kapat
23.11.2001
 SON DAKİKA
 EDİTÖR
 YAZARLAR
 HABER İNDEKS
banner
 EKONOMİ
 FİNANS
 MARKET
 RAMAZAN
 TÜRKİYE
 DÜNYA
 POLİTİKA
 SPOR
 GALOP
 MAGAZİN
 SAĞLIK
 KAMPÜS
 İSTANBUL
 HYDEPARK
 ANKETLER
 SİNEMA
 SANAT
 KİTAP
 MÜZİK
 TARİH
 GURME
 GEZİ
 OTOMOBİL
 YAT&TEKNE
 HIGH-TECH
 WEEKEND
 MELODİ
 ASTROLOJİ
 SARI SAYFA
 CANLI
 METEO
 TRAFİK
 ŞANS&OYUN
 ACİL TEL
 KÜNYE
 WEB REKLAM
 ARŞİV
 

Bizi otoyollar ve GAP batırdı

Dalan iddia etti: Üç proje Türkiye'yi batma noktasına getirmiştir. 1- GAP projesi, 2- Afşin-Elbistan Termik Santrali, 3- Otoyollar...
Eğitim alanında kurduğu İstek Vakfı ile büyük projelere imza atan Bedrettin Dalan, Türkiye'yi geri dönüşü olmayan projelerin batırma noktasına getirdiğini öne sürdü. ANAP'ın 30 kurucu üyesinden biri olan ve İstanbul Belediye Başkanı iken Turgut Özal ile ters düşmesiyle başlayan süreçte, partisinden ayrılan, kurduğu parti ile siyaset denemesi yapan Dalan, 20 bin öğrencinin eğitim gördüğü İstek Vakfı ve 8 fakülteli Yeditepe Üniversitesi'nin yöneticiliği yapıyor.

İstanbul Kayışdağı bölgesinde vakıf tarafından satın alınan ve sadece 11 ayda kurulan tesisler görülmeye değer imkanlarla donatılmış.

Dalan ile saatler boyu üniversite, eğitim konusunu konuştuk. Önemli bir bölümünü de Türk ekonomisinin durumuna ayırdık. Onun ricasını kırmayarak, özellikle ekonomi konusundaki sohbeti yayınlıyoruz.

GETİRİSİ SIFIR PROJELER
* Türkiye'nin temel sorunu nedir?

- Siyasi kadrolar devletin parasını, kendi parası kadar kıymetli görmediler.

* Her yatırım memlekete hizmet adıyla yapılıyor. Devletin parasını kıymetli göreni nasıl ayıracağız?

- Şöyle düşünün; hiçbir tüccar getirisi olmayan bir projeye yatırım yapmaz. Hızlı dönüşü olmayan projeler bizi dünyaya bağımlı hale getiriyor.

* İsterseniz somutlaştıralım.

- Elbette. İddia ediyorum, Türkiye'ye üç proje batma noktasına getirmiştir. Birincisi GAP, ikincisi Afşin-Elbistan Termik Santrali üçüncüsü de Otoyollar.

* Otoyollar Türkiye'nin alt yapısı için önemli değil miydi?

- Elbette önemli. Ama erken bir yatırım. Türkiye bu proje için 25 milyar dolar harcadı. Pek çok otoyol atıl vaziyette. Getirisi sıfır. 1 kilometrelik otoyol yerine 10 kilometrelik çift yol yapılabiliyor. Birinde araçlar ortalama 130 kilometre hız yapıyor, diğerinde 115 kilometre. Avrupalı, Amerikalı şehirleri çift yolla birbirine bağlarken aptal, biz akıllıyız. Sonuç olarak, 2.5 milyar dolara bitecek işi, 25 milyar dolara yaptık.

* Sizin belediye başkanlığınız döneminde de borçlanarak yapılmış iddialı projeler vardı...

- Doğru. Hızlı tramvay yatırım yaptık. Gidip bakın, tıka basa dolu. Borçlarını kendisi geri ödüyor. Örneğin o dönem Taksim-Etiler hattını yapmadık. Çünkü geri dönüşü yoktu. Ben olsam, Gebze-Harem arasına E-5'in üzerine, yanına hızlı tramvay yapardım. Hem daha ucuz, hem de geri dönüşü hızlı olurdu. Milyonlarca gelir düzeyi düşük insanı ucuz ve hızlı şekilde taşırdınız.

* GAP projesinin de geri dönüşü yok mu?

- Bu proje için 17 milyar dolar para harcandı. Aldığımız krediyi yıllardır öde öde bitiremiyoruz. Katlanarak çoğalıyor, ana para, faizler, faizin faizi... Maliyeti 100 milyar doların çok üzerinde çıkmıştır.

* 'Bu proje yanlıştır' diyen siyaset adamı görmedim...

- 25 yıldır beynimizi yıkıyorlar. Bu proje bölge insanını bile kurtarmaz. Tarım ekonomisi istihdam yaratmaz. Kimi görmüyor, kimi siyasi manevralarında kullanmak için gerçeği anlatmıyor. Sorun şu, borç alırsınız ama geri dönüşü ile borcunuzu kapatmalısınız yoksa dışarıya bağımlı hale gelirsiniz. Afşin-Elbistan Termik Santrali içinde aynı durum söz konusu. 10 milyar dolar yatırım yapıldı, hali ortada.

* Üç proje olmasaydı Türkiye'nin iç ve dış borcu daha mı az olurdu?

- Tartışmasız 170 milyar dolar civarında borç stokunun üzerinde oturmuyor olurduk. Bunun üzerine israf ekonomisini de ekleyin. İran biberini bile bu ülkeye soktuk.

* Bunun ne zararı var. İthalatın terbiye edici tarafı bilinir. Gümrük duvarı çağın gerisinde kalmadı mı?

- 2000 yılında uygulanan politikalar, Türk pazarını dış ülkelere satmıştır. Bana göre ülkeye ihanet politikası izlenmiştir. 21 Ocak'ta çöken kur politikası yanlıştı. TL'yi aşırı değerli tutup, doları sabitleyince, ithalat patladı. İhracatçılarını ise cezalandırdın. Yani pazarını sattın.

* Türkiye'nin yapısal sorunları yok muydu? Kamu bankaları, görev zararları v.s... Özelleştirmeyi yapamamak gibi..

- Temel sorun zihniyette. Devletin bankası olmaz. Özel bankanın zararını niye Hazine üstleniyor ki. Çünkü devlet, özel sektörüne bebek muamelesi yapıyor. Bankalar bugüne kadar kendi sigorta sistemini kuramaz mıydı? Devlet sadece denetim yapmalı.

SERVETE GÖZ DİKİLMESİN
* Ama yılların birikimini birkaç günde temizlemek mümkün gözükmüyor. Örneğin yıllardır biriken borç problemi var...

- Borcun borç ile ödenerek sorunlardan kurtulan tek bir ülke kalmadı. Artık geçmişe sünger çekmek lazım. Rusya'nın yaptığını yapmamız gerekiyor. Dünyaya bu borçları zamanında ödeyemiyoruz diyerek yeni bir takvim ilan etmemiz gerekiyordu.

* İç borç daha ağırlıkta...

Eğer vatandaşına iyi anlatırsan, kurtuluşu gösterirsen, herkes bu formüle sıçak bakar.

* Kemal Derviş farklı düşünüyor...

- Kemal Bey'in kişiliğine lafım yok. Kendisini kadınlarda beğeniyormuş ama o adeta borç ödeme servisinin başı gibi davranıyor. Ayrıca ona verilen görevi de içime sindiremiyorum. Türkiye'de bu işi yapacak birinin çıkmaması Türkiye'nin özürü...

* İç borç ertelemesi fikri Türkiye'de kabus gibi görülüyor. Vatandaş nasıl ikna olsun ki...

- İkna etmenin yolları var. Devlet, Osmanlı'dan beri vatandaşın servetine göz dikmiş. Kimsenin zengin olmasına müsaade etmemiş. Kendi güvenliği için zenginliğin kalıcı olmasını istememiş. O yüzden işe güvenceyi vermekle başlamak gerekiyor.

* Nasıl yani...

- Anayasa'nın birinci maddesine bir ek yapılmalı ve denmeli ki; her Türk vatandaşı ülkesinde menkul ve gayrimenkul sahibi olma hakkına sahiptir ve servet vergisi hiçbir şekilde konamaz ve servetinden dolayı sorgulanamaz. Mahkeme kararları haricinde. Yasaları da buna uygun hale getirmek lazım.

* Bu korkuyu yaşatan bizim bilmediğimiz bir yasa mı var?

- Mali milat uygulaması yapacağız diye sermayeye ürkütmediler mi? Son günlerde yurtdışına çıkan parayı hesaba katın. Para sahibini ürkütmediler mi?

Yeni Dünya Düzeni emperyalizmin adıdır
Dalan'I nasıl bilirsiniz sorusuna herkesin kendine göre ve birbirinden farklı yanıtları var. Ama yanıtlar içinde Dalan "Bir anti-emperyalisttir" diyen çok azdır herhalde. Yaptığı şu tespitler belki size bir fikir verebilir:

"Yeni Dünya Düzeni üçüncü jenerasyon emperyalizmidir. Birinci emperyalizm; ülkeleri silahla fethederdi. Sonra pazarı komprador burjuvazi kanalıyla yeni bir şekil aldı. Şimdi ise adına globalizm denilen ve kâr merkezi kendi ülkelerinde olan şirketler kanalıyla pazarları sömürüyorlar. Dünya aynı zamanda kültür emperyalizmi nedeniyle hızla kültürel yozlaşmaya doğru gidiyor. Bu, kendini Blue Jeans, Mc Donalds kültüründe birleşmekte gösteriyor.

Dilerim, fakir ve gelişmekte olan ülkelerin entelektüel kapasitesi bu tehlikeyi görür.

Yavuz SEMERCİ



<< Geri dön Yazıcıya yolla Favorilere Ekle Ana Sayfa Yap
PARLAMENTO
DSP   130
MHP   127
ANAP   79
DYP   84
AKP   53
SP   48
BAĞIMSIZ   19
BOŞ   10
TOPLAM   550
HAFTANIN SOYLEŞİSİ
Nuriye Akman'ın bu haftaki söyleşisi için tıklayınız

Copyright © 2001, MERKEZ GAZETE DERGİ BASIM YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. - Tüm hakları saklıdır