Bir başka deyişle Sezer, yapısal reformlar yapılırken herhangi bir kesim gelir kaybına uğrarsa, devlet bu kaybı telafi etmek zorunda, aksi halde Anayasa'nın sosyal devlet ilkesi çiğnenmiş olur, diyor.

Bunun nasıl bir kısır döngü olduğu ortada değil mi? Bir yandan, kamu maliyesini iflas noktasına getiren şeyin belli kesimlere gelir transferi olduğunu görüyorsunuz; ama bu durumu değiştirmek için önlem aldığınızda, "Bu transferi kesiyorsan, yerine yenisini koy" diye bir gerekçeyle karşılaşıyorsunuz. Eğer devlet, tütün çiftçilerinin gelir kaybını karşılayacak "yasal" önlemleri almak zorundaysa, kamu kesimindeki ihtiyaç fazlası işçiler için de, kapatılan devlet bankalarından çıkarılacak olan fazla personel için de; buğday ya da şeker üreticileri için de yasal düzenleme yapmak zorunda demektir.

Arkasından, diyelim AB'yle entegrasyon sürecinde rekabet gücü olmadığı için pazar kaybetmiş sanayicinin, tüccarın, küçük esnafın kayıplarının da telafi edilmesi gelir. Peki durulacak yer neresidir?

Komuta ekonomisinden piyasa ekonomisine geçiş sürecinde, belli "geçiş politikaları" uygulanması gereğini kimse inkâr etmiyor. Yanlışlık, bu sosyal destek programlarının "anayasal hak" olarak nitelendirilip yasayla güvenceye alınmaya çalışılması...

Oysa, hukuk devletlerinde böyle bir güvence de, böyle bir hak da olmaz. "Hak" kavramı, insanların insan oluşlarından kaynaklanan, doğdukları andan itibaren sahip oldukları ve geri alınamaz hakları için kullanılır. Bir, yukarıda tanımladığımız anlamda temel haklar vardır, bir de devletin imkânları ölçüsünde sunduğu hizmetler... Devlet, hükümetin siyasi tercihleri doğrultusunda -ve bütçe imkânları ölçüsünde- vatandaşlarına hizmet verir. Bu hizmetlerin neler olacağı, neler olmayacağı (yani ne kadar işin ortak bütçeden yapılacağı) iktidardaki partinin programına ve bütçe olanaklarına bağlı olarak şekillenir. Ama bu hizmetler, "hak" değildir. Yani devlet, işsiz kalmış vatandaşına iş bulmak, konut sahibi yapmak, işten çıktıysa cebine para koymak, belli bir gelir garantisi sağlamak, geliri düştüğü zaman açığını kapamak zorunda değildir. Sayın Sezer sosyal devleti o kadar geniş yorumluyor ki, bırakın bizi, dünyanın en zengin devletlerinin bile bu geniş yorumun altından kalkması kolay görünmüyor. Eğer Cumhurbaşkanı "sosyal devlet" ilkesini böyle yorumlamaya devam ederse, hele hele Anayasa Mahkemesi de bu yoruma itibar ederse, önümüzde iki yol kalıyor: Ya Türkiye Cumhuriyeti'nin su katılmamış bir sosyal devlet olarak iflas bayrağını çekmesini seyredeceğiz; ya da "sosyal"den vazgeçip devleti kurtarmak için anayasamızdan "sosyal devlet" ilkesini çıkaracağız. Hatırlayalım: Devletlerin en sosyali Sovyetler Birliği'ndekiydi.