Geçen hafta müteahhitlik sektörünün sorunlarının ele alındığı TOBB toplantısında, siyasi nedenler, idari baskılar ve yerel yönetimlerin talepleri nedeniyle ihale edilen, ancak kulllanılamayacak kamu projeleri toplamının 52 miyar dolara vardığı belirtildi.
Bir de inşaat halinde, bitmiş ama satış veya kiracı bekleyen yazlık ve lüks işyeri sayısının bir milyon civarında olduğu, bunun da en az 100 milyar dolarlık kaynak anlamına geldiği ortaya konuldu.
Yaklaşık 150 milyar doların ekonominin çarklarını çevirmeye yönelik üretken yatırımlar olmadığını ortaya koyan kurum da Türkiye Müteahhitler Birliği. Belki bu projelerin yapımı sırasında belli bir istihdam yaratılıyor, ancak sanayi ve hizmet sektörlerine aynı yatırım yapılsa bu istihdam kalıcı hale gelecek. O zaman Türkiye'nin işsizlik oranı azalabilecek. Resmi kayıtlara göre Türkiye'de 1.8 milyon işsiz var ve işsizlik oranı yüzde 8.7. Ancak dış dünyaya bildirilen gerçekçi işsizlik oranı yüzde 21-22 dolayında. Bu da 5 milyona yakın işsiz anlamına geliyor. Yazlık yatırımlarının önemli bir nedeni iyi bir emeklilik sisteminin kurulamayışı ve kişilerin tasarruflarını ve emekliliklerini garanti altına alacak bir yöntem olarak gayrimenkul yatırımını görmeleri.
Bir de üretken yatırımlar yapmada ortaya çıkan inanılmaz zorluklar var.
Bu zorluklar, Hazine'nin, Dünya Bankası ve Uluslararası Finans Kurumu'nun (IFC) bir yan kuruluşu olan Yabancı Yatırım Danışmanlık Kurumu'na hazırlattığı "Türkiye'deki Yatırım Ortamının İyileştirmesi Reformu" reporunda bir bir ortaya konuluyor. Raporun ortaya koyduğu çarpıcı sonuçlar kısaca şöyle:
* Yatırımların önündeki zorluklar- Şirket kurma, fabrika arazisi alma, fabrika kurma ve daha sonra işletme gibi kırtasiyeciliğin fazla olması Türkiye'nin rekabet gücünü zayıflatıyor. Dünya Bankası verilerine göre Türkiye'deki yatırımcılar yöneticilik zamanlarının yüzde 20'sini kamu kurumlarının idari düzenlemeleri için harcıyor. Bu oran Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde yüzde 8, Latin Amerika'da yüzde 4 düzeyinde.
* Varolan idari engeller iş maliyetlerini yükseltiyor. Açık, kesin, kolay anlaşılabilir ve geniş çapta kabul görmüş uygulamaların eksikliği, belirsiz iş ortamı yaratarak iş maliyetlerini artırıyor. Bu belirsizliğin Türkiye'ye maliyeti ise Price Waterhouse Coopers'a göre yıllık 1.822 milyon dolarlık doğrudan yabancı sermaye yatırımı eksikliğine yol açması. Yada yüzde 35 oranındaki kurumlar vergisi etkisi kadar bir etki göstermesi.
* Kırtasiyecilik Türkiye'nin hem yerli hem de yabancı yatırımcılar arasında yatırım cazibesini yitirmesine yol açıyor. 1995-2000 arasında gelen net doğrudan yabancı sermaye miktarı yıllık ortalama 767 milyon dolarda kaldı. Buna karşılık yerli sermaye giderek yurtdışında yatırım yapma eğilimine girdi. 1980'lerde yılda ortalama 50 milyon dolarlık bir sermaye çıkışı olurken, bu rakam 1990-1995 arasında 120 milyon dolara, 1995-1999 arasında 375 milyon dolara ve 2000 yılında 1 milyar doların üzerine çıktı. Yani gelen yabancı sermayeden daha fazlası yurtdışına çıkmaya başladı.
* Fakirleşme olgusu- Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı çerçevesinde hazırlattırılan bu rapor, 10-11 Eylül tarihlerinde ilgili tarafların katılımı ile tartışılacak. Toplantının devamında daha küçük çalışma grupları kurularak kırtasiyecilik işlemlerini azaltmaya yönelik ortak bir eylem planı hazırlanacak ve Bakanlar Kurulu'na sunulacak. İnşallah Ankara işe uyanır ve iyi bir sonuç alınır da, Türkiye siyasi riskler dışında yatırım yapılabilir bir ortama kavuşur. Yoksa işsizler yurtdışında ekmeğini ararken, sermayedarlar komşu ülkelerde yatırım yaparken, Türkiye fakirleşmeye devam edecek.
* Sonuç- "Rüzgâr eken fırtına biçer" Türk Atasözü
Magazin
