Afganistan'a saldırı kiritik bir dönemi başlattı. Bu çatışmanın boyutlarının nereye ulaşacağını tam olarak tahmin etmek mümkün değil.
Ama görünen o ki; bu müdahalenin çapının büyümesi halinde, savaş alanı sadece Afganistan'la sınırlı kalmayacak. Diğer bir deyişle, başta ABD olmak üzere tüm Batı ülkelerinin saldırılara açık hale gelmesi açık ve yakın bir ihtimal.
Savaşın tek tarafı yok; dahası, "İslam başkadır, İslamcı başka" nutuklarına rağmen bu işin özellikle yaratacağı kutuplaşmalar açısından şakaya gelir tarafı hiç yok...
Ama özellikle biz, şaka gibi yaşıyoruz. Günlerdir Batı'nın stratejileri ve gücünü tartışıyoruz.
Ama madalyonun diğer yüzüne dikkat etmek, bu yüzde oluşan hareketlilikleri görmek de önemli.
Afganistan'a bombaların yağmaya başlamayla birlikte, başta Hamas olmak üzere birçok silahlı Arap grubunun saldırıya açık tavır aldığı, Tâlibân ve Ladin'in cihat çağrısına duyarısız kalmadığını gözden kaçırmamak gerek.
Doğu'daki hareketlilik sadece bu gelişmeyle sınırlı da değil. Afganistan'a yapılan müdahalenin, İslam dünyası açısından ipuçları şimdiden görünen muhtemel sonuçları var:
1. Silahlı İslamcı örgütlenmelerin globalleşme eğiliminin güçlenmesi. 2. Arap ülkelerinde İslami muhalefet ve aşırı milliyetçi hareketlerin daha etkin hale gelmesi. 3. Devletlerin tavrından bağımsız, savunmacı ve Batı'ya yönelik tepkiden beslenen zihni ve siyasi bir seferberlik hali. 4. Sonuç olarak İslami kimliğin ulus-ötesi ya da uluslararası bir görünüm kazanarak iyiden iyiye aktörleşmesi...
İslam dünyası bu gelişmeleri pekiştirebilecek "global teknik araçlar"a da sahip üstelik...
Bir örnek verelim: Batı'da günlerdir tartışılan, son olarak dün Usame Bin Ladin'in "cihat çağrısı"nı yayınlayarak tekrar gündeme gelen El Cezire televizyonu bunlardan birisi...
El Cezire televizyonu sadece yerine getirdiği gazetecilik işlevi açısından değil, aynı zamanda Batı ve Doğu arasındaki "sembolik bir denge eşitlenmesi"ne işaret etmesi, Batı araçlarına denk ancak "İslam dünyası merkezli ulus-üstü bir siyasallaşma aracı" olması açısından da önemli...
Malum; CNN'nin Körfez Savaşı sırasında oynadığı rolü, bugün El Cezire televizyonu oynuyor. Afganistan'dan gelen haber ve görüntüleri tekeli durumunda. Yorumları ve tavrı açısından İslamcı tezlere yakın duruyor, bu tezleri dünyaya anlatıyor. En önemlisi bu kesintisiz haber televizyonunun uydular aracılığıyla tüm Arap dünyasına yayın yapan, en çok izlenen, en etkili televizyon olması...
İşin ilginç yönü, El Cezire, bu tezlere yakın durduğu için etkili hale gelmiş değil.
Tersine; bağımsız, hatta demokratik tavrı yüzünden etkili El Cezire. Katar Emiri'nin finanse ettiği, büyük uluslararası sorunlarda "Müslüman-Arap duyarlılığı"nın altını çizen modern bir vizyondan yola çıkan bu kanal, bölge televizyonlarının denetime tâbi ve kuru habercilik tarzını kıran, çarpıcı şekilde bağımsız bir yayıncılık politikası izlediği, örneğin Arap ülkelerinde yolsuzluk, demokrasi sorunları gibi tabu konuların üzerine gittiği, Mısır gibi ülkeleri intifada'yı engellediğini söylerek eleştirebildiği için etkili...
El Cezire'nin "İslam kimliğini ulus-ötesi bir çerçevede ele alan bakış"ından ileri gelen global gücünün sırrı burada yatıyor.
Son tavrı da son derece açık El Cezire'nin. "Batı'nın Müslümanlara tutumu şiddet dolu ve haksız" temasını işliyor.
Kısacası, sadece El Cezire örneği bile, global bir İslam kimliğinin siyasileşme araçlarının neler olduğuna, diğer tarafın duruşuna işaret ediyor...
Bilin ki, çatışmanın iki tarafı var; ikisi de globalleşiyor; çatışma büyürse sıkıntılar, kutuplaşmalar büyüyecek gibi duruyor: Umarız dünya silahlı, sinsi ve dev bir kimlik çatışmasının içine düşmez...
Magazin
