Win-Türkçe
ASCII

KÜRTÇE'YE YEŞİL IŞIK
Resmi dil Türkçe dışındaki dillerin kullanılmasını yasaklayan Anayasa hükmü metinden çıkarıldı. Yapılan düzenleme ile Kürtçe gibi yoğun olarak kullanılan diller sosyolojik farklılık olarak kabul edildi ve bu dillerin kullanımını yasaklayan Anayasa engeli kaldırıldı. Devletin resmi dilinin Türkçe olduğu ifade edilirken düşüncelerin açıklanması ve yayılmasında farklı dillerin kullanılabilmesine imkan tanınıyor. MHP'nin çekince koyduğu madde ile Türkçe dışındaki dilleri yasaklayan Anayasa hükmü çıkarılıyor bu dillerle kaset, basılı kağıt ve görüntü bantı üretimine izin veriliyor.

İNSAN HAKLARI
Cumhuriyetin nitelikleri başlıklı madde, "Türkiye Cumhuriyeti bölünmez, insan haklarına dayalı, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir" şeklinde yeniden yazıldı ve "insan haklarına saygılı" ibaresi "insan haklarına dayalı" olarak değiştirildi. "Devletin bütünlüğü, resmi dili, bayrağı, milli marşı ve başkenti" başlıklı 3. maddedeki "Dili Türkçe'dir" cümlesi, "Resmi dili Türkçe'dir"" şeklinde düzenlendi. Ancak, Anayasa'nın "Değiştirilemeyecek hükümler" başlıklı 4. maddesinde devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile alt komisyonun eklemeler yaptığı 2 ve 3. maddelerin değiştirilemeyeceği ve değiştirilmesinin teklif edilemeyeceği hükmü yer alıyor.

İDAM MECLİS DIŞINDA
Ölüm cezasının onaylanması, savaş hali hariç, Meclis'in görevleri arasından çıkıyor. Ölüm cezaları Yargıtay tarafından onaylandıktan sonra, doğruca cumhurbaşkanının onayına sunulacak.

12 EYLÜL'E YARGI YOLU
12 Eylül'de çıkarılan kanunlar ve kanun hükmünde kararnameler için Anayasa'ya aykırılık iddiasında bulunulabilecek.

GÖZALTI EN ÇOK 4 GÜN
Yakalanan ya da tutuklanan kişilerin, toplu suçlarda en çok 4 gün, diğer suçlarda ise en geç 48 saat içinde hakim önüne çıkarılacağı hükmü öneriliyor.

ARAMAYA KISITLAMA
Hakim kararı olmadan ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yasayla yetkili merciin yazılı emri olmadan kimsenin üstü ve eşyası aranamayacak, el konulamayacak. En geç 48 saat içinde hakim onayına sunulmayan el koyma, kendiliğinden kalkacak. Konut dokunulmazlığı sınırları da genişletilerek konuta girme, arama yapma ve eşyaya el koymada yazılı emir koşulu getiriliyor.

YURTDIŞINA SINIR YOK
Yerleşme ve Seyahat Hürriyeti'ni düzenleyen 23. maddede önerilen değişiklikle de, ülkenin ekonomik durumu nedeniyle yurtdışı çıkışına getirilen kısıtlama kaldırılıyor.

BASINA GÜVENCE
Basın Araçlarının Korunması başlıklı maddesi "Kanuna uygun şekilde basın işletmesi olarak kurulan basımevi ve eklentileri suç aleti olduğu gerekçesiyle zapt ve müsadere edilemez ve işletilmekten alıkonamaz" hükmüyle basın hürriyetinin güvencesi genişletiliyor.

Vekile kıyak emekliliğe yasal dayanak
MİLLETVEKİLLERİNİN ödenek ve yollukları ile ilgili 86. maddede yapılan değişiklikle, milletvekillerinin emeklilik işlemlerinin yasayla düzenlenmesine Anayasal dayanak sağlanıyor. Bu madde ile milletvekillerinin Emekli Sandığı ile ilgilendirilerek, farklı sosyal güvenlik kuruluşlarına üye olan milletvekilleri arasında emeklilik konusunda yaşanan eşitsizliklerin giderilmesi amaçlanıyor. Böylelikle kıyak emeklilik yasaları da artık Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmeyecek.

DOKUNULMAZLIK
Milletvekillerinin yasama dokunulmazlığı sınırlandırılıyor. Dokunulmazlık sadece kürsü konuşmalarıyla sınırlı olacak. Herhangi bir suç iddiası karşısında milletvekilinin ifadesine başvurulabilecek, tutuklama hali ise yine TBMM'nin iznine tabi olacak.

SEÇİLME YAŞI 25
Milletvekillerinin seçilme yaşı mevcut yasadaki 30'dan 25'e indiriliyor.

VEKİLE TİCARET YASAK
TBMM üyelerinin özel ya da ticari faaliyetle uğraşmaları yasaklanıyor.

MECLİS'E ERKEN MESAİ
Anayasa'nın, Meclis Başkanlık Divanı'nın oluşumu ile ilgili maddesinde de değişiklik öngören teklif, Meclis Başkanı seçiminin, Meclis'in toplandığı tarihten itibaren 15 gün yerine 10 gün sonra seçilmesini hükme bağlıyor.

MECLİS SORUŞTURMASI
Meclis soruşturmasını düzenleyen 100. maddenin de soruşturma ile ilgili işin komisyonlar ve Genel Kurul'da gizli oyla sonuçlanması biçiminde değiştirilmesi öngörülüyor. Ayrıca soruşturma komisyonu raporunun 7 gün sonraki birleşimde görüşülmesi hükmü getirilerek, bu konudaki işlerin sürüncemede kalmasının önlenmesinin sağlanması amaçlanıyor.

AF KARARI 5'TE 3'LE
TBMM'nin af yetkisi ile ilgili Anayasa'nın 14. maddesine gönderme yapan sınırı kaldıran teklif, genel veya özel af kararının TBMM'nin üye tam sayısının ancak beşte üçü ile alınabileceği hükmünü getiriyor.

YENİ "ODAK" TANIMI
Parti kapatılmasında "odak" tanımı, yeniden yapılıyor. Hüküm, şu şekilde değiştiriliyor: "Bir siyasi parti, bu nitelikteki fiiller o partinin üyelerince yoğun bir şekilde işlendiği ve bu durum o partinin büyük kongre, genel başkan, merkez karar ve yönetim organları veya TBMM'deki grup genel kurulu veya açıkça benimsendiği yahut bu fiiller doğrudan doğruya anılan parti organlarınca kararlılık içinde işlendiği taktirde, söz konusu fiillerin odağına haline gelmiş sayılır. Anayasa Mahkemesi, buna göre kapatma yerine, dava konusu fiillerin ağırlığına göre ilgili siyasi partinin devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılmasına karar verebilir. Anayasa Mahkemesi'nce siyasi partilerin kapatılmasına üçte iki çoğunlukla karar verilir."

MGK GENİŞLETİLİYOR
118. madde değişikliği ile MGK bünyesine Başbakan Yardımcıları ile Maliye ve Adalet bakanlarının da eklenmesini öngörülüyor. Maddedeki bir başka değişiklikle Milli Güvenlik Kurulu kararlarının tavsiye niteliğinde olduğu vurgulanıyor.

HSYK'YA GENİŞ ÖZERKLİK
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu kararlarına karşı da yargı yolu açılmasını öngören teklifte, Adalet Bakanı'nın Kurul Başkanlığı, Müsteşarının Kurul üyeliğine son veriliyor. Ayrıca üyelerin Cumhurbaşkanı tarafından atanması bölümü de değiştiriliyor.

SEZER'İN YETKİLERİNE TIRPAN
Cumhurbaşkanının görev süresi 5 yıl olacak. Bir kişi, iki kez cumhurbaşkanı seçilebilecek ve toplam 10 yıl görev yapabilecek. Cumhurbaşkanına yasaları kısmen TBMM'ye gönderme yetkisi tanıyan teklif, yargı, YÖK üyeleri ve üniversite rektörlerinin seçimiyle ilgili yetkilerini kaldırıyor. Anayasa'nın 105. maddesinde de değişiklik öngören teklifle, cumhurbaşkanının işlemlerine yargı yolu açılırken, Yüce Divan'a sevk edilen cumhurbaşkanının görevinin kendiliğinden sona ereceği hükmü getiriliyor. Bir başka değişiklikle TBMM'nin en az üçte iki çoğunluğu ile kabul edilen Anayasa değişikliğine karşı cumhurbaşkanının halk oylamasına gitme yetkisi kaldırılıyor.