Win-Türkçe
ASCII

FAKÝRE DESTEK OLACAKTI
* Bu aþamaya nasýl gelindi?

Köy-Tür, düþük gelirli ailelere destek olmak amacýyla kurulan, ortaklarý arasýnda bin kadar köylünün de bulunduðu bir þirket. Ýstanbul Sanayi Odasý'nýn (ÝSO) hazýrladýðý 500 büyük sanayi kuruluþu içinde bu yýl 107'nci sýrada yer alan þirket, krize yakalandýðýnda sektör de büyük bir rekabet içindeydi. Neredeyse maliyetine satýþ yapýlýyordu. Kasým ve þubat krizleri þirketi hallaç pamuðu gibi daðýttý. Yöneticiler, þirkette hissesi olan Hollanda, Danimarka ve Ýsviçre Kalkýnma Bankalarý'ndan 6 milyon dolar, ABD Tarým Bakanlýðý'ndan 12 milyon dolar, Denizbank'tan da 5 milyon dolarlýk hammadde kredisi temin etti. Ancak bu kredileri almak için bankalara teminat mektubu yatýrmak gerekiyordu. Ýþte sorun da burada baþladý. Çalýnan bütün kamu bankalarýnýn kapýlarý, 'usžlsüz kredi soruþturmalarý korkusuyla' yüzlerine kapandý. Köy-Tür'ün kurtulmasý için toplam 23 milyon dolara ihtiyaç var.

ÝTHAL YEM BELÝNÝ BÜKTÜ
* Girdi maliyetleri nasýl etkiledi?

Türkiye tavuk eti ihtiyacýnýn yüzde 25'ini karþýlýyor Köy-Tür... Geçen yýl 12 tesisinde 104 bin ton tavuk eti iþlenmiþ ve 176 milyon dolarlýk ciro elde edilmiþ. Ancak iki krizin ardýndan pazardaki büyük daralma ve hammadde fiyatlarýnýn dolara baðlý olarak fýrlamasý, firmayý bugün içinden çýkýlmasý zor bir duruma soktu. Girdilerinin yüzde 40'ý dövize endeksli olduðu için maliyetler birdenbire arttý, ancak pazar daraldýðýndan fiyatlarý artýrmak mümkün olmadý. Talep o kadar daraldý ki bir kilo tavuk eti 1 dolar 20 cente kadar düþtü. Oysa Türkiye'de bu rakam 1 dolar 40 centin altýna düþmemiþti. Hatta 1999'un ilk yarýsýnda 2 dolar civarýndaydý. Bu da þirketin bünyesinin zayýflamasýnda önemli bir etken oluþturdu.

BANKALAR ÝKNA OLMADI
* Ýthal yem olmasa ne olur?

Þirketin 60 bin ton soya fasülyesi ve soya küspesine ihtiyacý var. Bu miktar onun Haziran 2002'ye kadar olan ithal yem ihtiyacýný karþýlýyor. ABD Tarým Bakanlýðý'na baðlý Soya Birliði bu miktara karþýlýk 12 milyon dolarlýk teminat mektubu istiyor. Mektup bulunup birliðe teslim edilirse 5 gemi ile 6 hafta arayla gelecek yemin navlun bedeli de çok yüksek. Bir geminin þirkete maliyeti içindeki yemle birlikte 2.5 milyon dolar.

Ancak Türk kamu bankalarý teminat mektubu vermeye yanaþmýyor. Ýthal yem gelmeyince tavuk eti üretimindeki verim de yüzde 30'a varan oranlarda düþüyor.

Çünkü ithal yem takviyesi ile beslenen tavuklar 2 kilo ve üzerine çýkarken yerli yemle beslenen tavuklar 1.5 kiloda kalýyor.

"Bürokrat imza atmaya korkuyor"
* Þirketin borcu var mý?

Altan Ünver, ekonomik sýkýntýlar nedeniyle Bolu, Eskiþehir, Konya ve Samsun iþletmelerinde üretime ara verdiklerini söyledi. Þirketin kýsa vadeli borcu bulunmadýðýný, Denizbank ve ABN Ambro Bank'a olan 8 milyon dolarlýk borcun 2002 ve 2003 sonuna ertelendiðini ifade eden Ünver, "Piyasadan 12 trilyon alacaðýmýz var. Köy-Tür, 1999 sonuna kadar iþletme sermayesi sýkýntýsý ve borcu olmayan bir kuruluþtu. Bütün dengeler 2000'de bozuldu " dedi.

SORUÞTURMA KORKUSU
* Teminat Mektubu neden imzalanmýyor?

Bugüne kadar baþvurduklarý bütün kamu bankalarýnýn ayný gerekçe ile teklifi geri çevirdiðini söyleyen Altan Ünver, þöyle devam etti: "Bize söylenen kamu bankalarý yöneticilerinin imza atmaktan çekindikleri. Yöneticiler, 'imza atsak, sonunda tahkikata uðruyoruz' diyerek bütün iþlemleri durdurdu. Biz de olaydan nasibimizi aldýk. Tek ümidimiz teminatýn verilmesi. Köy-Tür 6 bin ailenin ekmek kapýsý. Bu dolaylý olarak 30 bin kiþi eder. Üstelik bütün gelirini sosyal projelerde kullanan bir kuruluþuz."

* Parasýzlýk yüzünden tavuklar neyle besleniyor?

Ünver, son aylarda üretimin yarý yarýya düþtüðünü söyledi. Tavuklarýn sadece darý, arpa ve buðdayla beslendiðini kaydeden ünver, bu nedenle verimin de çok düþük olduðunu söyledi.

Vakfýn kurucularý ünlü simalar
Köy-Tür'ün en büyük ortaðý Türkiye Kalkýnma Vakfý. 1969'da kurulan vakfýn kurucularý arasýnda Hüsnü Doðan, Nuh Kuþçulu, Altan Ünver, Zekeriya Yýldýrým, Yavuz Canevi ve Mustafa Akþit gibi iþ ve siyaset dünyasýndan ünlüler var. Þu anda vakfýn baþkanlýðýný Hüsnü Doðan yapýyor. Köy-Tür'ün baþýnda ise kuruculardan Altan Ünver bulunuyor.

30 bin kiþi ekmek yiyor

Ortaklýk yapýsý	(%)
Türkiye Kalkýnma Vakfý	75.0
Hollanda Kalkýnma Bankasý	13.2
Danimarka Kalkýnma Bankasý	4.20
1000 tavuk üreticisi	7.10

RAKAMLARLA
* Þirkette þu anda 2 bin 200 kiþi çalýþýyor.

* Canlý piliç üretimini yaklaþýk 3 binsözleþmeli üretici tarafýndan yapýlýyor. Bunlardan 877 üretici, ayný zamanda þirketin ortaðý.

* Köy-Tür sürekli çalýþtýðý üreticilere günlük civciv yem ve diðer temel girdileri saðlýyor.

* Þirket Adapazarý, Ankara, Bolu, Ege, Eskiþehir, Mersin, Konya, Samsun, Diyarbakýr, Erzincan, Erzurum, Erzincan, Kayseri ve Yozgat'ta üretim ve satýþ yapýyor.

* 2000 yýlýnda 104 bin ton piliç üretildi, 178 milyon dolar ciro elde edildi.

* 2001'de üretimin 85 bin ton civarýnda olmasý bekleniyor.

* 2002'de 108 bin ton üretim yapýlmasý ve 140 milyon dolarlýk ciro elde edilmesi hedefleniyor.

* Tüm sektörün yüzde 25'ine sahip.