Onlara ekmek haram

Çünkü onlar çölyak hastası. Arpaya, buğdaya ve çavdara alerjileri var. Ne pasta, ne büskivi ne de hamburger yiyebiliyorlar. Bir dilim ekmek dahi yeseler, soluğu hastanede alıyorlar...
Türkiye'de çok az bilinen bir hastalık 'çölyak.' Uzmanlara göre, teşhisi çok zor konulan bir çeşit alerji. Nedeni ise, buğday, arpa ve yulafta bulunan 'gluten' maddesi. Gluten maddesine alerjisi olanlar, ne pasta, ne büskivi, ne makarna ne de bir hamburger yiyebiliyor.

Çölyak hastası, temel gıdamız olan ekmekten bir dilim bile yese, ince bağırsakları hemen tepki veriyor. Yediği bütün yiyecekleri ağız ve ishal yoluyla vücuttan atıyor. Beslenmesi sıfıra inen hasta aşırı kilo kaybetmeye başlıyor, kan değerleri düşüyor. Hatta bağırsak kanseri bile olabiliyor. İleri yaşlarda bu durumlarının tekrarlanması kemik erimelerine de yol açabiliyor. Onlar hayatları boyunca mısır ve nişasta unu kullanmak zorunda kalıyorlar...

Çölyak rahatsızlığı olanların en büyük problemi ise insanların bu rahatsızlığı bilmemesi. Bu yüzden karşılaştıkları zorlukları yenmek, insanları daha fazla bilgilendirmek için dernek kurmuşlar. Şu anda sadece bir tane İzmir'de var: Ege Çölyakla Yaşam Derneği.

'ŞEHRİYESİZ PİLAV YİYOR'
Ege Çölyakla Yaşam Derneği seslerini duyurabilmek için geçen haftasonu İzmir'de bir araya geldiler. Hatta içlerinde sadece İzmir'de yaşayanlar yoktu. Bitlis'ten, Ankara'dan, İstanbul'dan, Afyon'dan gelenler bile vardı. İşte bunlardan biri Bitlis'ten İzmir'deki buluşmaya gelen Ömer Yanık ve kızı Cemile Yanık. Cemile 11 yaşında ve 4 yıldır çölyak... Bitlisli Yanık, yaşadıklarını şöyle anlatıyor:

"Kızım küçük yaştan beri ishal olurdu. Bir türlü teşhis konulamıyordu. 7 yaşında büyük bir rahatsızlık geçirdi, resmen kemiğe büründü. En sonunda Bitlis Devlet Hastanesi'nden Diyarbakır Dicle Üniversitesi Hastanesi'ne gönderildi. Burada teşhisi kondu. Kızımın o gün görenler, Etiyopya'daki çocuklara benzetiyorlardı. Şimdi Allah'a şükür iyi durumda. Kızıma sadece pilav yapabiliyoruz, o da şehriyesiz. Bunun dışında okulda çok büyük sıkıntılar yaşıyoruz. Saklı, gizli bisküvi yediğini tahmin ediyoruz. Memur olduğumuz için yurtdışından yiyecek de getiremiyoruz."

Simitçinin önünden geçemiyorum
İlk pastasını Haluk Levent'in elinden yiyen 5 yaşındaki Ferya Yare'nin annesi Yasemin İnceoğlu anlatıyor: "9 Aralık kızımın doğum günüydü. Ona bir pasta yapmaya çalışmıştım ama olmamıştı. Özenmesin diye ağabeyinin yaş gününde bile pasta hazırlamıyoruz. Ama buradaki pasta çok güzel bir düşünce. Hatta kızım için yaş günü pastası oldu. Kızım büyüdükçe, problemleri de artıyor. En çok simitçilerin önünden geçerken sıkıntı çekiyorum. Bazen ağlıyorum. Kızım özenmesin diye yüzünü kapatarak, simitçinin önünden geçiyorum."

VATAN İÇİN SEVE SEVE AMA...
Bir başka çölyak hastası da Aziz Saydam. 20 yaşında, çakı gibi delikanlı. Ama 13 yaşından bu yana çölyakla mücadele ediyor. Ancak yaşının ilerlemesiyle birlikte yeni bir sorunla karşı karşıya. Çünkü 2002 Kasımı'nda askere gitmesi gerekiyor. Saydam bu konuda, "Yaşıtlarım gibi askere gitmek istiyorum. Vatan için seve seve canımı veririm. Ama bu hastalıkla orada 2 ay dayanamam" diyor. Saydam son bir yıl içinde en az 20 defa rapor alabilmek için Haydarpaşa Askeri Hastanesi'ne geldiğini ama rapor alamadığını söylüyor. Saydam çölyakın özelliği dolayısıyla askeri hastanede yapılan bütün testlere rağmen çölyaka rastlanamadığını anlatıyor: "Rahatsızlığım alerjik. Eğer gluten içeren maddeler yemezsem sorun yok. Yapılan testler hep olumlu çıkar. Askeri hastanede 2 kez biyopsi yapılmasına rağmen çölyak olduğum anlaşılamadı."

Çölyak hastalığı nedir?
Ege Çölyakla Yaşam Derneği Başkanı Doç. Dr. Sema Aydoğdu, çölyak hastalığının bir çeşit alerji olduğunu söylüyor ve şöyle açıklıyor: "Buğday, arpa, çavdar ve yulafta bulunan gluten maddesi bazı kişilerin ince bağırsağında alerjik etki gösterir. Bu durumda kişinin yediği her şey sindirilmeden, kusma ve ishal yoluyla vücuttan atılır. Aşırı kilo kaybı ve kan değerlerin değişmesine neden olur."

BELİRTİLERİ..
Belirtileri 2'ye ayrılıyor. Çünkü 2 yaşına kadar olan çocuklarda farklı, yetişkinlerde farklı özellikler gösteriyor.

* 2 yaşına kadar olan belirtiler: Kilo almada duraklama, kronik ishal, kusma, karın şişliği.

* 2 yaş sonrası: Boy kısalığı, kansızlık, halsizlik, eklem şişliği, karaciğer hastalığı, havale geçirme, ödem, kaşıntı...

Öge DEMİRKAN