Önümüzdeki birkaç yıl içerisinde Türkiye'deki büyük özel bankaların tamamının yabancı ortağı olacak. Çünkü yabancı adaleye sahip olmadan yaşmaları süratle zorlaşıyor. Bunun birçok nedeni var ama en önemlisi sermaye yetersizliği.
Garanti Bankası'nın Intesa, Finansbank'ın BNP ile ortaklık görüşmelerinin nedeni budur. Büyükler arasında belki de en "tok satıcı" olan Akbank da yabancı bir ortak arıyor. Yapı Kredi de, büyük bir olasılıkla Pamukbank ile birleştikten sonra, aynı yola girecek.
Ya büyükler arasında en büyük olan İş Bankası? Bankanın mevcut ortaklık yapısı ile yabancı bulması nerdeyse imkânsız. Oysa yabancı ortağa ihtiyacı, diğerlerinden az değil.
İş, özel bankalar arasında sayılmakla beraber ne klasik anlamda özeldir ne de bir devlet bankasıdır. Bankanın tamamen kendine has, dünyada eşi olmayan bir sermaye yapısı var. Bu yapı, bankanın uzun vadeli sağlığı için elverişli değil.
En büyük hissedar, bankanın kendi emekli sandığı. Hisselerin %4.7'sini tutuyor.
İkinci en büyük hissedar CHP. Banka hisselerinin %8.'u Atatürk'ün CHP'ye miras bıraktığı paylardır. Ancak CHP, hisselerin sadece bekçisidir. Temettü, Atatürk'ün vasiyeti üzerine Türk Dil ve Türk Tarih kurumlarını yaşatmak amacıyla harcanmaktadır veya harcanması gerekir.
Geriye kalan hisseler Hazine'nin elinde idi. Bunlar özelleştirilerek yatırımcılara satıldı. Şu anda %6.5 oranında hisse yerli ve yabancı yatırımcıların elinde. Kalan %0.'luk pay ise Özelleştirme İdaresi'nin uhdesinde.
Bu sermaye yapısı ile İş Bankası'nın yabancı bir ortak bulması zor olduğuna göre; bir yerde, devletin cesaretle devreye girip bankanın yabancı ortak edinebilecek bir hissedar yapısına kavuşmasını sağlayacak yasal değişiklikleri yapması gerekir.
Yapılacak iş, halka açık olmayan %3 hissenin yarısını, yani %6.'ini, stratejik bir ortağa satmaktır. Bu, CHP hisselerinin tamamının ve sandık hisselerinin %.1'lik kısmının satılabilir olmasını sağlamakla yapılabilir. Eğer; kaba bir hesapla, bankanın değerinin 8 milyar dolar civarında olduğunu söylersek, bu hisselerin satışından 3 küsur milyar dolar gelir elde edilebilir.
Bunun sonuçta ilgili bütün taraflara faydası olacak.
İş Bankası'nın sermaye yapısının güçlendirilmesi hem banka, hem bankacılık sektörü, hem de ekonomi için iyi haberdir.
Halktaki ve yatırımcılardaki hisselerin değerinde büyük artışlar olacak.
CHP hisselerinden elde edilen gelir, döviz cinsiden Hazine kağıdı alımı ile kurulacak bir fonla, Türk Dil ve Tarih kurumlarını ihya eder.
Sandık, sattığı hisselerin geliriyle bankanın sermaye arttırımına katılır. Elindeki hisseler olağanüstü biçimde değer kazanır.
İtiraz?
Evet, iki itiraz sesi duyuyorum.
1: İş Bankası'nın stratejik ortağa ihtiyacı yoktur.
Cevap: Diğer bankalar hangi nedenlerle stratejik ortağa ihtiyaç duyuyorsa İş Bankası da aynı nedenle duyuyor. Genel Müdür Ersin Özince zaten bankanın yabancı ortaklığa açık olduğunu çok önce deklare etti.
2. Atatürk hisselerine dokundurmayız.
Cevap: Atatürk Ankara dışında kurduğu çiftliğe önce yaylı ile gidiyordu. Sonra otomobil ile gitmeye başladı. Sağ olsaydı, şimdilerde helikopterle gidecekti. Atatürk'ün amacı hisseleri değil Türk Dil ve Tarih kurumlarını yaşatmaktı.
Magazin
