Endişe verici olan, sadece akan kan ya da yerküreyi kutuplaşmaya davet eden siyasi gelişmeler değil, aynı zamanda bunun arka planında, yani zihinsel alanda olup bitenler...
ABD'de camilere, Müslüman iş yerlerine saldırılar oluyor. Avrupa'nın çeşitli ülkelerinde Müslümanlara yönelik tepki kampayalarına katılma davetleri yapılıyor. Kimi yazı ve beyanlar suçlu-suçsuz ayrımı yapmaya kalkmanın terör karşısında zaaf olduğunu söylüyor.
Öteki tarafta, "Arap haber ajansları teröristleri şehit ilan ediyor". Müslüman yazar ve entelektüeller uçakların kaçırılmasını ve kamikaze saldırısını haklı çıkarmaya gayret ediyor.
Batı'nın "egosantrik" ve "dışlayıcı", yüzü ne denli meşrulaşıyorsa; İslam diyarında Batı'ya yönelik öfke, en ılımlılarda bile hırçın yüzünü o denli açık ediyor.
Ekonomik kutuplaşma ile onun beslediği kültürel kutuplaşmanın üst üste oturmasıyla oluşan, ezilen kimlikleri siyasileştirip kaynaklarını sterilleştiren "esas tablo" bu olup biteni belki açıklıyor ama doğrulamıyor; "ezilmişlik-kimlik-şiddet" ilişkisi keza... Diğer yandan Batı dünyasının anlaşılabilir tepkisi de büyümekte olan tehlikeyi ortadan kaldırmıyor.
Tehlikenin resmi açık:
Milliyetçiliklerin, köktenci zihniyetlerin azma döneminin arifesindeyiz...
ABD'nin muhtemel saldırısı, kendi içinde alacağı tedbirler veya ortaya çıkacak tepkiler, her iki tarafta da içe dönük, savaşçı tepkileri, biçimlenmeleri azdırmaktan başka bir işe yaramayacak. Türkiye başta olmak üzere Batı'dan Doğu'ya yüzlerce yıllık kazanımlardan, demokrasiden, hukuktan, savaş karşıtlığından birkaç ay içinde içinde çark edilecek olması, en azından bunun zihinlerde doğrulanması önümüzdeki senaryoların en gerçekçisi...
Ünlü bir hukuk profesörü olan Halid Ebu Fadıl, geçenlere The New Republic gazetesinde şunları yazmış:
"Bugün ABD'de de bile yerel İslami merkezlerde ya da üniversitelerdeki öğrenci organizasyonlarında etik dışı, savaşçı ve fırsatçı vaazlar duymak mümkün. Bu, çağdaş oryantalizmdir. Hüsrana, dışlanmaya, öfkeye ve cahilliğe demirlenmiştir. Bu inanç sistemi sadece modern dünyanın eğilimlerinden değil, kendi miras ve geleneklerinden de uzaklaştı. İslam ülkelerinde özeleştiri yapmayı, kendi içine bakmayı başaramayan, suçu yansıtan, gereksiz ve aşırı özgüven sahibi ve kibirli bir kültür yaratılıyor..."
Bu tabloyu globalleşmeyle artan oranda fakirleşen, ezilen, dışlanan, bir kültürün kimliğini "farklılık, haklılık, isyan bayrağı" olarak kullanması üretmektedir.
Ve bu "üretim"; "New York Times"dan "The Economist"e, "Le Monde"dan "Liberation"a; çeşitli Batı gazetelerinde isabetle vurgulandığı gibi, "başta ABD olmak üzere Batı'nın, İslami kesimleri kullanmaya, radikalleştirmeye yönelik faydacı politikaları" tarafından alabildiğine körüklenmektedir.
Bugün "terör ve şiddet"in "siyasi ve ideolojik bir ifade" olarak kullanımının son bulması, ezilmişlik duygusunun telafisi ve baskının azaltılmasıyla mümkündür. Gitgide çatışmacı hale gelen İslam siyasi kültürünün kendi özünü bulması, kendi içinde farklılaşması, bu farklılaşma üzerinden çağdaş değerlere entegre olması ancak bu yolla sözkonusu olabilir..
Özetle bu açıdan Türkiye için geçerli olan neyse, evrensel planda geçerli olan da odur.
Bir süre sonra yaşanacak gelişmeler de bu açıdan belirleyici olacaktır...
Uluslararası hukuku dikkate alan bir hesap sorma rüzgârı, terör ile mücadelede sonuç verebileceği kadar, bu farklılaşma sürecine de uygun bir zemin hazırlayabilir. Hukuku geri plana iterek, suçlu ile çevresini özdeş kılan bir saldırı furyası "homojenleşme"yi azdırır, hatta çılgınlaştırır.
İkincisinin gerçekleşebileceğinden endişe duyuyor; birinci hatta ilerlenmesini temenni ediyoruz...
Magazin
