Kaya Tuncer Ege Serbest Bölgesi'ni kurduğunda, İrlanda'dan gelen eksperler ona dört ila sekiz yıl içerisinde 2 milyon metrekarelik alanın tamamen dolacağını söylemişlerdi.
Aradan on yıl geçti. Ama Türkiye'nin tek özel sektör serbest bölgesinin (geriye kalan 19 bölge devlet tarafından kuruldu ve işletiliyor) yarısı halen boş ve durmadan müşteri kaybediyor. Şubat krizinden bu yana bölgeyle ilgilenen yabancı kuruluşların sayısı yarı yarıya azaldı. 37 firma faaliyetini durdurdu. Yıllık ticaret hacmi 1,8 milyar dolara ulaşması beklenirken muhtemelen 1,2 milyar dolar civarında kalacak.
Türkiye'yi durmadan çalkalayan ekonomik ve siyasi krizler yüzünden hedefler durmadan ileriye atılıyor: 2007 yılı için belirtilen 25 bin kişilik istihdam ve 5 milyar dolarlık ticaret hacmine ulaşma hedefi 2010 yılına ertelendi.
Adı serbest ama Ege Serbest Bölgesi gerçekte hükümetin ve bürokrasinin tutsağıdır; Türkiye'deki yerli-yabancı bütün özel sektör kuruluşları gibi.
Hükümetin yatalak ekonomi politikaları, bürokrasinin her şeyi zorlaştırma ve gelir kapısı yapma alışkanlığı Türkiye'yi kalkınma yarışında sırtında kum torbası ile koşan uyuz bir at haline soktu.
Ege Serbest Bölgesi, Türkiye'deki yatırım çevresinin kısa metrajlı bir filmidir. Bu filmin kötü adamları bürokratlardır.
Ege Serbest Bölgesi'nde çalışanları doyurmak için çevreden yiyecek satın alındığında gümrükçüler bu alıma Türkiye'den ihraç edilmiş gibi işlem yapar. Biriken çöp bölge dışına çıkarıldığında da Türkiye'ye çöp ithal edilmiş olur.
Yabancı bir şirket iş kurmak için başvurduğunda serbest bölgede muameleleri en geç üç haftada tamamlanır. İş Ankara'dan izin almaya gelince, üç ay beklemek anormal sayılmaz.
Genel Müdür Yardımcısı Nimet Egeli Woodham'dan öğrendiğime göre on yıldır her ay bölgeden yüksek düzeyli bir yetkili sorun çözmek için Ankara'ya gitmek zorunda kalmış.
Ankara kimseye danışmadan kararnameler çıkarır ve bunları bütün serbest bölgelerde uygulamaya kalkar. Ama yirmi bölgenin yirmisinin özellikleri aynı değildir. Bazısının işine gelen, diğerlerinin işini bozar.
"Biz yabancı sermayeyi getirmek için elimizden geleni yapıyoruz" diyor Tuncer. "Ancak ekonomik ve siyasi çalkantılar bizim inşa ettiğimiz güveni bir çırpıda yok ediyor. Bulgaristan ve Romanya bize yaklaşma konumuna geliyorlar. Macaristan ve Polonya gibi ülkeler ise bizi hızla geçmektedir. Son zamanlarda bazı konfeksiyon firmalarının Ege Serbest Bölgesi'nden ayrılarak Bulgaristan'daki serbest bölgeye gittiğini gördük".
Sonra bir uyarı: "Türkiye ve serbest bölgelerimiz, vapuru tekrar kaçırma noktasında."
Bu konuda endişe etmesine gerek yok: Türkiye'nin kalkınmama limanından kaçırılacak vapur eksilmez.
Magazin
