  
Vergi verirken ince eleyip sık dokuyun!
Halk arasında çok sık kullanılan "malın varsa, derdin de var" sözünde olduğu gibi, gayrimenkulü olanların da, her yıl ödedikleri emlak vergisi ve çöp vergisinde sorunları bitmiyor. Dizimizin bugünkü bölümünde, gayrimenkulü olanların, kazanç vergisinden başlayarak, özellikli birçok durumu, zaman zaman çözüm yollarını da belirterek açıklıyoruz.
Evinizi satarken zamanlamaya dikkat edin
31- Gayrimenkul satışında nasıl gelir vergisi veriliyor?
Satılan gayrimenkulün iktisap (yani edinme) tarihinden itibaren 4 yıl geçtikten sonra satılması halinde, örneğin 1996 ya da daha önceki yıllarda edinilen gayrimenkul satılmışsa, kaç liraya satılmış olursa olsun, gelir vergisi ödenmeyecek.
Gayrimenkulün, edinildiği tarihten itibaren 4 yıl içinde satılması halinde, kazanç nedeniyle, gelir vergisi ödemesi sözkonusu olabilecek.
32-Miras kalan gayrimenkulün satışı nasıl gerçekleşir?
Gayrimenkul; miras ya da hibe yoluyla edinilmişse, satış bedeli kaç milyar lira olursa olsun, gelir vergisi ödenmeyecek (GVK Geçici Md. 56/D-6).
33-Kazancın hesabı...
Kazancın hesaplanmasında, emlak vergisi beyannamesindeki değer esas alınıyor. Örneğin; 1998 yılında verilen emlak vergisi beyannamesinde gösterilen değer "maliyet bedeli" olarak gözönüne alınıyor. Bu bedel, Ekim 1998'den itibaren (gayrimenkulün satıldığı ay hariç) Devlet İstatistik Enstitüsü'nce (DİE) belirlenen "toptan eşya fiyat endeksindeki (TEFE) artış oranında artırılarak" tespit olunuyor. Ekim 1998'den sonra satın alınan gayrimenkulün maliyet bedeli ise, tapu senedinde yazılı olan değerdir.
Maliyet bedeli ile satış bedelinin kıyaslanması sonucu, 3,5 milyar lirayı aşan bir kazanç ortaya çıkarsa, bu kazanç gelir vergisine tabi olur.
34-Verginin hesabı...
Gayrimenkulün satışından doğan ve 3,5 milyar lirayı aşan kazanç kısmı üzerinden, Gelir Vergisi Kanunu'ndaki "vergi tarifesine göre" yüzde 20-45 arasında değişen gelir vergisi hesaplanır. Gelir vergisinin yüzde 10'u kadar da "fon payı" tahakkuk ettirilir.
Gayrimenkul alırken bu noktalara dikkat
35- GayrİmenkulÜn satışı sırasında, tapu harcına esas tutar yönünden, belirli bir zorunluluk var. Örneğin, 2000'de vergiye esas değeri 100 milyar lira olan bir gayrimenkul, 2001'de satılırken, değerinin yeniden değerleme oranında yani yüzde 56 artırılması gerekiyor. Başka bir anlatımla, örneğimizdeki gayrimenkul gerçekte 120 milyara satılsa dahi, tapu işlemleri sırasında değerinin 156 milyar gösterilmesi gerekiyor. Bu uygulama, gayrimenkulü aldığı tarihten itibaren 4 yıl içinde satanlar yönünden, yüksek bir kazancın doğmasına neden olabilir. Maliye Bakanlığı, bu durumda olanlara bir kolaylık sağladı. Bu duruma göre gayrimenkulünü, tapu harcına esas değerin altında satanların, tapu işlemleri sırasında, tapu senedine gerçek alım-satım bedelini yazdırmalarında yarar var.
Düşük kiraya düşük vergi
36- Gayrimenkulünü konut ya da işyeri olarak kiraya verenler
a) Konut olarak...
2001'de elde ettikleri kiranın, yıllık 700 milyonu gelir vergisinden müstesnadır. Yıllık kira geliri 700 milyonu aştığında, izleyen yılın Ocak ayında yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyanda bulunulup, gelir vergisi ödenecek.
b) İşyeri olarak...
Yıllık kiranın gayrisafi tutarı 4 milyar 900 milyon lirayı aşmadığı sürece, yıllık beyanname ile beyan edilmeyecek. Aşması halinde aşan kısmı değil, tamamı beyan edilecek.
37- Konutu oğluna, kızına ya da kardeşine bedelsiz tahsis edenler gelir beyan ediyor mu?
Hayır.
38- İşyerini kızına, kardeşine bedelsiz tahsis edenler...
Emlak vergisi değerinin yüzde 5'i oranında yıllık kira geliri beyan edip, gelir vergisi ödemek zorundalar.
39- Kira geliri elde edenin, kirada oturması
a) Konut kira geliri elde eden kişi, kendisi bir başka konutta kirada oturuyorsa, gerçek gider yöntemini seçmek suretiyle, ödedikleri kirayı tahsil ettikleri kiradan düşebilirler.
b) İşyeri kira geliri elde edenler, ödedikleri konut ya da işyeri kirasını, tahsil ettikleri kiradan düşemezler.
40- Yurtdışındaki vatandaşlarımızın, Türkiye'deki gayrimenkulleri
a) Konut olarak kiraya vermişlerse, tahsil edilen kiranın yıllık tutarı 700 milyonu aştığında, yıllık gelir vergisi beyannamesi vermek suretiyle beyan edecekler.
b) İşyeri olarak kiraya vermişlerse ve kiradan da stopaj yapılıyorsa beyanname vermeyecekler.
| Çocuğa | |
| ve eşe | Ölüm |
| bağışta | halinde |
| verginin | vergi |
| Gayri menkulün değeri | oranı (%) | oranı (%) |
| İlk 39 milyar TL. için | 5 | 1 |
| Sonra gelen 82 milyar TL. için | 7.5 | 3 |
| Sonra gelen 166 milyar TL. için | 10 | 5 |
| Sonra gelen 335 milyar TL. için | 12.5 | 7 |
| 622 milyar TL.'yi aşan bölüm için | 15 | 10 |
Mirasınız 22 milyarı geçmesin
41- Gayrimenkulün çocuğa bağışlanması...
Gayrimenkulün çocuğa bağışlanması halinde, çocuğun gayrimenkulü hukuken iktisap ettiği tarihi izleyen bir ay içinde, veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermesi gerekiyor. Benzer durum, eşe yapılan bağış için de sözkonusudur.
Vergi aşağıdaki tarifeye göre hesaplanacak.
Vergi hesaplanırken, gayrimenkulün değerinden 503 milyon TL'lik kısım "istisna" tutarı olarak düşülecek.
Tahakkuk eden vergiler ise üç yılda, her yıl Mayıs ve Kasım ayında olmak üzere, toplam 6 eşit taksitte ödenecek.
42- Ölüm nedeniyle intikal eden gayrimenkulün vergisi...
Mirasçıların, ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde "Veraset ve İntikal Vergisi" beyannamesi vermeleri gerekiyor. Bazı özellikli durumlarda, beyanname verme süresi 6 ay ya da 8 aya çıkabilmektedir.
Eş ve çocuğun her birine intikal eden mirasın, 21 milyar 755 milyon TL'lık kısmı vergiden istisna edilmiştir. Çocuk olmadığı durumlarda, eşe tanınan istisna 43 milyar 534 milyon TL.'dir. Verginin oranı ve ödeme süresi ise yukarıda belirtildiği gibidir.
YARIN:
* Gayrimenkulün bağışlanması
* Yazlığını kirayalayanlar
* Borç karşılığı evini verenler
|
Magazin
