Win-Türkçe
ASCII

STOK MALİYETİ SIFIR
Ekmek fiyatlarındaki artış ile dikkatleri üzerine çeken buğdayda sorunun ekmeklik ve makarnalık sert buğdayda olduğunu anlatan Burma, kendi şahit olduğu "buğday yatırımını" kademe kademe şöyle anlatıyor:

* Üç ay önce buğdayın taban fiyatı 164 bin lira olarak açıklandı. Ancak Çukurova'da üretici 140 bin liradan tüccara satış yapmak zorunda kaldı. Bu sırada elinde parası olan, hatta devlet memurluğundan emekli olup eline 10 milyar geçen de "nasıl olsa fiyatı artar" diyerek iki üç kamyon buğday aldılar.

* Buğday stoklama maliyeti en az olan ürünlerden biri. Değirmenler de TMO da bunu açık havada tutuyor. Buğdayı yatırım için alanlar 2-3 milyon liraya, altına ve üstüne serecekleri brandaları alıp beklemeye koyuldu.

* Tahminlerinde yanılmadılar ve üç ayda buğdayın fiyatı 280 bin liraya çıktı. Şimdi bunları kademe kademe satıyorlar.

'SENEYE EKMEK BULAMAYIZ'
"Bu yıl pahalı da olsa ekmek bulduğumuza şükür edelim" diyen Burma, üreticinin artan maliyetler nedeniyle ekim yapmaktan hızla vazgeçtiğinin de altını çizdi. Burma, son altı ayda mazotun 300 bin liradan 800 bin liraya çıktığını gübrenin fiyatının 120 bin liradan 250 bin liraya yükseldiğini belirterek, "Çiftçinin üretim yapacak hali kalmadı. Böyle giderse seneye ekmek bulamayacağız. İthal ederiz olur biter demek mümkün değil. Çünkü buğday stratejik bir ürün. Yarın bir gün savaş çıkarsa bir kilo bile buğday alamazsınız" dedi.

Kalitesiz buğday ekmek fiyatını artırdı
Buğdaydaki rekolte düşüklüğüne bir de kalitesizlik ve spekülatif fiyat artışı eklenince, un fiyatları da fırladı. 150 bin liralık ekmek 200 bin liraya çıktı

Önce bakliyat fiyatları zamlandı. Vatandaş 1.5 ay sonra başlayacak Ramazan'da ne yapacağını düşünürken şimdi de ekmek fiyatı 200 bin liraya çıktı. İstanbul Halk Ekmek bile fiyatını 75 binden 100 bin liraya yükseltmek zorunda kaldı. Çünkü piyasada buğday yok. Herkes rekoltenin az ve kalitesiz olduğundan yakınırken, fiyatların artacağını düşünerek, ürünü stokta tutuyor. Bu nedenle de 15 günde ekmeklik buğdayın kilosu yüzde 55 artarak, 180 bin liradan 280 bin liraya, ekmeklik unun kilosu da yüzde 57 artarak, 280 bin liradan 440 bin liraya fırladı.

EKECEK TOHUM YOK
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Başkanı Faruk Yücel'e göre bunun iki nedeni var. Birincisi rekoltenin yüzde 30 azalması. Türkiye'de yıllık 16 milyon ton buğday üretiliyor. Bu yılki rekolte ise 11 milyon ton civarında.

Fiyatlardaki artışın bir başka nedeni, buğdayın kalitesizliği. Önceki yıllarda süne ve kımıl gibi buğday zararlıları ile mücadele eden devlet bu uygulamayı çiftçiye bıraktı. İlaç alım döneminde devalüasyon olunca kimse ilaç ithal edemedi. Tarlalar ilaçlanamadı. Sonuçta bu yıl zaten az olan rekoltenin yüzde 80'i hastalıklı ve kalitesiz çıktı. Ekmek yapılacak kalitede un bulmak zorlaştı. Değirmenler sattıkları fiyattan aynı miktarda buğday alamadığı için fırınlara un vermeyi kesti ve birçok yerde 240 gram ekmeğin fiyatı 200 bin liraya yükseldi.

Yücel, TMO'nun bu yıl sadece 1 milyon ton buğday aldığını, bunun piyasayı düzenleyecek miktarda olmadığını savundu. Yücel, "TMO'nun elinde 3 milyon ton güvenlik stokunun olması lazım. Savaş çıksa ne yapacağız. ABD'den kilosu 5 dolara buğday mı alacağız? Zaten GSMH yüksek çıksın diye rekolte yüzde 20 fazla gösteriliyor. Bizim buğday üretimimiz 20 milyon değil 16 milyon ton. Bundan daha önemlisi 2002 ve 2003 için tohum buğday sıkıntısı çekeceğiz" dedi.

TMO: Spekülasyon yapıyorlar
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) Genel Müdürü Mevlüt Karakaya, TMO'nun elinde güvenlik stoklarının haricinde, 2 milyon ton buğday olduğunu savundu. Fiyat artışlarının spekülasyondan kaynaklandığını söyleyen Karakaya, şöyle devam etti:

"Ne hikmetse her yıl Eylül ve Ekim ayında aynı şeyden şikayet edilir. Fiyatlar büyük alıcıların sezon başında düşük fiyattan ürünü toplamasından kaynaklanıyor. 164 bin liradan buğdayı alıp stokladılar. Şimdi biz 220 bin liradan buğday satarken, onlar buğday borsasından 280 bin liraya ürün alıp piyasayı yükseltiyor. Sezon sonu olduğu için birkaç bin tonla fiyatları yükseltmek mümkün. Geçtiğimiz hafta sanayici ve değirmencilerle bir toplantı yaptık. Buğday olmadığından yakındılar. 'Peki o zaman peşin fiyatına vadeli satışlara başlayalım' dedim. Hepsi ayağa fırlayıp itiraz etti. Buğday var, ama kimse ortaya çıkarmıyor. Vurgun yapıyorlar. İthalat, vadeli satış ve un satışı dahil her yola başvuracağız. Bu ay içinde AB'den 200 bin ton, Romanya'dan 30 bin, Macaristan'dan 35 bin ton ekmeklik, AB'den 100 bin ton makarnalık buğday ithal edilecek. Dış Ticaret Müsteşarlığı bunun için prosedürü tamamlıyor."

DERVİŞ'İ İSTİFA NOKTASINA GETİRMİŞTİ
Hububat fiyatları Tarım Bakanı Hüsnü Yusuf Gökalp ile Devlet Bakanı Kemal Derviş'i birbirine düşürmüştü. Gökalp, buğday alım fiyatında 178 bin lirada diretince Derviş, "IMF'ye söz verdik. 155 bin liranın üzerine çıkamayız" demiş ve kıyamet kopmuştu. Bakan Gökalp, üreticinin rakamlarına rağmen bu yıl buğday rekoltesini 18 milyon ton, hububat rekoltesini de 30 milyon ton olarak açıkladı. Gökalp, kesinlikle bir buğday sıkıntısının olmadığında ısrar ediyor.

Hacer GEMİCİ-Leyla ŞEN