  
Er ya da geç satacaklar!
Yabancı bankaların, 500 milyon dolardan fazla olduğu tahmin edilen döviz pozisyonlarını kasım ortalarına kadar satmaları gerek.
Bakalım 20 milyon dolarla 20 bin lira oynayan piyasa, bu satışlar gelince ne yapacak?
Piyasada nihayet ortaya çıkan iyimser hava, kısa süre önce 1.5 milyon liraya dayanan doları 1 milyon 400 bin liraya indirdi. Ortalıkta kara bulutlar gezinirken, doların daha da yükselebileceği endişesi, döviz arzını azaltıp, fiyatların yukarıya doğru hızla tırmanmasına neden oluyor. 10-20 milyon dolar tutarındaki "gerçek" talep bile doları gün içinde zıplatmaya yetiyor. Bu hareketin, "Daha da yükselir" diyerek spekülatif alımlarla körüklenmesiyle, günlük dalga boyunun 20-30 bin liraya kadar çıktığını gördük.
Şu anda ise tam tersine bir hareket var. Dolar satmak isteyenler, karşısında alıcı bulamakta zorlanınca, fiyat hızla aşağıya doğru iniyor.
Dolar düştü ancak "oturdu" demek için henüz erken. Piyasaları etkileyebilecek çok fazla faktör var. Meclis'in açılması ile "yeniden siyasi bir gerginlik yaşanır mı" endişesi dövizin düşmesindeki en önemli engellerden birini oluşturuyor.
Ancak buna karşılık sonbaharda döviz arzını yükseltecek veya talebin azalmasını sağlayacak, dolayısıyla döviz fiyatlarına aşağıya doğru baskı uygulayacak başka gelişmeler var. Bunların hiçbiri de yabana atılır gibi değil.
TL TALEBİ ARTACAK
*Eylül ayı ile ekonomik aktivitenin yeniden hızlanması bekleniyor. Kış hazırlıkları, okulların açılması, üretimin ve iç talebin 2. ve 3 çeyreğe göre biraz daha normalleşmesi, alışverişi hızlandıracak. Bu da TL'ye olan talebi artıracak. Doların 1.5 milyon liraya tırmanarak düşüşe geçtiği dönemin, vergi ödeme dönemine denk geldiğini gözden kaçırmamak gerekli. Şu anda bankacılık sisteminde döviz likiditesi çok fazla. Bankaların kulaklarından "dolar fışkırıyor". Kriz sonrası dövize yönelen tasarrufların bir kısmının, TL ihtiyacının giderilmesi için yeniden döneceği düşünülüyor. Bu durum, Eylülden itibarden dövizde arzı getirecek bir gelişme olarak ortaya çıkıyor.
*2000 yılında uygulanan program sırasında özellikle yaz aylarında pek çok şirket döviz kredisi aldı. Ancak piyasaların tedirginleşmeye başladığı Eylül ayından itibaren kredi alımları yavaşladı. Ekim'den sonra ise yok denecek kadar azaldı.
TALEP AZALACAK
Vadesi genellikle 1 yıl 1 hafta olan bu kredilerin doğurduğu ilave döviz talebi artık sona geliyor. Özellikle Kasım'dan itibaren bu anlamda bir döviz talebi gelmeyeceğini söyleyebiliriz.
*Kasım ayından itibaren döviz arzını "şu andaki piyasa koşullarına göre" ciddi şekilde artıracak bir gelişme yaşanacak. Halen TL'ye karşı fazla döviz pozisyonu taşıyan, başta yabancı bankaların satışları devreye girecek. Piyasanın tahminlerine göre Türkiye'de ve yurtdışında yerleşik yabancı bankalar, 500 milyon doların üzerinde fazla pozisyon taşıyor. Yani bu bankalar TL borç alarak karşılığında dolar satın almışlar. Doların yükseleceğine ve bundan kar edeceklerine oynuyorlar.
YABANCILAR SAHNEYE
Ama bu oyunun er ya da geç geç Kasım ortalarında bitmesi gerekli. Yabancı bankalar, bu yıl da her zamanki gibi pozisyonlarını kapatacak. Yılsonundan önce dolarları geri satıp, TL borçlarını kapatıp, Türkiye'deki risklerini minimuma indirip, karlarını cebe atmaları gerek. Çünkü bilanço dönemi geliyor. Bu hareket yıllardır Kasım ortalarında yaşanır. Ama piyasa o kadar sığ ki, yabancı satışının bu kez daha öne alınması bile mümkün. 20 milyon dolarla 20 bin lira oynayan piyasa, 500 milyon dolarlık satışı yiyince ne olur tahmini zor!
l Piyasayı etkilemesi düşünülen bir başka gelişme markların euro ile değişim süreci. Yastık altında tutulan markların eninde sonunda sisteme girmesi gerekli. Bu marklar bekli satılmayacak ama en kötü ihtimalle döviz likiditesini artıracak. Bankaların ise ilave döviz mevduatına ihtiyaçları hiç yok!
|
Magazin
