AGSP krizi çözüldü

Avrupa Ordusu'nun Türk-Yunan sorununda taraf olmayacağı konusunda Ankara'ya güvence verildi. Ecevit "Beklentilerimiz çok büyük ölçüde karşılandı" dedi ve AGSP'ye desteğini duyurdu

Ankara, Avrupa Birliği'nin Güvenlik ve Savunma Politikası'nı (AGSP) desteklediğini duyurdu. Karar, AB'nin Avrupa Ordusu için ileri sürdüğü şartlarda geri adım atması üzerine Ankara da şartlarını esnetti ve AB'ye olumlu mesaj dün Başbakanlık'tan duyuruldu.

Türkiye ile AB arasındaki AGSP krizi, AB'nin 1999'da Helsinki'de aldığı karar gereği, 2003 yılına kadar 60 bin askerlik "acil müdahale gücü" oluşturma kararının son günlerde çerçevesini oluşturmasıyla başladı. AB, Avrupa Ordusu olarak da adlandırılan Acil Müdahale Gücü için, planlama, istihbarat ve yüksek teknoloji alanında, NATO'nun imkan ve yeteneklerinden sınırsız ve otomatik olarak yararlanmak istedi. Ancak bunu yaparken, Türkiye gibi AB üyesi olmayan NATO müttefiklerini karar mekanizmasından dışlama tavrı gösterdi. Buna tepki gösteren Ankara da, NATO'da AB'ye her destek için ayrı ayrı oylama yapılması şartı koştu. Ankara'nın NATO'da yapılacak oylamalarda veto yetkisini kullanması ihtimali AB'de panik yarattı. 14-15 Aralık Laeken Zirvesi'nde somut kararlar almayı planlayan AB, Ankara'yla "makul pazarlık" yapamadı. 11 Eylül saldırılarından sonra ABD'yle iyice yakınlaşan Ankara'nın, bu yakınlığı koz olarak kullanıp geri adım atmayacağı endişesi üzerine AB sonunda geri adım attı. AB dönem başkanı Belçika "şartları kabul ettiğini" duyurunca, AB ve Ankara arasında görüşmeler hareketlendi ve dün Başbakanlık'ta yapılan Güvenlik Zirvesi'nde konu masaya yatırıldı.

BEKLENTİLER KARŞILANDI
Başbakan Bülent Ecevit başkanlığında yapılan toplantıya, başbakan yardımcıları Devlet Bahçeli, Mesut Yılmaz ve Hüsamettin Özkan, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hüseyin Kıvrıkoğlu, Milli Savunma Bakanı Sabahattin Çakmakoğlu, Dışişleri Bakanı İsmail Cem, Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Uğur Ziyal, Genelkurmay Plan ve Prensipler Başkanı Korgeneral Reşat Turgut katıldı. 2 saat süren toplantıdan sonra yayınlanan bildiride, "Türkiye, hem bir NATO müttefiki, hem de AB'ye katılım adayı olarak, AGSP sürecini desteklemektedir" denildi. Ecevit, toplantıdan sonra bir gazetecinin "Türkiye, AGSP'de güvenliği açısından ısrarlı tavrından bir anlamda vazgeçmiş mi oluyor?" sorusuna "Kesinlikle vazgeçme söz konusu değil. Haklı beklentilerimiz çok büyük ölçüde karşılanmıştır" karşılığı verdi. Kulislere sızan haberlere göre, "karşılanan beklentiler" şöyle:

1- Ankara'nın oyu: Avrupa Ordusu'nun Türkiye'nin yakın çevresinde bir operasyon yapması durumunda Türkiye karar mekanizmasında yer alacak. Ancak, Türkiye, bu operasyonların askeri büyüklüğünün yüzde 15'ine kadar katılım taahhüdü verirse, operasyonlarda nitelikli çoğunlukla karar alınacağı için Türkiye de oylamalarda yer alacak.

2- Türk-Yunan sorunu: Avrupa Ordusu, Ankara'nın taraf olduğu ve BM'nin taraf olduğu sorunlara karışmayacak. Özellikle Yunanistan ile sorunlara Avrupa Ordusu'nun karışmasını istemeyen Türkiye için bu konu önemli bir beklentiydi. AB'nin bu konuda yazılı güvence verdiği konuşuluyor.

3- Stratejik yardım: AB'nin NATO'nun tüm imkan ve yeteneklerinden sınırsız ve otomatik olarak yararlanma talebine de karşı çıkan Türkiye, her yardım için ayrı oylama istiyordu. Türkiye bu şartını esnetti ve NATO'nun imkan ve yetenekleri ikiye ayrıldı. NATO'nun 'stratejik' imkan ve yetenekleri için ayrı oylama yapılacak, stratejik olmayanlardan ise otomatik olarak yararlandırılacak.