Bir yılda enflasyonu üçe katladık

Yılın başında enflasyon hedefi toptanda yüzde 10, tüketicide yüzde 12'ydi. Hedefler üç kez revize edildi, yine de tutmadı. Toptan fiyat artışı yüzde 88.6 olurken, tüketici enflasyonu yüzde 68.5'te kaldı
Dövizin zircirlerini kırıp, Türk Lirası karşısında yüzde 100'ün üzerinde değer kazandığı ve Türkiye'nin tarihinin en ağır krizini yaşadığı 2001 yılını yüzde 88.6 enflasyonla kapattık. Dün Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan verilere göre, Aralık 2001 itibariyle yıllık toptan eşya fiyat artışı (TEFE) yüzde 88.6, tüketici fiyat artışı (TÜFE) yüzde 68.5 oldu.

Henüz geçen yılın başındayken, enflasyonun 2001 sonu itibariyle toptanda yüzde 10'a, tüketicide yüzde 12 seviyesine indirilmesi programlanıyordu. Krizin ardından, önce Mart ayında bir revizyon yapıldı. Toptan fiyat artışı hedefi yüzde 49'a, tüketici hedefi yüzde 45'e çıkartıldı. Mayıs'taki ikinci revizyonla hedef yüzde 55-52'ye yükseldi. Son olarak Temmuz'da yıl sonu hedefi yüzde 58-55 olarak değişti. Ancak ne hükümetin, ne de IMF'nin tahminleri tuttu. Sonuç olarak enflasyon, hedeflenenden toptan fiyatlarda 33 puan, tüketici fiyatlarında da 10 puan kadar şaştı. Ayrıca Türkiye, 2000 sonunda yüzde 32.7'ye kadar indirdiği toptan enflasyonu 55.7 puan, yüzde 39'a kadar çektiği tüketici fiyatlarını da 29.5 puan yükselterek yine 'enflasyon' şampiyonluğunu elinden bırakmadı. TEFE bazında fiyatlar neredeyse üçe katlandı.

BOŞA GEÇEN BİR YIL
Şimdi hükümet önümüzdeki 12 ayın sonunda, 2001'in kayıp bir yıl olduğunu tescil eder gibi IMF'den aldığı yeni destekle enflasyonu yeniden yaklaşık 2000 yılı sonu seviyesi olan yüzde 35'e kadar indirmeyi hedefliyor.

Aralık'ta ise TEFE yüzde 4.1, TÜFE ise yüzde 3.2 olarak açıklandı. Özellikle tüketici enflasyonu beklentilerin altında gerçekleşti. Bu düşüşte, 'Bu ülke için seve seve' kampanyasıyla birlikte başlayan fiyat indirimlerinin etkisi oldu. Enflasyonu yükselten faktörlerin arasında ise tarım fiyatları geliyor. Mevsimsel olarak yükselen tarım fiyatları, kötü hava şartlarının da etkisiyle beklentilerin üzerinde çıktı. Toptanda yüzde 13.2, tüketicide yüzde 6.2 artış kaydedildi. Son haberler, bu durumun Ocak ayında da etkisini sürdüreceğini gösteriyor. En iyi haber ise yüzde 2.4 çıkan çekirdek enflasyondan geldi.

AYLIK TÜFE

Fiyatı en çok artanlar (%)

Lahana	67.9
Kıvırcık	60.8
Havuç	39.7
Ispanak	39.0
Pırasa	28.0
Sarımsak	17.7
Bebek bezi	16.0
İlaçlar	8.8
Gazete	7.3

Fiyatı en az artanlar (%)

Tahin helvası	2.4
Şampuan	1.9
Traş malzemeleri.	1.5
Çamaşır deterjanı	1.4
Diş fırçası	1.3
Benzin	1.1
Kabak çekirdeği	0.7
Kablolu yayın ücreti	0.6
Nakliye	0.5

TEFE

Fiyatı en çok artanlar (%)

Taze fasulye	147.7
Yaş üzüm	142.3
Domates	64.7
Yumurta	46.1
Havuç	29.1
Kösele	27.4
Matbaa mürekkebi	22.5
Ispanak	19.3
Enerji nak.direği	18.5

Fiyatı en az artanlar (%)

Suni kahve	3.5
Şampuan	3.4
Bira	2.7
Hazır beton	1.7
Yonga levha	1.5
Motorin	0.9
Kiremit	0.4
Alüminyum folyo	0.2
Demir çubuk	-3.7

İllere göre fiyat artışı

İl	Artış oranı (%)
İçel	5.0
Zonguldak	4.5
Gaziantep	4.4
Diyarbakır	3.5
Adana	3.5
İzmir	3.4
Malatya	3.4
Eskişehir	3.3
İstanbul	3.3
Erzurum	3.2
Denizli	3.1
Samsun	2.8
Kocaeli	2.8
Trabzon	2.7
Bursa	2.6
Kayseri	2.2
Konya	2.1
Ankara	2.1

SEKTÖREL BAZDA TÜFE

	Yıllık (%)
Çeşitli mal ve hiz	81.2
Ulaştırma	77.5
Ev eşyası	72.7
Gıda,içki, tütün	68.5
Giyim, ayakkabı	65.2
Konut	59.6
Sağlık	58.4
Eğlence, kültür	61.7
Eğitim	52.4
Lokanta, otel	46.2

TEFE

	Yıllık (%)
İmalat sanayi	96.1
Gıda ve içecek	91.1
Tekstil	116.6
Rafine petrol ürün	110.4
Elektrikli makine	102.1
Motorlu taşıt	92.6
Diğer ulaşım araç	126.5
Elektrik, gaz, su	115.8
Madencilik	72.3
Tarım	65.5

ÇEKİRDEK "ÇATLADI"
Özel imalat sanayi, bir başka deyişle çekirdek enflasyon Aralık'ta yüzde 2.4'e geriledi. Artış oranı Ekim'de yüzde 7.6, Kasım'da yüzde 4'tü. Eylül sonrası kurlarda yüzde 10'un üzerinde düşüşün ardından istikrarın sağlanması, TL'ye olan güvenin artması maliyetleri de aşağıya çekti.