Win-Türkçe
ASCII

İŞSİZLİK 2 KAT ARTTI
2000'in ilk yarısında işten çıkarılanların toplam çalışanlara oranı yüzde 2.4 iken, 2001'in ilk yarısında bu oran yüzde 7.7'ye ulaştı. Küçük işletmelerde işten çıkarılmalar yüzde 19.2, orta ölçeklilerde yüzde 10.4, büyük ölçeklilerde de yüzde 5.6 olarak gerçekleşti. Görüldüğü gibi küçük işletmelerin krizden etkilenmeleri çok daha ağır oldu.

ÇARKLAR DURDU
Ankete katılan kuruluşların yüzde 58.2'si, ilk altı ayda kapasite kullanım oranlarının yüzde 50'nin altına düştüğünü belirtti. Oysa 1999'da yüzde 50'nin altında kapasite ile çalıştığını ifade eden şirketlerin oranı yüzde 23.8, 2000'de de yüzde 20 olarak belirlenmişti.

KARLAR UNUTULDU
Sanayilerin yüzde 63.3'ü satışlarında düşüş olduğunu açıkladı. Bu rakam geçen yılın ikinci yarısında yüzde 52.3 olmuştu. Satışlardaki daralma ve maliyetlerdeki artış nedeniyle, hedeflenen satış ve kârlılık düzeyleri yakalanamadı. Şirketlerin yüzde 29.8'i geçen yılın ikinci yarısında zarar ettiklerini açıklarken, bu yılın ilk yarısında zarar açıklayanların oranı yüzde 57.6'ya yükseldi. Bu yılın ilk yarısında satışlar hızla düştü, devir hızı küçüldü ve zarar eden işletme sayısı arttı.

FİNANSMAN DARBOĞAZI
Anket sonuçları, firmaların özellikle geçen yılın ikinci yarısından bu yana yüksek faiz nedeniyle oldukça sıkıntılı dönemler yaşadığını daha net ortaya koydu. 2001'in ilk altı ayında şirketlerin toplam kredi yükümlülükleri cirolarının yüzde 36.9'una ulaştı. Bu dönemde işletmelerin yüzde 70'i bankalarla anlaşamadığını belirtti. Çoğunlukla bankaların isteği sonucu zorunlu olarak kapatılan krediler, firmaların nakit akışını olumsuz etkiledi. Finansman darboğazı içine giren firmaların oranı yüzde 73 oldu.

DEVALÜASYONUN ETKİSİ
Firmalar, devalüasyona rağmen aşırı dalgalanan kur nedeniyle ihracatta yeterli artışı sağlayamadı. İşletmelerin yüzde 20.8'i dalgalı kurun yarar getirmediğini, yüzde 12.5'i de özellikle ihracattan kaçındıklarını bildirdi. Devalüasyonun ihracatını olumlu etkilediğini açıklayanların oranı yüzde 20.8'de kaldı.

Damla damla yaratılan sanayi yok olmaya mahkum edilmesin
İSO Yönetim Kurulu Başkanı Hüsamettin Kavi, "Elde edilen bulgular 2000 yılı ikinci yarısında işletmeler üzerinde yoğunlaşan kara bulutların, 2001 yılı ilk yarısında daha da arttığını gösteriyor" dedi. Türkiye'nin 40 yılda damla damla, adım adım bir yere getirdiği sanayisini gözden çıkaramayacağını belirten Kavi, üreten, tasarruf eden, tasarruflarıyla borçlarını ödeyebilen, istihdam imkânlarını geliştirebilen bir yapıyı süratle oluşturma zorunluluğuna dikkat çekerek şöyle devam etti:

"Elinde siparişi olan firmalar kaynak sıkıntısı çekiyor. Kredilere ulaşmada büyük sıkıntı çekiliyor. Bankalar teminat mektubu vermemekte direniyor. Öbür tarafta ise geçen sene kamunun taşıt araçlarına harcadığı para 568 milyar iken bu rakam bu yıl 2.8 trilyona çıkıyor. Bir kaynak sıkıntısı mı var? Yoksa kaynaklar yanlış mı kullanılıyor? Toplum bunları bilmek istiyor. TBMM'de bütün işlerin görülmesi için 650 kadro yeterken bugün çalışan sayısı 5 bin 500 kişi. Üstelik bu çalışanlar bir genelge ile her ay çift maaş alıyor. 657'li bir sözleşme yapan ömür boyu garanti altında. Bu haksızlık değil mi? Türkiye'nin yeni üretim, istihdam, ihracat stratejisine ihtiyacı var. Bunun için acilen özel komisyonlar oluşturmak zorundayız."

İŞTE KRİZİN AĞIR TABLOSU
* İşletme sermayeleri eridi.

* Üretim kapasiteleri düştü, satışlar azaldı.

* Yabancı kaynak bulmak zorlaştığı için yatırımlar ertelendi.

* Piyasaya ve personele ödemeler aksadı.

* Alacaklar tahsil edilemedi.

* Kârlı iş yapma olanağı kalmadı.

* Küçülmeler hızlandı. Mal tedariki zorlaştı.

* Kıdem tazminatları da sorun oldu.

* Döviz kredisi alan şirketlerin maliyetleri arttı. Bankaların fona devri kredi teminini zorlaştırdı.

* Belirsizlik ileriye dönük gerçekçi programlar yapmayı engelledi.

'Dolar 1 milyon 605 bin olacak'
İSO anketine katılan firmaların yüzde 78'i programın orta ve uzun vadede yarar getireceğini, ancak sanayicinin yaşadığı güncel sorunlara ilişkin çözüm içermediğini söyledi. Firmaların yüzde 66'sı programda öngörülen TÜFE, TEFE, büyüme hızı ve döviz kuru hedeflerinin tutmayacağını düşünüyor. Sanayici 2001 yılında büyüme hızını yüzde -4, TEFE'yi yüzde 69, TÜFE'yi yüzde 68.2, doları da 1 milyon 605 bin lira olarak tahmin etti.

NE BEKLENİYOR?
İkinci yarıya ilişkin beklentilerde küçük ölçekli işletmelerin ise daha karamsar olduğu gözlendi. Yılın ikinci yarısında işletmelerin yüzde 29.5'i üretimde, yüzde 36.1'i iç satışlarda azalma bekliyor. İlk yarıda sıkıntı çeken işletmelerin büyük bölümü, ikinci 6 ayda da sıkıntılı bir dönem yaşanacağını belirtti.