  
Önce ekonomi sonra borsa
İstanbul Borsası dolar bazında tarihinin en yüksek değerine 3.79 cent ile 18 Ocak 2000'de ulaştıktan sonra 20 aydır düşüyor. Pazartesi günü Amerikan piyasasındaki düşüş endişesiyle İstanbul Borsası tarihi dip düzeylerinden birini daha yaptı. Seans içinde dolar endeksi 0.44 cente indi. Fiyatların bu düzeye inmesi alıcıları devreye soktu ve endeksi gün sonunda 0.52 cente taşıdı.
Türkiye ekonomisinde yaşanan krize bir de dünya krizinin eklenmesiyle borsada tarihi dip düzeylere gelinmesinin bir alım fırsatı doğuracağı görüşündeyiz. Ancak bunun hemen mi yoksa daha sonra mı olması gerektiği konusunda bir ince ayar yapmamız gerekiyor. Biz bunun zamanla olacağını düşünüyoruz.
Çöküşün sonu değil
Dün de belirttiğimiz gibi, dolar bazlı endeks Üçüncü Dünya Savaşı çıkmadıktan sonra 0.30 centli düzeylere inmekte zorlanabilir. 0.40 centli düzeyler geçmişteki iki büyük çöküşte de bir taban ve destek oluşturmuş. Üstelik endeks 20 ayda dolar bazında yüzde 88 gerilemiş. Bu düşüş de bizce yeterli ve şimdiye kadarki en yüksek oranlı çöküşü ifade ediyor. Zaman olarak bir şey söylemek zor. Çünkü İMKD'de 3.5 aydan 27.5 aya kadar değişen çöküş dönemleri var.
Dolayısıyla yaşamakta olduğumuz 5.Büyük Düşüşün boyutları ve Türkiye ekonomisinin içine girdiği derin krizden çıkışının kolay olmayacağı dikkate alınırsa çöküşün de hemen sonlanmayacağı söylenebilir. Yani borsada düşüş oran olarak sonuna yaklaşıyor ancak zaman olarak devam edebilir. Bunun ardından sıra çıkışa gelecek. Belki bu taban düzeylerinde borsa endeksi dalgalanmaya devam edecek, fiyatlar biraz daha gevşeyecek. Ancak asıl beklenecek olan ekonomide yeniden canlanma olacak. Çünkü ekonomi canlanmadan borsa canlanamıyor, şirketler büyüyemiyor ve kar edemiyor. Dolayısıyla hisse senedine yatırımın en önemli iki kriteri olan şirketin büyümesi ve karını artırması sağlanamazsa borsa canlılığı da başlayamıyor.
Bugünkü çöküşün farkı
Bu açıdan bakınca endeks cazip düzeylere düşmesine karşılık borsada alım zamanının henüz gelmediği sonucu çıkarılabilir. Çünkü büyüme ve kar yok. Zaten bu büyük düşüşü İMKB'nin geçmiş düşüşlerinden ayıran temel özellik de şirket karlarında yatıyor. Türkiye'de şirketler hiçbir dönemde bu kadar zarar etmedi. Nitekim borsada en önemli yatırım kriteri olan fiyat kazanç oranı, endeksin dip seviylerine inmesine karşılık rekor düzeyde yüksek: 65 Geçmiş deneyimler bize bu oranın 10'un altına inmesi gerektiğini belirtiyor. Bu düşüşün, hisse senedi fiyatlarından daha çok şirketlerin zarardan kurtulmalarıyla mümkün olabileceğini düşünüyoruz. Borsada alım için biraz daha zamana ihtiyacımız var.
* Sonuç- "Dönmek için durmak gerekir" Alain
|
Magazin
