Gerçekçilik kazanıyor
Bu hafta Hazine'nin vatandaş için açtığı 58 günlük TL borçlanma ihalesine yüksek talep gelmesi Mayıs'ın ikinci yarısındaki yazılarımı aklıma getirdi. Geri dönüp okumak ihtiyacını hissettim.
Neden Mayıs'ın ikinci yarısı? Çünkü, 15 Mayıs'ta IMF İcra Kurulu Niyet Mektubunu onayladı. Böylece yeni program resmen yürürlüğe girdi. Daha ilk günlerden, makro politikanın iki anahtar kurumunun tavırlarında sorunlar gözledik. Merkez Bankasını ve Hazine'yi kasdediyoruz.
geri planı tekrar hatırlamakta yarar var. Programın kısa vadeli temel hedefi, TL reel faizlerini düşürmek ve kamunun girdiği borç sarmalını kırmaktı. Faizi denetleyebilmek için döviz kuru dalgalanmaya bırakılmıştı.
İki kurumun bu hedefi desteklemek için yapması gerekenler nelerdi? Merkez Bankası mali piyasalara kurun seyrinden bağımsız olarak faizleri programlı biçimde indireceği mesajını net bir şekilde vermeli idi. Yani faizin bundan sonra hep aşağı gideceğini garanti etmeliydi.
Ya Hazine? Hazine de borçlanma programını nominal ve reel faizlerin düşmesine yol açacak şekilde piyasanın kabul ettiği vadelerde yürütmeli idi. Yani vade uzatma sevdasından vazgeçmeli idi.
Ne oldu? Maalesef her iki kurum bence programın ruhu ile çelişen uygulamalara giriştiler. Merkez Bankası bir türlü faiz düşüşü ile ilgili güvence vermeye yanaşmadı. Hazine ise piyasaya ters giderek çok uzun vadelerde borçlanmaya çalıştı.
Pahalı öğrenme
Haziran'dan itibaren faizlerde ve döviz kurunda yaşanan olumsuz gelişmelere her iki kurumun da bu hataları ile katkıda bulunduğu kanısındayım. Merkez Bankası kuru denetlemek, Hazine vade uzatmak için çabaladıkça, faizlerle ile ilgili belirsizlik arttı. Bu olumsuzluk derhal kura yansıdı.
24 Mayıs 2001 tarihli yazımın başlığı "Tatsız Gelişmeler". Para politikasını eleştiriyor. Para politikasını muğlak tutarak kuru denetlemeye çalışacağı beklentisini yarattığına, bunun da faizlerde volatiliteyi arttırdığına işaret ediliyor.
31 Mayıs 2001 tarihli yazımın başlığı "Hatalar Sürüyor". Borçlanma politikasını eleştiriyor. Piyasada belirsizlik sürerken 13 ay vadeli tahvil ihalesine çıkmanın yanlışlığı anlatılıyor. İhaleye talep gelmemesinin güveni yaralayarak yaptığı hasar tesbit ediliyor.
Aradaki siyasi sorunları, özellikle Telekom yönetimindeki yanlış atamalar sonucunda IMF'nin ilk gözden geçirmede Türkiye'ye kırmızı kart çıkarmasını hafife almıyorum. Bunlar güven duygusunun erozyonunda etkili oldular. Ama teknik hataları da küçümsememek gerekiyor.
Ben yazdıktan iki ay sonra Merkez Bankası kura müdahale edemeyeceğini nihayet kabul etmek zorunda kaldı. Bu ay kurdaki balona rağmen faizde indirim yaptı. Şunu başından yapsa daha iyi olmaz mıydı?
Aynı şekilde, Hazine iki ay gecikme ile piyasanın kabul edeceği vade ve özelliklerle borçlanmaya başladı. 13 aylık vadede israr edecek yerde dolar tahvillerini ve 58 günlük bonoları Mayıs'ın ikinci yarısında sunsa acaba faiz ve kurdaki dalgalanmalar bu kadar keskin olur muydu?
Bir tavsiye
Bizim görevimiz tüm politikaları ve uygulamaları pertavsız altında incelemektir. Hata görürsek, kamuoyunu ve karar alıcıları uyarmaktır. Haklı olup olmadığımız zaman içinde nasıl olsa ortaya çıkmaktadır.
Maalesef, bazı bürokratların yapıcı eleştiriye belden aşağı vuran rivayetlerle cevap vermeye çalıştıklarını üzülerek izliyoruz. "Çamur at izi kalsın" mantığından, karalama odaklarının mutat yöntem ve suratlarından medet umuyorlar.
Biz bunlara pabuç bırakmayız. Ama sorun kişisel değildir. Oturdukları makama beş boy küçük gelen kifayetsiz muhterisler bu yolla ekonominin anahtar kurumlarına da zarar veriyorlar. Bunu sevmiyoruz ve istemiyoruz.
Çünkü bizim bir görevimiz de o kurumları korumak ve kredibilitelerini arttırmaya çalışmaktır. Yöneticilerine de, kurumlarını yıpratan davranışların tekrarlanmasını engelleyecek tedbirleri bir an önce almalarını tavsiye ediyoruz.
Magazin
