Özgürlükler rejimi ülkenin her devrinde, neredeyse tüm sorunlarını kuşatan temel mesele olarak karşımıza çıkar. Özellikle şu günlerde "idare"nin "yargı" karşısında, "askeri güvenlik güçleri"nin "sivil güçler" karşısında "sürekli ve kalıcı" şekilde "zemin" kazandığı bir dönemi soluyoruz. Arada bir bize bu durumun tersini düşündürecek gelişmeler olmuyor değil. Ne var ki, bir süre sonra bunların da anlamlı olmadığı, mevcut yapıyı pekiştirmenin ötesine geçmediği anlaşılıyor.
Son "anayasa değişikliği paketi" de bunlardan birisi.
Şüphe yok bu pakette bazı olumlu adımlar var.fGeçici 15. maddede yapılması öngörülen, 12 Eylül yasalarının anayasaya aykırılığının incenlemesine imkan veren değişiklik bunlardan birisi. 13. ve 14. maddelerdeki temel hak ve özgürlüklerinin üzerindeki bazı kısıtlamaların kaldırılmasına yönelik öneri ise bir diğeri...
Buna karşılık, 118. madde değişikliği önerisi tam bir felaket. MGK'ya üç sivil üye ekleyen bu öneri, milli güvenlik tanımı ile kapsamını, MGK Genel Sekreterliği'nin yapısı ve görevlerini olduğu gibi koruduğu oranda bu kurulun icrai işlevini pekiştiriyor.
Bir diğer felaket ise konan sınırlardaf. Örneğin "düşünce ve ifade özgürlüğünün anayasanın 1., 2. ve 3. maddelerini değiştirmek amacıyla kullanılamayacağı hükmü", temel hak ve özgürlükler konusunda yapılan "tüm değişikleri bir anda keyfileştiriyor". Kürtçe dilde yayından, örgütlenme özgürlüğüne tüm "yeni girdileri anlamsızlaştırıyor".
Başka bir deyişle "paket" 1982 Anayasası'nın özgürlük kullanımını son derece dar bir alana hapseden ve bunu yargıdan çok idarenin denetimine ve keyfiliğe bırakan yapısını yineliyor.
Sonuç şunu söylemek gerekirf: Bu anayasa değişikliği paketi tam bir f"geçiştirme paketi"dir ve 1982 Anayasası tümüyle yenilenmedikçe başka türlüsü de beklenemez.
Bu anayasanın "özgürlükler rejimine ilişkin sistematiği"ni unutmamak gerek...
1982 Anayasası, "Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi"ni tamamen "tahrif ederek ve tersine çevirerek" kullanmış ilk anayasadır. Bu sözleşmenin içerdiği "temel hak ve özgürlükler" listesi, yeni çıkan bazı uluslararası metinlerden de yararlanarak anayasa metnine konmuş, ancak hemen ardından getirilen "özel yasaklarla ve istisnalarla başta verilenler bizzat anayasa tarafından geri alınmıştır".
Örneğin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 17 maddesi temel hak ve özgürlüklerin kötüye kullanılmasını hem bireylere, hem topluluklara, hem devletlere yasaklarken; "1982 Anayasası bunun topluluk ve devlet kısmını görmezden gelmiştir". Aynı 17 madde kötüye kullanma olarak hak ve yok edilmesini hedefleyen eylemleri tarif ederken; anayasa buna dayanarak düşünsel, sanatsal, bilimsel çalışmaları bile içerikleri bakımından kısıtlama ve sınırlama yetkisini elinde tutmuştur.
Örneğin, "özgürlük kural, sınırlama istisnadır" ilkesini tersine çevirmiştir. 13. maddesiyle, yasamaya görülmedik bir şekilde bütün hak ve özgürlükleri genel olarak sınırlama yetkisini vermiştir. Bununla da yetinmemiş; her bir temel hak ve özgürlüklüğü kendi maddeleri içinde "özel" olarak sınırlamıştır. O da yetmemiş, 14. maddesiyle özgürlük ve hakların kötüye kullanılmasını ifade eden yasakları tek tek sayarak yeni bir sınırlamaya daha başvurmuştur. Bu sınırlamaları sağlama almak için 1961'de Anayasası'ndaki özgürlüklerin "özüne dokunulamaz" ibaresini kaldırmış, yargı denetimini devre dışı bırakmıştır. Kişi dokunulmazlığı ve güvenliği, özel hayatın gizliliği, konut dokunulmazlığı, haberleşme hürriyeti konularında, yargıç ve yargının yetkisi kolluk güçlerine verilmiştir.
Ve tüm bu sınırlamaların tek gerekçesi vardır: Devletin ülkesiyle bölünmez bütünlüğünün korunması, yani "vatanın vatandaştan korunması". Yeni paketin durumu da pek farklı değil.
Söz konusu olan gerçekten değişim ve demokrasiyse, bu tek koşulu bulunuyor: Yeni bir anayasa.
Magazin
