  
Ek bütçenin fotoğrafı
Ekonomik krizle birlikte, tüm dengeler alt-üst olunca, yeni bir bütçe hazırlanması daha doğrusu önceki bütçede değişiklik yapılması kaçınılmaz oldu. Yeni bütçeyle ortaya çıkan fotoğraf, hiç de içaçıcı değil. Bu fotoğrafı görmek hatta görmenin de ötesinde dikkatle incelemek gerekiyor.
Yeni bütçedeki, çarpıcı bazı rakamlar şu şekilde:
Veriler faize yetmiyor
2001 yılının ilk bütçesinde, öngörülen faiz ödemesi 16,7 katrilyon, Vergi gelirleri de 31,7 katrilyon liraydı. Yani toplanacak her 100 lira verginin, 53 lirası faize gidecekti. Kriz sonrası ortalık tozduman olup, faiz oranları da patlayınca, sevimsiz bir tablo ortaya çıktı. Yeni bütçeye göre;
* 2001'de toplanması öngörülen vergiler 37,1 katrilyon TL.
* 2001'de ödenmesi öngörülen faizler de 41,3 katrilyon TL. oldu. Bu tutar, son takas ihalesiyle, 1,9 katrilyon lira düşerek 39,4 katrilyon TL.'ye indi.
Yeni tabloya göre, toplanan her 100 liranın, şu kadar lirası faiz ödemesine gidiyor diyemiyoruz. Çünkü, toplanacak olan vergiler, faiz ödemelerine bile yetmeyecek. Toplanacak, her 100 liralık verginin üzerine 6 TL. daha koyup, faiz ödeyeceğiz.
Son 5 yılın vergi gelirleri ve faiz ödemeleri, tabloda yeralıyor.
Yukarıdaki yüzde 106 oranı, bugüne kadar, hiç görülmemişs bir oran. Cumhuriyet tarihinde ilk kez, toplanan vergilerin tamamı, faiz giderlerini karşılamıyor. Daha da ötesi, yukarıdaki yüzde 106'lık oran, hedeflenen 37,1 katrilyon lira verginin toplanmasına bağlı. Ancak, ekonomide beklenen yüzde 5-6 küçülmenin, vergi tahsilatını olumsuz etkileyeceği de ayrı bir gerçek. Geçtiğimiz Çarşamba, gerekçelerini de belirtmek suretiyle, bu hedefin tutturulmasının mümkün olmadığını açıklamıştık. Eğer sonuç tahminimiz doğrultusunda gerçekleşirse, yüzde 106'lık oran, çok daha yukarı tırmanacak.
Diğer görüntüler
2001 yılı bütçesinden, diğer bazı görüntüler de şu şekilde;
* Faizden sonraki ikinci büyük gider kalemi, personel giderleri ile ilgili. 2001 yılı başında 12 katrilyon lira olarak öngörülen personel gideri, 14,8 katrilyon TL.'ye yükseltilmiş durumda. Bu tutar, yüzde 52,5 enflasyon oranı baz alınarak belirlendi. Enflasyonun, yüzde 70-80 civarında olması halinde, bu artışın memur ve emeklilere yansıtılması sonucu, hem bu tutar hem de emekli aylığı ödemeleri, öngörülenin çok üzerinde olacak.
* Yatırım giderleri, 3,5 katrilyon liradan 3,7 katrilyon liraya yükseltiliyor. Bu da, toplam bütçe giderlerinin yüzde 5'i bile değil.
* Sosyal güvenlik kuruluşları olan T.C. Emekli Sandığı, SSK ve Bağ-Kur'a bütçeden aktarılacak tutar, 777 trilyon TL. artırılarak 5,1 katrilyon liraya yükseltiliyor. Yüzde 52,5 enflasyon baz alınarak belirlenen bu tutarın, yıl sonu enflasyonunun bunun üzerinde gerçekleşmesine bağlı olarak, çok daha fazla olacağı şimdiden belli gibi...
* Bütçe açığı olarak, 2001 yılı başında öngörülen tutar 5,2 katrilyon TL. idi. Yeni bütçe ile gider hedefleri 48,3 katrilyon TL.'den 79 katrilyon TL.'ye, gelir hedefleri de 43,1 katrilyon TL.'den 48,2 katrilyon TL.'ye yükseltilince, bütçe açığı da, 5 misli artarak 30,8 katrilyon TL.'ye ulaştı. Gerçi bu tutar son takas ihalesiyle 1,9 katrilyon lira azaldı ama gelir hedeflerinin, beklenenin altında, giderlerin de öngörülenin üzerinde gerçekleşmesine bağlı olarak, bu açığın daha yüksek çıkması sözkonusu.
Sonuç olarak, 2001 yılı bütçesinin fotoğrafı dikkatle incelendiğinde, durumun hiç de içaçıcı olmadığı, net olarak ortaya çıkıyor...
VERGİ GELİRLERİNİN FAİZE GİDEN KISMI
| | Faize Giden |
| Yıl | Kısım (%) | |
| 1997 | 48 | |
| 1998 | 68 | |
| 1999 | 75 | |
| 2000 | 79 | |
| 2001 | 106 |
|
Magazin
