Win-Türkçe
ASCII

HÜKÜMETE SOĞUK DUŞ

Referandumsuz çözüm aranıyor
İkdidar partilerinde referandumu önleme eğilimi ağırlık kazandı ve referandumsuz çözüm için arayış başladı. Koalisyon partileri kurmayları, kriz ve savaş ortamında zarar vereceği görüşüyle referanduma gitmemek için her tür hukuki zeminin araştırılıp yasal düzenleme yapılmasını kararlaştırdılar. Bugünden itibaren Meclis hukukçuları da bu yönde çalışmalar yapacak. Anayasa değişikliği yasasının Resmi Gazete'de yayımının geciktirilmesi ve bu arada, milletvekili maaşlarıyla ilgili Anayasa değişikliği yapılması da planlanıyor. Bu arada, Anayasa'nın Cumhurbaşkanı'na referandum yetkisi veren maddesinin yeniden düzenlenmesi, son çare olarak "oy vermeme" cezası kaldırılarak halkın sandık başına gidişinin önlenmesi gibi formüller de tartışılıyor.

PARTİLERDEN TEPKİLER ERKEN SEÇİM BEKLENMESİN
DSP Grup Başkanvekili Aydın Tümen: Çok şanssız bir karar oldu. Hukuki açıdan tartışılması lazım. Bize göre; Cumhurbaşkanı ya paketin tamamını veto etmeli, ya da tamamını referanduma götürmeli. Tek maddenin referanduma sunulması ciddi bir sorun. Kaldı ki; Meclis kabul ettiği bir yasa ile anayasa düzenlemesine netlik kazandırmıştı. Bu karar ikinci Anayasa değişikliği paketinin yanı sıra sanırım pek çok şeyi de hızlandıracaktır. Ancak, bir erken seçim beklenilmemeli.

MİLLET, VEKİLİNE KARŞI
ANAP Grup Başkanvekili Nihat Gökbulut: Şu ortamda millet bir de referandum ile mi uğraşacak? Referandumda bir tarafta millet, diğer tarafta vekil olacak. Üstelik, attığınız taş ürküttüğünüz kurbağaya da değmeyecek. Anayasa hukukçuları biraraya gelip referandum olmaması için bir yol bulacaktır. Türkiye bu masrafı yüklenemez.

KRİZ ORTAMINDA OLUR MU?
DYP Grup Başkanvekili Turhan Güven: Maaşta bir düzenleme yapılmış değil. Çıkartılan yasa ile artışın yapılmayacağı da teyit edilmiş. Kriz ortamında böyle şey olur mu? Çok yanlış oldu. Madem sandık gündeme gelecek, seçime götürsün daha iyi olur.

MECLİS'İN MEŞRUİYETİ KALMAZ
Anayasa Komisyonu üyesi DYP'li Ahmet İyimaya: Bu karar, durumdan vazife çıkartıp bir yasa ile yanlışlığı düzeltebileceğini düşünenlerin yanıldığını ortaya koydu. Bu bir plebisit niteliğine bürünecek. İrade sahibinin kendi durumu ile ilgili bir kararı referanduma sunulursa bu plebisittir. Milletvekilleri ile ilgili güven oylaması anlamına gelir. Maddenin reddedilmesi de vekillikten azil anlamına gelir. Parlamentonun meşruiyeti kalmaz.

ÖNERGECİLER ŞAŞIRTTI!

MASRAFTAN KAÇINMAYALIM
Kıyak maaş ile ilgili Anayasa değişikliği önergesinde imzası olan SP ve AKP'li vekiller ise sürpriz bir şekilde Sezer'e destek verdiler:

SP'li Ali Oğuz: Beklediğim bir karar. Çünkü, yasaya rağmen Anayasa değişikliği onaylandığında asıl düzenleme Anayasa'ya göre olacaktı.

AK Partili İrfan Gündüz: İsabet oldu. Çünkü grup başkanvekilleri milletvekillerinden önerge için imza alıp tepkiler gelince ortadan yok oldular. Masraftan da kaçınmamak gerekir. Zaten milletin vekiline güveni kalmamış, her şeyimiz göze batıyor. Keşke referandumu seçimle de birleştirebilse.

REFERANDUM TAKVİMİ İŞLİYOR... ŞİMDİ NE OLACAK?
1-Referanduma nasıl gelindi?

AB'ye uyum amacıyla hazırlanan Anayasa paketi görüşülürken, ANAP'lı Erkan Kemaloğlu'nun hazırladığı, ANAP'lı Ömer Ertaş, DYP'li Hakkı Töre, Ak Partili İrfan Gündüz ve SP'li Ali Oğuz, DSP'li Yekta Açıkgöz, MHP'li Turan Çirkin'in imzaladığı bir önerge verildi. Başbakanlık Müsteşarı maaşına endeksli vekil maaşlarını, Genelkurmay Başkanı maaşına endeksleyen, emekli maaşının da milletvekili maaşının en az yarısı kadar olmasını sağlayan önerge, ilk turda 20'ye karşı 407 oyla, ikinci turda da 30'a karşı 378 oyla kabul edildi.

2-Sezer, yasadaki düzeltmeyi neden dikkate almadı?

Hükümet, kamuoyundan büyük tepki ve Sezer'in yasayı veto edebileceği sinyali üzerine jet hızıyla Emekli Sandığı yasasını değiştirip, milletvekili maaşını eskiden olduğu gibi yine Başbakanlık Müsteşarı maaşına endeksledi. Ancak, Sezer, Anayasa'nın yasadan üstün olduğu gerekçesiyle bu düzenlemeyi dikkate almadı.

3-Şimdi ne olacak?

Referandum takvimi işleyecek. Kararın Resmi Gazete'de yayımından 120 gün sonraya denk gelen ilk pazar günü, yani 17 Şubat 2002'de referandum yapılacak ve halka milletvekili maaşlarının arttırılmasına yönelik değişikliği onaylayıp onaylamadığı sorulacak.

4-Bugüne kadar kaç referandum yapıldı?

İlk referandum 6 Eylül 1987'de siyasi yasakların kaldırılması için yapıldı. 11 milyon 593 bin 40 kişi "hayır" dedi, 11 milyon 682 bin 291 kişi "evet" dedi ve 12 Eylül öncesinin liderlerine siyaset yolu açıldı. İkinci kez yerel seçimlerin erkene alınması için 25 Eylül 1988'de yapılan referandumda yüzde 65 "hayır" çıktı.

5-Referandumun sonucu ne olur?

Tepkiler nedeniyle "Hayır" oylarının fazla çıkması ihtimali yüksek görülüyor.

6-Referandumun maliyeti ne olur?

Seçim işlemi uygulanacağı için pusula basımı, sandıkların taşınması, görevlilerin harcırahı ile 10 trilyon lirayı bulacağı hesaplanıyor.

7-Referandumun önü kesilebilir mi?

Hükümet ve Meclis, ekonomik kriz ve savaş ortamında referanduma gidilmesini sakıncalı bularak, söz konusu 86'ncı maddeyi hemen değiştirebilir. Refarandum için öngörülen 120 gün içinde bu değişiklik yapılırsa referanduma gerek kalmaz.

8-Siyasete nasıl yansıyacak?

Kriz ve savaş ortamında bir de referandum yapılması kararı, Köşk-Hükümet ilişkilerini gerebilir. Referandumdan "Hayır" çıkarsa, Halk Meclis'e güvenoyu vermemiş kabul edilir. Hükümet değişebilir veya iktidar ortakları erken seçim kararı alabilir.

9-Sezer başka ne yapabilirdi?

Anayasa, Sezer'e Anayasa değişikliğine ilişkin yasayı veto etme yetkisi veriyor, ancak paketin tek maddesini veto etme yetkisi vermiyor. Sezer'in referandum dışındaki tek yetkisi, paketin tümünü bir daha görüşülmek üzere Meclis'e iade etmek. Bu durumda, Meclis'e veto gerekçelerini dikkate alarak milletvekili maaşıyla ilgili maddeyi değiştirme fırsatı tanımış olacaktı.

10-Sezer veto etse ne olurdu?

Meclis'in paketin tamamını bir kez daha görüşmesi gerekecekti. Bu arada, AB'ye uyum sürecinde "demokratikleşme" açısından büyük önem verilen Anayasa paketinin yürürlüğe girmesini geciktirecekti.