  
Borsa artık dibe vurdu mu?
Savaş korkusu ve dört günden beri kapalı New York Borsası'nın açılışında büyük satış beklentisi, dünya borsalarının haftaya hızlı düşüşlerle başlamasına yol açtı. ABD ekonomi yönetiminin tutumu, yerli ve uluslararası büyük yatırımcıların işbirliği, borsalarda endişe edilen kıyametin kopmasını önledi. Dünya piyasalarının yönlendiricisi New York Borsası bu ilk gününü nisbeten az hasarlı atlattı.
Büyük bir tedirginlikle girilen haftada İbtanbul Borsası devalüasyonun yapıldığı 21 Şubat 2001'deki yüzde 18.1'lik düşüşünden sonra seans içinde en büyük kaybını yaşadı. Doların 1.5 milyonu geçmesi, altının yükselmesi, faizdeki tırmanma ilk seansta borsanın taban yapmasına ve alıcısız kapanmasına yol açtı.
Dipten dönüş
Borsa endeksi dolar bazında 0.53 centten 0.43 cente indi. Seans içinde yüzde 18.8'ye denk gelen bu düşüş borsanın daha önce iki büyük çöküşündeki tarihi dip seviyelerine indiğini ifade ediyor. Yukarıdaki tablodan izlenebileceği gibi, ikinci ve üçüncü büyük çöküşlerinde endeks 0.42 ve 0.41 cente kadar gerilemiş.
ABD Merkez Bankası'nın faiz indirimi ile New York Borsası'nın çok kötü açılmayacağı beklentisi, dış piyasaları toparlamaya başladı. Dıştan gelen bu olumlu haberlere, Demirbank'ın HSCB'ye satış sözleşmesinin 20 Eylül'de imzalanacağının açıklaması eklendi. Bu haberler tarihi düşük fiyatlarla çakışınca alıcılar devreye girdi. Borsa TL bazında yüzde 15.8'e varan düşüşünü kapanışta yüzde 2.1'e indirdi.
Çöküşlerin benzerliği
Borsa seans içinde düştüğü 0.43 cent düzeyi ile 20 ayda yüzde 88.6 değer kaybına uğradı. Bu ölçüde büyük kayıp borsa tarihinde ilk kez gerçekleşiyor. İMKB acemilik dönemini yaşadığı ilk büyük çöküşünde dahi bu ölçüde düşmemişti. Endeksin rekor düzeyde kayba uğraması, dolar bazında ifade edilmesinden ve devalüasyondan kaynaklanıyor.
18 Ocak 2000'de 3.79 cent ile tarihi seviyesine ulaşan İMKB Endeksi düşüşünde 20 ayını doldurdu. Bu süre, ikinci büyük düşüşten sonraki en uzun süreli düşüş. Zaten İMKB'nin 1999-2000 yılında yaşadığı beşinci büyük çıkışı, 1989-1990'daki ikinci büyük yükselişine çok benziyordu. Şimdi çöküş de, 90 patlamasını izleyen ikinci büyük çöküşe çok benziyor. Körfez krizi ile başlayan ikinci büyük çöküş, 1992 sonuna kadar sürmüştü. 10 yıl sonra bugün de, ABD'nin atacağı adım ve Irak'ın, Ortadoğu'nun durumu piyasalarımız üzerinde belirleyici.
0.40 cent tabanı
Borsa dolar bazında yüzde 88'e varan düşüşü ile beşinci büyük çöküşü oran olarak ya tamamladı ya da tamamlamasına çok az kaldı. Burada belirtmek istediğimiz, düşüş oranı veya dolar bazında endeks değeri olarak artık bu tarihi düzeyin, yani 0.40 cent düzeyinin altına zor inileceği. Yoksa zaman olarak çöküş biraz daha uzayabilir. Endeks biraz yukarı hareketten sonra yeniden 0.40'lı seviyeleri deneyebilir. Bu açıdan düşüş süresi 20 ayla tamamlanmayabilir, 24 aya veya 30 aya çıkabilir. Ancak Üçüncü Dünya Savaşı resmen çıkmadıktan sonra ki, bizim böyle bir beklentimiz yok, fiyatların 0.30'lu centlere inmesini ve oralarda kalmasını çok zor görüyoruz.
Endeksin 0.40'lı düzeylerinden birazcık seçerek hisse senedi alanlar hemen bir kaç ay içinde olmasa bile, bir kaç yılı kapsayacak orta dönemde dolar bazında bir kaç katını kazanma şansına sahip olabilecekler. Eğer bu krizden sonra hemen yepyeni bir dünya kurulmayacaksa, geçmiş eğilimler üç aşağı beş yukarı kendini tekrarlayacak demektir.
* Sonuç- "Bir tepe yıkılır, bir dere dolar" Türk Atasözü
|
Magazin
