Win-Türkçe
ASCII

ŞÜKRÜ KIZILOT(skizilot@sabah.com.tr )

Ahhh... Şu faizler olmasa!..

Eski bir Milli Eğitim Bakanı demiş ya; "Ahhh.. şu mektepler olmasa, milli eğitimi o kadar güzel idare ederdim ki!.." Bu söz, son zamanlarda, ekonomi için de aynen geçerli. Faiz ödemeleri olmasa, ülke ekonomisini idare etmek, o kadar kolay olacak ki...

Bir an için, Devletin faiz ödemelerinin olmadığını varsaydığımızda, "bütçe açığı" diye bir şey ortadan kalkıyor hatta ortaya ciddi bir fazlalık çıkıyor. 2001 yılı Haziran sonu itibariyle, ilk altı ayın fotoğrafına baktığımızda, "faiz dışı fazla" 7 katrilyon 638 trilyon lira olarak göze çarpıyor. Yani 2001 yılında hiç faiz ödemesi yapılmasaydı, devletin gelirleri giderlerinden yaklaşık 8 katrilyon lira fazla olacaktı..

Rüyalar ve gerçekler
Faizler olmasa, herşey çok daha iyi olacaktı. Ancak, faizlerin olduğu da bir gerçek. Özellikle, Şubat krizinden sonra patlayan faiz oranları, tüm bütçe dengelerini alt-üst etti. Başlangıçta 5 katrilyon lira olması beklenen "bütçe açığı" krizden sonra 30 katrilyon lira olarak revize edildi.

İlk 6 aylık fotoğrafa bakıldığında, bulanık bir görüntü ortaya çıkıyor. Örneğin ;

* Mayıs ayında toplanan vergilerin tamamı, faiz ödemelerini dahi karşılayamamış. Mayıs ayında, toplanan vergilerin yüzde 150'si kadar faiz ödemesi yapılmış.

* Haziran ayında da, toplanan vergilerin tamamı, faiz ödemelerini yine karşılayamamış. Haziran ayında, toplanan vergilerin yüzde 134'ü kadar faiz ödemesi yapılmış.

* Temmuz ve izleyen aylarda da, toplanan vergilerin, faiz ödemelerini dahi karşılayamayacağı, şimdiden belli oldu.

* Şu andaki yüksek faiz oranlarından dolayı, 2001 yılı bütçesinde öngörülen faiz ödemelerinin üzerine çıkılacağı buna karşılık, piyasadaki durgunluğun, işletmelerin sürekli küçülmesi ve eleman çıkarmasının da etkisiyle, vergi geliri hedeflerinin de tutturulamayacağı belli gibi...

* Örneğin, 2001 yılının ilk 6 ayında; ATV'de 5.6 katrilyon liralık hedefin yüzde 33'ü,

İthalde Alınan KDV'de 5.9 katrilyon liralık hedefin yüzde 34'ü,

Dahilde Alınan KDV'de 7.2 katrilyon liralık hedefin yüzde 38'i

Taşıt Alım Vergisinde 431 trilyon liralık hedefin yüzde 27'si oranında vergi toplanabildi.

* Özelleştirmede, 1 milyar dolar olarak belirlenen hedefin, sadece yüzde biri gerçekleşti. Bütçeye, 1 katrilyonluk açık da buradan geliyor

* Vergi tahsilat oranlarında ciddi bir gerileme buna karşılık ödenmeyen vergilerin tutarında yüksek bir artış göze çarpıyor. Tahsil edilemeyen vergi, faiziyle birlikte, 10 katrilyon TL civarında.

* Önümüzdeki günlerde ve aylarda başta petrol olmak üzere çay, şeker ve diğer tekel ürünleri ile çok sayıda mal ve hizmete yapılacak zamların devam edeceği, ilave bazı mali yükümlülüklerin getirileceği, net olarak gözüküyor.

"Ahhh.. şu faizler olmasaydı" demek olayı çözmüyor. Faizlerin olduğu hatta 2001'de toplanacak vergilerin dahi faizleri karşılamayacağı, bütçe de bile kabul edilmiş durumda.

Şu aşamada, ikide bir faiz dışı fazlayı gündeme getirmeden, daha somut açıklamalara ve önlemlere ihtiyaç var...