Para politikası rayında
Ağustos ayında döviz kurunda yaşanan tırmanışa "balon" demiştik. Çünkü ekonominin gerçek eğilimlerini yansıtmıyordu. Psikolojik ve spekülatif yanı ağır basıyordu. Kur uzun süre o düzeylerde tutunamazdı. Nitekim gerilemeye başladı.
4 Ağustos'ta Merkez Bankası para politikası ile ilgili temel büyüklüklerin Ağustos sonu durumunu yayınladı. Aynı anda gecelik faizlerde bir puanlık dahi olsa bir indirime gitti.
Ayrıca, Merkez Bankası Başkanı Serdengeçti Erzurum'da yaptığı bir konuşmada kur ve para politikası hakkında açıklamalar yaptı. Eleştirilere cevap verdi. Tartışmalara açıklık getirdi (www.tcmb.gov.tr).
Akşam'daki köşesinde Deniz Gökçe konuşmadan uzun alıntılara yer verdi (www.aksam.com.tr). Dalgalı kur, enflasyon endekslemesi, iç borcun çevrilmesi konuları ile ilgilenenlerin okumasında yarar görüyorum.
Ek monetizazyon yok
Program para politikasının TL tarafının denetimi için iki araç kullanıyor. "Net İç Varlıklar" (NİV) ve "Para Tabanı" (PT). İkisi de Merkez Bankasının ne kadar likidite yarattığını ve para bastığını gösteriyor.
İlki para otoritesinin TL cinsinden borç ve alacaklarının toplamına eşit. Likidite yaratmanın bir yolu, TL varlıklarını arttırmasıdır. Halen bunlar esas itibariyle Hazine tarafından bankacılık sistemindeki temizlik için verilen borç senetlerinden oluşuyor.
15 Mayıs tarihli Niyet Mektubunda NİV için Ağustos sonu 15.85 ktr. TL ve Ekim sonu 19.5 ktr.TL. tavan konmuştu. Haziran ve Temmuz gözden geçirmeleri sırasında para politikası biraz gevşetildi. Bu sınırlar sırası ile 17.25 ktr.TL ve 21.5 ktr.TL'ye yükseltildi.
Ağustos sonu NİV gerçekleşmesi ise 16.5 ktr.TL olmuş. Yani likidite programın izin verdiğinden 0.9 ktr.TL daha az artmış. Geri planda Hazine'nin başarılı borçlanma performansı yatıyor.
Buna göre, Eylül ve Ekim aylarında Merkez Bankası 3.8 ktr.TL ek likidite yaratmak olanağına sahip. Başka türlü ifade edersek, program bu iki ayda likiditenin yüzde 29 artmasına izin veriyor.
Para tabanı ise dolaşımdaki banknotlar ve bankaların Merkez Bankasında tuttuğu rezervlerden oluşuyor. Basılan parayı ölçüyor. Onda da 31 Temmuz tarihli Niyet Mektubunda yukarı doğru revizyon yapıldı. Ağustos ve Ekim sonu için 6.3 ve 6.8 ktr.TL olan sınır 7.2 ve 7.6 ktr.TL'ye yükseltildi.
Ağustos sonu gerçekleşmesi 6.7 ktr.TL olmuş. Yani Merkez Bankası programın izin verdiğinden 0.4 ktr.TL daha az para basmış. Programa göre Eylül ve Ekim'de 0.9 ktr.TL basma yetkisi var. İki ayda para tabanını yüzde 12 arttırabilir.
Görüldüğü gibi, programın TL ayağı programın öngördüğünden de daha disiplinli uygulanmaktadır.
Döviz satışı düşük
Niyet Mektubu Merkez Bankasının döviz rezervlerindeki değişime de kısıtlamalar getiriyor. Döviz borç ve alacakları toplamını ifade eden "Net Uluslararası Rezervleri" (NUR) denetliyor.
Temmuz-Ağustos döneminde 2 milyar dolar satış öngörüyormuş. Ancak, Merkez Bankası Mayıs-Haziran döneminde programın hedeflediğinden 0.5 milyar dolar daha az döviz satmış. Bunu ekleyince Temmuz-Ağustos'ta satabileceği döviz 2.5 milyar dolara çıkmış.
Buna karşılık, bu dönemde NUR sadece 1.4 milyar dolar azalmış. Programın izin verdiğinden 1.1 milyar dolar daha az döviz satılmış. Bu miktarın 0.6 milyar doları Eylül-Ekim'e devrediliyor.
Programda Eylül-Ekim için 2.6 milyar dolar net rezerv azalması var. Bir önceki dönemden kalanı ekleyince, 3.3 milyar dolar ediyor. Bu iki ayda Merkez Bankasının 3.3 milyar dolar satmaya hakkı olduğunu görüyoruz.
Sanırım kurdaki tırmanmaya neden "balon" dediğimiz ortaya çıkıyor. TL büyüklükleri programın altında seyrediyor. Bankanın elinde satabileceği bol döviz var. Üstelik bütçe de program hedefleri ile uyumlu seyrediyor..
Yayınlanan sayılar parasal disiplinin tesis edildiğine işaret etmektedir. Bence kurdaki balonun sönmesi kaçınılmazdır. Bilginize sunarım.
Magazin
