Bilgi yarışmalarının gizli kahramanları

Bilgi yarışmalarının sorularını hazırlayan ve güvenlik nedeniyle sır gibi saklanan soru ekiplerini bulduk. İşte yarışmacıların kaderini belirleyenler ve yaptıkları işin incelikleri:
Son yıllarda televizyonların vazgeçilmez programları arasında yer almaya başlayan bilgi yarışmalarının kaderini, kimi kez kolay, kimi kez zor soruların altına imza atan soru ekipleri tayin ediyor.

Tek kanallı televizyon döneminde TRT ekranlarında yayınlanan ve büyük ilgi gören bilgi yarışmaları, son yıllarda tüm kanalların vazgeçilmez programları haline geldi. Özel televizyonların yıllar sonra yeniden hatırladığı bilgiyi ödüllendiren yarışmalar, bir anda reytingleri altüst etti. Birçoğu yurtdışı patentli olan bu yarışmaların en önemli kısmını ise soruların hazırlanması oluşturuyor. Soru hazırlanmasında görev alan ve kimliklerini kolay kolay kimselerin öğrenemediği bu kişiler, sorularıyla yarışmaların kaderine damga vuruyorlar. Bazı yarışma programları, sorularını dışarıdan ve sürekli değişen bir ekip ile hazırlarken; bazıları ise kendi içerisinde kurduğu dar bir kadro ile çalışmayı tercih ediyor.

İşte yıllar sonra yeniden renkli camın vazgeçilmezleri arasında yer alan bazı bilgi yarışmaları ve soru ekipleri ile ilgili bilinmeyenler:

İSİMLERİNİ VERMEK YASAK
İngiltere'nin önde gelen yayın kuruluşlarından BBC'nin yayın hakkını elinde bulundurduğu ve televizyon ekranlarının en çok ilgi çeken bilgi yarışmalarından biri olan "En Zayfı Halka", farklı formatı ve 'aksi sunucu' espirisiyle sürekli olarak gündemde kalmayı başarıyor. Yarışmanın, Türkiye'deki yayın hakkı STR Yapım'ın elinde bulunuyor. Bugüne kadar 21 program yapılan bu ilgi çekici yarışmada toplam 2 bin 944 soru sorulurken, 189 kişi de yarışmacı olarak katılmış. Sorulaı, biri eğitmen, 5'i üniversite mezunu veya öğrencisi 6 kişi tarafından hazırlanıyor. "En Zayıf Halka" yarışmasının soru ekibini konuşturduk. Tabii ki gizlilik esasına uyduk, sadece isim ve soyadlarının baş harflerini kullandık

'BU BİLİNMEZ Mİ SALAK!'
"En Zayıf Halka" nın soru koordinatörü V.E. yarışmanın sorularının değerlendirmesini ve seçimini yapıyor. Bir eğitimci. "İnsanları bir taraftan eğlendirip bir taraftan da sıkmadan öğrenmelerini sağlıyoruz. Bunu da kimsenin kafasına vurmadan yapıyoruz. Bizim yarışmamızın soruları, formatı gereği zor değil. Yarışmanın formatında, izleyicinin evinde oturduğunda, 'Bu soruya da cevap verilemez mi salak!' demesi isteniyor. Bu yüzden kolay" diyor.

BULMACA SORUSU DEĞİL
V.E. soru hazırlarken nelere dikkat ettiklerini ise şöyle anlatıyor :

"Yarışma sorusu hazırlanması konusunda, TRT'nin genel kuralları vardır. Çok açık saçık şeyler ve çok politik şeyler soramazsınız. Bu sadece TRT için değil, herkes için geçerli olan kurallardır. Eninde sonunda bu yarışmaları ailelerin seyrettiğini varsayarak yapıyoruz. Kimse bize şunları sormayın diye de bir sansür listesi vermedi.. Diyoruz ki oturduğunda birçok insan bu sorulara cevap verebilmeli. Kim bu? İyi bir lise mezunu. BBC'nin böyle bir tanımı var. Birinci yaklaşım izleyene oturduğu yerde bilmiyorsa öğretmek. Oturup izlediğinden bir yarar sağlasın. Bilen de ben bunu biliyorum diye mutlu olsun. Dolayısıyla hiçbir zaman resim altı bilgisi, klasik bulmaca türünden bilgi sormuyoruz. İnsanların genel kültürünü destekleyici olmayı amaçlıyoruz. Edebiyattan, müzikten çok bilinen, bilinmesi gereken, insanın hayatına zenginlik katacak sorular bulmaya çalışıyoruz. İkinci ve en önemli prensip de soruyu şaşırtmaca olmadan en iyi Türkçe'yle sormak. Bunun yanısıra cinsiyete bağlı soru sormamaya da gayret ediyoruz.. Soruları hazırlarken korkunç bir stres yaşıyoruz. Özellikle soruları 120 karaktere sığdırmak en büyük sıkıntılardan biri. Ama yine de bu zevkli bir iş. Tüm ekip keyif alıyor."

Bilirlerse mutlu oluyoruz
A.Ç. (Marmara Üniversitesi Gazetecilik Bölümü mezunu-Güncel ve spor alanı ile ilgili sorulara ağırlık veriyor): Soru hazırlamak stresli ama zevkli bir işi. Hazırladığımız bir sorunun cevabını en az iki kaynaktan teyit ettirmek zorundayız. Bir de faydalanabileceğimiz Türkçe kaynak sayısının az olmasının sıkıntısını yaşıyoruz. İnternet ve günlük gazeteler de soru hazırlamakta başvurduğumuz kaynaklar arasında yer alıyor. Günlük hayatta dikkati çekmeyen konulara ağırlık veriyoruz.

N.U. (Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo-Televizyon ve Sinema Bölümü mezunu-edebiyat ve sinema ile ilgili sorular ilgi alanına giriyor): Soru çıkarırken çok eğleniyorum. Başlarda soru bulmak kolaydı ama programlar ilerledikçe bir tıkanıklık yaşayabiliyoruz. Soru hazırlamaya başladıktan sonra, çok emin olduğumuz konularda bile tereddüte düşmeye başladık. O yüzden çok emin de olsak soruları değişik kaynaklardan teyit ettiriyoruz.

B.Y. (Marmara Üniversitesi Halkla İlişkiler Bölümü Öğrencisi-Sosyal Bilimler alanıyla ilgili sorular hazırlıyor): Soruları hazırlarken kaynakları didik didik ediyoruz. Hazırladığınız soru ile ilgili heyecanı, yarışmacıya sorulduğunda doğru veya yanlış cevabı aldığınız an hissediyorsunuz. Kendinizin hazırladığı bir soruyu yarışmacının bilmesi sizi çok mutlu ediyor. Bir de hiç aklınıza gelmeyen cevaplar veriliyor o zamanda şaşırıp kalıyorsunuz. Bazen ben de çıkıp yarışmak istiyorum.

M.K. (Üniversite öğrencisi-Dağcılık ilgi alınan giriyor, zor sorular sormasıyla meşhur): Yarışmaya katılanların belli bir seviyenin üstünde olmasını istediğimden hazırladığım sorular zor olarak nitelendiriliyor. Yaptığım işin bana olduğu kadar, yarışmacılara da bir şeyler kazandırmasını istiyorum.

Bülent ERGÜN