Çekin hükmü bitti güven geri geliyor

Ödenmeyen çekler için hapis cezasının kaldırılması, elinde çek bulunduranları endişelendirdi. Tüccar artık güvenmediği kişilerle iş yapmaktan vazgeçiyor
Hiç kimse yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonamaz. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın değiştirilen 38'inci maddesine konan bu cümle, Türk ticaret hayatını "sil baştan" yapacak kadar radikal değişikliğe uğratacak.

Bu maddeye paralel mevcut yasa değiştirilecek. Böylece, borçlarını (devlete ait vergi v.s hariç) ödeyemeyenlerin "cezaevine girme" kabusu bitecek. Türkiye'de uygulanan ve dünyanın diğer ülkelerinde benzeri görülmeyecek şekilde hapis cezası öngören 3167 sayılı Çek Kanunu'nun değişecek olmasının ülke açısından büyük bir reform olduğunu kaydeden ve isminin açıklanmasını istemeyen bir savcı şu çarpıcı tespitleri yaptı:

"Türkiye şu anda milattan öncede kalmış uygulamalardan kurtuluyor. Eski Roma Hukuku'nda borcunu ödemeyenler 'Terpey' denilen kayalıklardan atılarak ölümle cezalandırılırmış. Eski Romalılar bu uygulamayı M.Ö 1000 yılında bırakmışlar. Kişiler aralarında yaptıkları anlaşmalarından doğan alacakları nedeniyle hapis cezasına çarptırılmamalı."

SORUŞTURMALAR DURDURULDU
Uygulanan Çek Yasası ticari güvenilirliği ve itibarı yok etti. Yürürlükteki kanun gereğince alacaklılar için şu anda çekin teminatı hapis cezası olarak görülüyor. 3167 sayılı Kanun ticarette, verilen sözü, güvenilirliği öldürdü. Bundan böyle, artık kişiler sözüne güvendikleri insanlarla alışveriş yapacak. Kişiler yaptıkları alışveriş sonucunda kendi teminatlarını kendileri yaratacak. Böylece gerçek tüccarlar ayakta kalabilecek.

Halen ''Karşılıksız çek'' ile icra davalarındaki ''Taahhüdü ihlal'' ve ''Mal beyanında bulunmamak'' suçlarından verilen hapis cezaları infazlarının durdurulduğunu bildiren Cumhuriyet Başsavcısı Ferzan Çitici ise yeni düzenlemenin beklendiğini ifade etti. Çitici, aynı zamanda ''karşılıksız çek'' suçlamasıyla yürütülen soruşturmaların ve davaların da sonuçlandırılmadığını kaydetti. Asliye Ceza Mahkemeleri'ndeki iş yükünün yüzde 60'ını ''Karşılıksız çek vermek'' suçundan açılan davaların oluşturduğunu belirten Çitici, ''Yeni düzenlemenin ardından Asliye Ceza Mahkemeleri'ndeki iş yükü azalabilir. Hatta bazı Asliye Ceza Mahkemeleri kapatılabilir" dedi.

HERKESİN GÖZÜ PROF. DÖNMEZER HOCA'DA
Anayasa değişikliğine paralel olarak yeniden düzenlenecek 3167 sayılı "Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkındaki Kanun"la ilgili değişiklikleri yapmak üzere Adalet Bakanlığı tarafından oluşturulan Çek Kanunu Komisyonu yasadaki yeni esasları saptadı.

Çek Komisyonu Başkanı Prof. Dr. Sulhi Dönmezer, Anayasa değişikliği çerçevesinde Çek Kanunu'ndaki değişikleri belirlediklerini söyleyerek, "Komisyon tarafından saptanan değişikliklerle ilgili metin şu anda gerekçeleriyle birlikte yazılıyor. 18 madde olarak öngörülen değişiklikte çek suçluları, çekte yazılı miktarla birlikte, yüzde 10 gecikme tazminatı, ayrıca yasal faiz ödeyecek. Ancak şu anda yazım aşamasında olan metin 15 gün sonra toplanacak komisyon tarafından yeniden incelenecek. Bu toplantıda son şekli verilecek tasarı, Adalet Bakanlığı'na sunulacak" diye konuştu.

Karşılıksız çek davalarının yine çekin düzenlendiği yerdeki yetkili asliye ceza mahkemelerinde görüleceğini söyleyen Prof. Dr. Sulhi Dönmezer, Anayasa değişikliğine uygun olarak hazırlanan yeni maddelerle yapılacak yargılamanın mahkemelerin iş yükünü ortadan kaldıracağını da ifade etti.

ESNAF NE DİYOR?

Ekrem Kuru (Çınar Tekstil): Değişen bir şey olmaz
Hapis cezası kaldırılsa da kaldırılmasa da değişen birşey olmaz. Zaten ödeyecek olan borcunu öder, ödemeyecekse de ödemez. Bankalar çek verme konusunda yeterince dikkatli davranmıyor. Tahsil edemediğim çekler var. Bunları borçlularıma kolaylık tanıyarak tahsil etmeye çalışıyorum. Borçlu kendisine gelen mahkeme çağrısını, birilerinin eline birkaç kuruş para sıkıştırıp geri gönderiyor. Bu nedenle de hapis cezasının olup olmaması önemli değil.

Sedat Dinçer (Deri toptancısı): İnsanları vuralım mı?
Türkiye bu yasaya hazır değil. Bu ekonomik krizde alacaklarımızı kanun, devlet alamayacaksa biz ne yapalım. Devletin yetkililerine soruyorum. Alacaklarımızı nasıl tahsil edelim? İnsanları vuralım mı? Bu yasadan önce Türkiye'de sosyal ve ekonomik yaşam üst seviyeye çekilmeli. İnsanlar belli bir seviyeye gelip birbirlerine güven duymalı. Türkiye hiçbir şeye hazır değil. Sekiz katlı bir bina yapılıyor. Ama temel atılmadan sekizinci kattan mı başlamak gerekiyor? Ağabeyim iki sene önce aldığı ve karşılıksız çıkan 20 milyar liralık çek nedeniyle intihar noktasına geldi.

Kemal Türkeş (D&E Tekstil):Dürüst tüccar kazanır
Çek suçlarında hapis cezasının kalkması doğru bir karar. Kimse isteyerek borcunu ödememezlik etmez. İki büyük kriz yaşandı ve çok zor günlerden geçiliyor. Piyasalar kilitlenmiş durumda. Dürüst esnaf için yasanın değişmesi iyi oldu. Kötü niyetliler de zamanla piyasadan elenecek, iyiler ayakta kalacak. Dükkanımdaki malım çekimin teminatıdır. Ama artık hepimiz çek konusunda daha seçiçi davranacağız.

Alişan Karahan (Özgür Kırtasiye): Bir yaptırımı olmalı
Hapis cezası kaldırılacaksa bankaların çeklerdeki teminatı, sorumluluğu artırılmalı. Bankalar çek verecekleri kişilerle ilgili daha seçici olmalı. Herkes bankalardan çek almamalı. Bankaların sorumluluğu da olmalı. Çekini zamanında ödemeyenler ticari faaliyetten men edilmeli. Kişisel bilgiler bir yerde toplanmalı.