Temmuz ayı enflasyon sayıları ekonomi için son derece önemli idi. Yeni programın devreye girmesinden sonra iki ay geçmişti. Birinci ay Haziran'da enflasyon bir miktar düşmüştü. İkinci ay Temmuz'da eğilim ne olacaktı?
Üstüne beklenmedik bir gelişme oldu. Aybaşında yaşanan Telekom krizi, kurda ciddi bir artışa yol açtı. Dolar bir ay içinde yüzde 10 değer kaybetti. Bu gelişmenin enflasyonu olumsuz etkilemesi ihtimali yüksekti.
Ne bekliyorduk? TÜFE'de yüzde 3.1, TEFE'de yüzde 3.4, özel imalat sanayinde yüzde 4.1 fiyat artışı öngörüyorduk. Ama bir kere daha iyimser kalmaktan korkuyorduk.
Öyle olmadı. Tam tersine her üç sayı da beklediğimizden daha iyi çıktı. TEFE ve özel imalat sanayi açısından fark ihmal edilebilir düzeyde kaldı. TÜFE anlamlı sayılabilecek düzeyde düşük çıktı.
Dünkü gazetelerde okudunuz. TÜFE yüzde 2.4, TEFE yüzde 3.3, özel imalat sanayi ise yüzde 3.9 olarak açıklandı.
Türkiye'de enflasyonun çok iyi bilinen mevsimlik dalgalanmaları vardır. Önemli bir nedeni tarımsal fiyatlardır. Tüketici ve toptan fiyat endekslerinde tarım ürünleri yer alır.
Yaz başında, mahsul alınınca sebze, meyve ve diğer gıda maddelerinin fiyatları düşer. Dolayısı ile Mayıs-Haziran döneminde enflasyonu aşağı çekerler. Aynı şekilde, yaz aylarında ekonomi tatile çıkar. Ucuzluklar yapılır.
İstatistikçiler, bu sorunu çözmek için yöntemler geliştirmiştir. Bunları kullanarak enflasyonu mevsimlik etkilerden arındırmak mümkündür. Uzun süredir biz de öyle yapıyoruz.
Mevsimlik etkiden arındırılmış sayılara bakınca enflasyonun seyrini daha iyi görebiliyoruz. Ne olup bittiğini daha iyi anlayabiliyoruz. Ana eğilimleri daha sağlıklı şekilde saptayabiliyoruz.
Önce TÜFE'ye bakalım. Haziran'da TÜFE yüzde 3.1 iken, Temmuz'da 2.4'e gerilemiş. Düşüş 0.7 puan. Mevsimlik etkiden arındırınca, gene Haziran ve Temmuz için sırası ile yüzde 3.9 ve 2.8 buluyoruz. Düşüş çok daha belirgin: 1.1 puan.
TEFE'de Haziran ve Temmuz enflasyonu yüzde 2.9 ve 3.3. Buna göre enflasyon 0.4 puan artmış duruyor. Mevsimlik etkiyi temizleyince, yüzde 3.9 ve 3.7 elde ediyoruz. Yani 0.2 puan gerileme var.
Özel imalat sanayi fiyatlarında Haziran ve Temmuz enflasyonu yüzde 4.1 ve 3.9. Düşüş 0.2 puan olmuş. Mevsimlik etkinin düzeltilmiş hali ise yüzde 4.4 ve 4.0. Demek ki gerileme 0.4 puan.
Manzara çok açıktır. Üç endeks için de, Temmuz ayında enflasyonda anlamlı bir düşüş görülmektedir. En belirgin düşüş tüketici enflasyonundadır. Bunun şaşırtıcı bir tarafı yoktur. İç pazardaki daralma üreticilere zam olanağı tanımamaktadır.
Diğer iki endeks toptan fiyatlara bakmaktadır. Temmuz'da yüzde 10'u aşan bir devalüasyona rağmen mevsimlik etkiden arındırılmış fiyat artışının Haziran'a kıyasla küçük de olsa gerilemesi çok önemli bir işarettir.
Magazin
