Anayasa Mahkemesi'nin yüzde 10'luk kira artışını öngören yasayı iptal etmesi, kiracı ve ev sahiplerinin kafasını karıştırdı. "Şimdi ne yapacağız?" diye kara kara düşünen kiracılar, Anayasa Mahkemesi kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasını beklerken sözleşmeleri biten taraflar şimdiden pazarlık yapmaya başladı. İşte akılda soru işareti kalmaması için konuyla ilgili kritik sorular ve aranan cevaplar...
*2 ay önce yüzde 10 artışı öngören yasa ile kira sözleşmesi yaptık. İptal ile yeni kontrat gerekecek mi?
Hayır. Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararı henüz Resmi Gazete'de yayımlanmadı. Bu yüzden sözleşme maddeleri geçerli. Borçlar Hukuku'nun "Sözleşme Serbestliği İlkesi"ne göre taraflar kendi aralarında hangi oranda artış belirlemişlerse onu uygulayacaklardır; yüzde 70 ise yüzde 70.
*Kira sözleşmemiz Ağustos ayı başında bitiyor. Yeni sözleşmemizi yüzde 10 kira artışı üzerinden yapamayacak mıyım?
Eğer Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararı, 1 Ağustos tarihine kadar Resmi Gazete'de yayımlanırsa o tarihten sonraki sözleşmelere bu yasa uygulanmayacak. Kaldı ki gerekçeli kararın Eylül ayında resmi gazetede yayımlanıp yürürlüğe girmesi bekleniyor.
*Döviz üzerinden yaptığım kira sözleşmesinin durumu ne olacak?
İlgili uyarlama davaları açılır. 21 Şubat'tan önceki sözleşmelerin yeni koşullara uyarlanması gerekiyor. 21 Şubat'tan önceki gün 1 dolar kaç lira ise o kurdan kiraya devam edilecek.
*Kira sözleşmem şu günlerde bitiyor. Ev sahibi, yeni sözleşme için Eylül ayına kadar beni oyalayabilir mi?
Karşılıklı mutabakat sağlayamayan kiracılar uygun gördükleri artış miktarını yaparak kirayı ev sahibinin adresine 'ikametgah adresine teslim olarak' posta havalesiyle gönderip kira borcundan kurtulur ve kontratları yenilenmiş olur. Ev sahibinin, bir ay önce ihtar çekip, yeni dönem için kaç para kira talep ettiğini bildirmesi gerekir.
*Ev sahibinin istediği parayı ödemezsek ne olur?
'Kira parasının tespiti' davası açılması gerekir. Bunu mahkeme belirler. Mahkeme süresinde kiracı, "dilediği miktarda" kira öder. Mahkeme sonuçlanınca, yatırılan kira ile mahkemenin belirlediği kira arasındaki fark ödenir.
*Karar Resmi Gazete'de yayınlana na kadar ne olacak?
Gerekçeli karar Eylül'de yayınlanana kadar, yani şu anki durumda yüzde 100 kira artışı belirlendiyse ve anlaşsalar bile yüzde 10 uygulanacak.
*Yüzde 10'luk artışı öngören yasa neden çıkmıştı?
Kiracı bir an önce taşınmak için ev sahibinin tüm koşullarını kabul ediyordu. Kiracılar eziliyor ve enflasyon artışı olmasın diye kanun koyucu Meclis, yasayı yaparken her iki tarafın da iradesini ortadan kaldırdı.
*Avukatların Anayasa Mahkemesi'nin aldığı gerekçeli karara tepkisi nedir?
Gerekçeli karar, Anayasa'nın temel prensiplerinden biri, yine Anayasa'nın 2. Maddesi'ndeki "adalet anlayışı içinde" ve "sosyal bir hukuk devletidir" ilkelerine aykırıdır.