doğalgaz dağıtım şirketleri, yılbaşından itibaren diğer hizmetlerini, doğalgaz satışlarından elde ettikleri kârla sübvanse edemeyecekler.

2 Mayıs 2001 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Doğalgaz piyasası kanununun geçici 3. maddesinin d bendi, "Şehir içi doğalgaz dağıtım şirketleri, 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren dağıtım ve satış faaliyetleri için, şirket içinde muhasebe ayrışımını yapmak zorundadır" hükmünü içeriyor. Bu durumun ise şehir içi doğalgaz dağıtım hizmetini yerine getiren belediyeler dahil dağıtım şirketlerinin, diğer hizmetlerini, doğalgaz satışlarından sağladığı karla sübvanse etme imkanını kaldırdığı bildirildi.

Botaş Genel Müdürü Gökhan Bildacı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Zeki Çakan'ın önceki günkü basın toplantısında, doğalgaz piyasası kanununa işaret ederken, konuyu "Dağıtım kuruluşları diğer hizmetlerini, doğalgaz satışlarından sağladığı kârla sübvanse etmemelidir" ifadesiyle hatırlatmıştı.

Dünyada fiyatlar düşüyor
Dünyanın en çok doğalgaz tüketilen ülkelerinden biri olan Kanada'da doğalgaz fiyatları geçtiğimiz Temmuz ayından itibaren düzenli olarak düşüyor. Fiyatlar 6 ay öncesine göre yüzde 14 daha düşük. Doğalgazdaki bu indirim Eylül'de yüzde 2.6 olan yıllık enflasyonun bir sonraki ay yüzde 1.9'a gerilemesine yol açtı.

Doğalgazın yaygın olarak kullanıldığı Güney Kore'de de Endüstri Bakanlığı fiyatların düşürüldüğünü açıkladı. Doğalgazın metrekübü 35 sentten (500 bin lira) 31 sente (430 bin lira) düştü. Bakanlık Ekim ayındaki fiyata kıyasla yüzde 10 daha düşük olan bu rakamın önümüzdeki aydan itibaren yüzde 8 daha indirileceğini belirtti.

Pazartesi fiyatlar yarıya indirilsin!
İTO Başkanı Yıldırım "Fiyatlar inmezse vatandaşlara faturaların yarısını öde çağrısı yapacağız" dedi. İstanbul Ticaret Odası (İTO) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Yıldırım, doğalgaz fiyatlarının tüketicinin satın alma gücünün sınırlarını aştığını belirterek, "Eğer hükümet varsa, Pazartesi gününden itibaren doğalgaz fiyatını yüzde 50 indirir. Aksi takdirde, halkı, doğalgaz faturasının yarısını ödemeye davet edeceğiz'' dedi.

Yıldırım, doğalgaz fiyatlarındaki olağanüstü artışları ve elde edilen fahiş karları eleştirdi. Doğalgazın fahiş fiyatlarla halka intikal ettirilmesi ile ilgili olarak büyükşehir belediye başkanlarının BOTAŞ'ı, BOTAŞ ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı'nın ise belediyeleri suçladıklarını kaydeden Yıldırım, ancak bugüne kadar somut bir sonuç elde edilemediğinden yakındı. Hükümetin temel ve zaruri bir tüketim malı olan doğalgaza uygulanan KDV oranını artırdığını, bir de üstüne "Akaryakıt Tüketim Vergisi" getirdiğini belirten Yıldırım, dünyada akaryakıt fiyatları düşerken BOTAŞ'ın fiyat artırdığını ve alış fiyatları ile maliyetlerini kamuoyundan gizlediğini savunarak, "BOTAŞ'ı şeffaflığa ve verimliliği artırmaya davet ediyorum" dedi. Belediyelerin de işletmecilik mantığından uzak olduklarını kaydeden Yıldırım, şunları söyledi:

"Büyükşehir belediyelerinin, diğer çeşitli masraflarını da doğalgaz şirketlerine yansıttıklarını ve lüks harcamalarını halkın sırtından finanse ettiklerini büyük bir hayretle öğrendik."

Mehmet Yıldırım, İGDAŞ'ın, İTO üyesi olduğunu ifade ederek, İGDAŞ kendine çeki düzen vermezse, tüm kanuni yetkileri kullanacaklarını bildirdi.

Doğalgaz mahkemelik
Doğalgaz fiyatı mahkemelik oldu. Ankara Barosu'ndan üç avukat, Enerji Bakanlığı, BOTAŞ ve Ankara Büyükşehir Belediyesi'ni mahkemeye verdi. Avukatlar "Taraflar birbirlerini suçluyorsa ortada bir suç unsuru var" dedi. Davacı avukatlardan Fadime Emir ise doğalgaz kullanan herkesi hakkını aramaya davet etti.

Şamil TAYYAR - Öge DEMİRKAN