Kasım'da duran vadeli döviz işlemleri yeniden başladı. 20 Ağustos valörlü dolar bir milyon 418 binden el değiştirdi. Ama bu kesinlikle öngörü değil, sadece matematik!
Pİyasalarda iyiye doğru gidişte dün çok önemli bir adım atıldı. Doların kısa sürede onbinlerce lira yükselip düştüğü bir dönemde, bir ay sonrası için dolar fiyatı verildi. Bankalar, Kasım krizinden itibaren durdurdukları vadeli döviz işlemlerine yeniden start verdi. Bankaların piyasaların daha sağlıklı hale gelebilmesi için bu yöndeki isteklerine kulak veren Merkez Bankası, vadeli işlemlerin başlatıldığını duyurdu.
Dün bir, iki haftalık ve 1 aylık vadede birer milyon dolarlık döviz işlemi gerçekleştirildi. 26 Temmuz vadeli dolar 1 milyon 360 bin liradan, 2 Ağustos vadeli dolar 1 milyon 392 bin liradan, 20 Ağustos vadeli dolar da 1 milyon 418 bin liradan işlem gördü.
Henüz çok dar olan bu işlem hacminin, tansiyon düştükçe ve güven geri geldikçe artması bekleniyor. Bu süreç içinde vadeli piyasaya katılan banka sayısının yükselmesi, alış, satış kotasyonları arasındaki marjın da daralması gerekiyor.
Vadeli işlemler bir piyasanın "piyasa" olabilmesi için hayati önem taşıyor. Bu işlemlerin varlığı riski azaltıyor ve "sigorta" görevi görüyor. Ancak bu piyasa ile ilgili bilinmesi gereken çok önemli bir nokta var!
Vadeli döviz işlemlerinde oluşan bu fiyatlar yapılan tarihlerde doların ne olacağına yönelik bir tahmin değil. Sadece döviz ile faizin ilişkisini gösteriyor. Örneğin 20 Ağustos'ta 1 milyon 418 bin liradan dolar satmayı taahhüt eden banka, o tarih için bir öngörüde bulunmuyor. Yani bir bireysel yatırımcı veya kurumsal müşteri olarak "Dolar 20 Ağustos'ta 1 milyon 418 bin olacakmış" diye hesap yapmak son derece sakıncalı.
Vadeli işlemler tamamen matematiğe dayanıyor. Bu denklemde iki veri kullanılıyor: Spot denilen bugünkü dolar kuru ile TL ve doların faizi oranı.
Diyelim, 1 hafta sonraya vadeli dolar satış fiyatı verilecek. Banka şöyle bir hesap yapıyor:
Bir hafta sonra satacağım doları bugün (örneğin) 1 milyon 340 bin liradan satın alabilirim. Ödeyeceğim TL için (örneğin yüzde 67'den) bir hafta süreyle faiz vereceğim. Ama satın aldığın dolar için de aynı süre içinde (örneğin yüzde 7) bir faiz kazanacağım.
Banka bu noktada 1 doların maliyetini hesaplıyor. Faiz giderini üzerine ekleyip, bir hafta sonraki fiyatı çıkarıyor.
Dün 26 Temmuz valörlü dolar işlemi 1 milyon 360 bin liradan geçti. Eğer banka hesap yaparken spot fiyatı 1 milyon 340 bin lira olarak almışsa, bir haftalık faiz maliyetini yüzde 84'ten hesaplamış. Eğer spot fiyat 1 milyon 345 bin lira olarak hesaplanmışsa, faiz yüzde 65 oluyor.
Yani vadeli işlem fiyatını doların bugünkü fiyatı ve bankanın faiz tahmini direkt olarak etkiliyor. Sabah matematik hesabıyla 20 Ağustos için 1 milyon 418 bin lira olarak verilen fiyat, spot dolar veya faiz oynarsa, bir dakika sonra bile değişebiliyor.
Müşterisi ile işlem yapan bankanın ise seçeceği iki yol var. Ya bugünden doları alıp, kendisini "hedge etmek". Yani garantiye almak. Ya da doların 20 Ağustos'ta daha düşük olabileceği öngörüsündeyse açık pozisyon taşımak.
Magazin
