Hiçbir ulusun, toplumun tarihi sadece şan ve şerefle, iyi günle dolu değildir, olamaz. Her toplumun geçmişinde yanlışlar da vardır, "ayıplar" da vardır. Toplumun birlik duygusu geçmişin iyi bilinmesiyle, açıkça tartışılmasıyla, konuşulmasıyla, araştırılmasıyla güçlenir. Geçmişini iyi bilen, tartışabilen, ondan ders çıkarabilenler, her zaman daha güçlü olurlar.

"Salkım Hanım'ın Taneleri" filminin TRT televizyonunda gösterilmesi, milliyetçiliği, geçmişteki yanlışları kedi pisliğini örter gibi örtmek, görmezden gelmek zannedenlerin tekrar ortaya çıkmalarına yol açtı.

Ermeni soykırımı meselesine de böyle ufuksuz bakanlar, tartışmaktan korkanlar yüzünden Türkiye sıkıntı yaşamaya devam etmektedir. Salkım Hanım'ın Taneleri filmi için gürültü çıkaranlar, örneğin Fransız devlet televizyonundaki Cezayir savaşıyla ilgili yayınları, filmleri görseler belki konuşmaya bile utanırlar.

Salkım Hanım'ın Taneleri filminin konusu 1942 yılı sonunda Türkiye'de uygulanmış olan "Varlık Vergisi"dir. Varlık Vergisi yakın tarihimizin "ayıp"larından biridir. Bu vergiyi uygulayan sorumlu kişi, o dönemin İstanbul Defterdarı Faik Ökte, daha sonra bir kitap yazmış, adını da "Varlık Vergisi Faciası" koymuştur.

'Yeni zenginler'in günü
Varlık Vergisi bir seferlik bir vergi olarak çıkarılmış, ancak doğrudan doğruya İstanbul'daki varlıklı ve Müslüman olmayan Türk vatandaşları ile Türkiye'de yaşayan yabancılara yönelik olarak uygulanmıştır. Eşitlik kaygısı bir yana; örneğin "dönmeler", yani Musevilikten Müslümanlığa geçmiş olan insanlar ayrı bir grupta toplanmış, adına "D grubu" denilmiş ve bunların vergisi iki katına çıkarılmıştır.

Faik Ökte, kitabında "Hitler'in isterik ra'şelerinin" yansıması olan bütün "ayıpları" tek tek anlatmaktadır. Bu film hakkında konuşmak ve tartışmaya katılmak isteyenler, önce bu kitaba bir göz atmak zorundadırlar.

Binlerce insan biçilmiş vergileri ödeyebilmek için malını mülkünü yok pahasına satışa çıkarmış, ancak 2000'i, ki bunların tümü Müslüman olmayan Türk vatandaşlarıdır, gereken parayı bulamadıkları için Aşkale'ye sürgüne gönderilmiştir. Bunlardan 21'i kampta hayatını kaybetmiştir. Bu insanlar vergilerini ödeyebilmek için İstanbul'da 885 ev, dükkân, apartman, han ve fabrika satmışlardır. Evler 2 bin liraya, köşkler 5 bin liraya, fabrikalar 10 bin liraya el değiştirir. Birçok fırsatçı bu malları ucuza kapatarak o dönemin "yeni zenginleri" olur.

Vatanı sevmenin gereği...
Varlık Vergisi Türkiye'de oturan bütün yabancı uyruklu kişilerden de istenmektedir. Ama tartışma ve itirazlar sürerken 1943 yılına gelinmiş, Hitler gerilemeye başlamıştır. Hitler'in savaşı kaybedeceğinin belirtileri ortaya çıkınca Ankara Varlık Vergisinin yabancılarla ilgili bölümünü değiştirir: Almanlar'dan küçük bir indirim yapılır, İngilizler'in vergileri üçte birine, Yunanlılar'ın vergileri yarısına indirilir; Amerikalılar'dan hiç alınmaz, Ruslar ne verirse itiraz edilmez.

Varlık Vergisi "faciası" budur. Bunu bilmek, tartışabilmek, vatanını sevmenin gereğidir. Bilmezsen; bildiğin halde üstünü örtmeye çalışırsan, gizlemeye çalışırsan ders alamazsın ve başka "ayıplar" yaparsın. Bunu da "milliyetçilik" zannetmek ya da "milliyetçilik" diye takdim etmekle kimseyi kandıramazsın.

Güçlü toplum, geçmişini iyi bilen ve tartışabilecek cesareti olan toplumdur.