Win-Türkçe
ASCII

Sonra ne mi oldu?
Dünyanın tanınan ve tanınmayan ne kadar havayolu şirketi var ise önce şu soruyu kendine sordu: "Şimdi benim uçağı kaçırsalar, gidip bir iş merkezine çaksalar ve ardından da milyar dolar hasar çıksa, bunu kendi kaynaklarımdan karşılayabilir miyim?"

Yanıtı çok açıktı: "İmkânsız"
Hemen hepsi durumu hükümetlerine iletti: "Olağanüstü bir dönem yaşanıyor. Bize yardım edin. Yoksa uçaklarımızı havalandırmamız imkânsız. Gözünüzün önünde batacağız." Hükümetler de dün tek tek açıklama yapmaya başladı: "Havayolları şirketlerimiz kanalıyla meydana gelecek hasarların ödemesini devlet olarak biz üstleniyoruz."

İlk açıklama Almanya'dan geldi. Almanya, havayolu şirketleri için 20 milyar dolar teminat vereceğini bildirdi. Ek teminatın geçerlilik süresi ise 30 gün olacak. Sürenin 30 günle sınırlı tutulmasının nedeni, bu işin devletler ve sigortacılık sistemi arasında çözülme umudu taşınması.

Avusturalya hükümeti de benzer bir açıklama ile kendi bayrağını taşıyan milli havayolu şirketlerine 5 milyar dolar ek teminat sağlama kararı aldı.

NE OLACAK ŞİMDİ?
Pek çok ülke ise "Ben tam sigorta kapsamında olmayan, hasar garantisi vermeyen uçaklara iniş izni vermeyeceğim" demeye başladı. Nitekim Hong Kong, savaş ve terör riskini bir milyar dolara kadar garanti edemeyen şirketlere iniş izni vermeyebileceğini duyurdu. Polonya havayolu şirketi LOT ise hükümetten destek alamaz ise uçuşlarının tehlikeye girdiğini açıkladı. Lufthansa ise destek kararı ile uçuşlarına devam edecek.

Uluslararası uçuşlarda önemli başarılar elde eden ve gelirlerinin büyük kısmını dış hatlardan sağlayan THY için savaş sigortası riskinin karşılanması amacıyla bir dizi değerlendirme yapıldı.

THY'DE KRİZ YOK
Ulaştırma Bakanı Oktay Vural, hem THY hem de diğer havayolu şirketleri için Türkiye'nin de "güvence" mekanizması kuracağını belirterek milli havayolu şirketlerini rahatlattı. THY yetkileri, yeni duruma ilişkin Pazartesi günü bir değerlendirme yapacak. Ancak şu anda özellikle ABD uçuşlarında bir sorun yaşanmadığı bilgisi verildi. Bir THY yetkilisi, "Eğer tüm riskleri sigorta ettiremiyorsanız, uçağınızı kaldırmanın da bir anlamı yok. Dolayısıyla kapıya kilit vurmak daha iyi" değerlendirmesini yaparken olayın pek çok firma açısından ne anlama geldiğine işaret ediyordu.

SİGORTACI HATASI
Sivil hava taşımacılığı yapan uçaklar, savaş ve terör riskine karşı da sigortalanıyor. Bunun teminat tutarı 750 milyon dolar ile 1 milyar dolar arasında. Şu ana kadar bu olasılık çok düşük görüldüğü için sigortacılar düşük primlerle bu teminatı veriyordu. Ancak iki uçağın kamikaze dalışı ile adeta bir füzeye dönüştürülerek ikiz kulelerin havaya uçurulması, sigortacılar için büyük bir şok oldu. Uluslararası derecelendirme kuruluşu Fitch'e göre sigorta sektörü 30 milyar dolar bir zararla karşı karşıya.

Bir başka bilgiye göre sigorta şirketleri bir yıl içinde havayolu şirketlerinden toplam 1.5 milyar dolar prim topluyor. Terör saldırısı sonrasında masalarının üstüne konan hasar ödeme rakamı ise 6 milyar doların üstünde. Savaş ve terör riskinin artmasını da hesaba katan bu şirketler "Primler yükselecek, teminat miktarı ise 1 milyar dolardan 50 milyon dolara inecek. Artan risk nedeniyle başka çaremiz yok" dedi.

KİM NE AÇIKLADI?

Zarar 30 milyar $
YabancI haber ajansları gün boyu konu ile ilgili haberler geçti. Önce terörün sigorta şirketlerine maliyeti üzerine güvenilir kaynaklardan gelen bilgileri aktaralım: Dünyanın önde gelen derecelendirme kuruluşu Fitch: Terör sigortası yapan şirketlerin 30 milyar dolar, hayat sigortası yapan şirketlerin zararı ise 3-5 milyar dolar oldu.

Standart and Poors: Sigorta şirketlerinin toplam zararı 17,5 milyar dolar ile 40 milyar arasında değişiyor. En çok zarar eden sigorta şirketleri arasında, Alman sigorta şirketi Zurich Insurance 920 milyon dolar ile birinci sırada yer alırken, Fransız sigorta şirketi 550 milyon dolar kayıpla ikinci, İngiliz sigorta şirketi Royal and Sun Alliance da 150 milyon pound zararla üçüncü sırada.

Amerikan Hükümet Sözcüsü Ari Fleischer: 15 milyar dolarlık yardımda bulunacağız. 5 milyar doları nakit olarak verilecek yardım paketinde, 10 milyar dolarlık kısım sigorta teminatı olarak verilecek. Yardımın 18 milyar dolara çıkarılması ve pakete eklenecek 3 milyar doların ise diğer güvenlik alanlarında kullanılması gündemde.

Alman Hükümeti: sigorta şirketleri ile havayolu şirketleri arasındaki anlaşmazlıkları ortadan kaldırdıklarını belirtti. Almanya Başbakanı Hans Eichel, sigorta şirketlerinin 50 milyon doların üzerindeki zararları karşılamadığını, bu nedenle Alman Hükümeti'nin havayolu şirketlerine 20 milyar dolar teminat verdiğini açıkladı.

Avustralya Başbakanı John Howard: Amerika'daki saldırılardan sonra risk primleri yükselen Avustralya Havayollarına 5 milyar dolar temin edilecek. Başta Quantas Havayolları olmak üzere 15 koltuğu aşan diğer şirketler içinde tazminat ödemesi yapılacak.

Hong Kong'un en büyük Havayolu şirketi Cathay Pasicif Havayolları direktörü Tony Tyler: Devlet teşviği olmadan ayakta kalmaya çalışıyoruz. Sigorta şirketlerinin tazminatı 1 milyar dolardan 50 milyon dolara indirmeleri nedeniyle uçaklarımızın havalanması imkânsız hale geliyor. Sigorta şirketleri ayrıca yolcu başına aldıkları sigorta ücretini 1.25 dolara çıkardı. Bu maliyet artışı ve düşük sigorta tazminatı ile uçmak mümkün değil.

Polonya Hava yolları şirketi LOT: Hükümetten 50 milyon dolarlık acil maddi destek istedik. Havayolu şirketi yetkilileri, hazinenin bu isteklerini kabul etmemesi halinde Pazartesi gününden itibaren uçaklarını kaldıramama tehlikesi ile karşı karşıya olduklarını belirtti.

VURAL: KARARNAME İMZAYA AÇILDI

Hükümet şirketlere ek teminat verecek
Ulaştırma Bakanı Oktay Vural, SABAH'a yaptığı özel açıklamada hem THY hem de diğer havayolu şirketleri için Türkiye'nin de "güvence" mekanizması kuracağı müjdesini verdi. Bakan Vural şu açıklamayı yaptı: "Bu konuda girişimleri hemen başlattık. Avrupa Birliği ülkelerinin bir takım çalışmalar yaptığını öğrendik. Avrupa Birliği Sivil Havacılık otoritesinin kararlarıyla, ülke uygulamaları hakkında bilgiler alıyoruz. Bu konuda gerekli adımları Avrupa Birliği'ne paralel atacağız.

ABD'deki son terör olayı ve ardından gelişen savaş riski nedeniyle, gündeme gelen güvence gereğini özellikle uçuş güvenliğini dikkate alarak karşılayacağız. İlke olarak riski Türk Hükümeti'nin karşılayacağını ilan edeceğiz ancak bunun yöntemi konusunda henüz netlik yok. Bu tür bir açıklamanın hukuki geçerliliğinin nasıl olacağını araştırıyoruz. Çok büyük ihtimalle ortaya çıkan riskin devlet güvencesi altında olduğunu ve karşılanacağını açıklayacağız.

Dışişleri Bakanlığı nezdinde AB başta olmak üzere dünya genelindeki yeni riski karşılama yöntemleri konusunda araştırma yaptırıyoruz. Konuyu Başbakanlığa ilettik. Düşünülen güvence, THY'nin yanı sıra, diğer özel havayolu şirketlerini de kapsamak zorunda. Neticede bu olay hem uçuş güvenliği ile hem de pazardaki rekabetle ilgili.

Bu güvenceyi vermeyen havayollarının riskli sayılması, hatta bazı ülkelere uçuş izni verilmemesi bile sözkonusu olabilecek. Böylesi bir durum, doğal olarak ciddi pazar kaybı yaratacak.

Biz gerekli güvenceyi sağlayacağız, kimse endişe etmesin." Bakan Vural, hükümetin konuya ilişkin bir kararnameyi hazırlayarak bakanların imzasına açılacağını da sözlerine ekledi.

YERLİ HAVAYOLU ŞİRKETLERİ NE DİYOR?

Destek yoksa hepimiz bittik
Öger Tur Yönetim Kurulu Başkanı Vural Öger: ABD'ye düzenlenen terör saldırılarından sonra sigorta şirketleri 1 milyon dolarlık sigorta güvencesini 50 milyon dolara indirdi. Avrupa ve ABD, 1 milyar dolarlık sigorta güvencesi vermeyen uçaklara iniş yapma yasağı getirdiğini açıkladı. Biz bu 950 milyon dolarlık açığı kapatamazsak, Pazartesi gününden itibaren uçamayacağız. Öger, "Burada hükümetten bir para istemiyoruz. Bütün havayolu şirketlerinin arkasında olduğunu açıklasın. Hükümet 10 bin koltuk kapasiteli Türk havayolu şirketlerine destek verdiğini açıklamazsa hiçbirimiz uçamayacağız ve pazarımızı yabancılara kaptıracağız" diye konuştu. MNG Havayolları Genel Müdürü Yavuz Çizmeci de hükümetin turizm gelirlerini ayakta tutmak ve Türk hava yolları yolcu trafiğini Avrupa ve ABD'ye kaptırmamak için acilen bütün Bakanlar Kurulu'nu toplayıp güvence vermesi gerektiğini söyledi.

SEYHAN SEVİNÇ (SHA)