Anlamaya çalışıyoruz
Elimizde üç ana metin var. Niyet Mektubu, Para Politikası Raporu ve Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı. Hatim indirir gibi, metinleri tekrar tekrar okuyoruz. Hazmetmeye, satır aralarında gizlenenleri kavramaya çabalıyoruz.
Beraberinde bol bol sayı ve tablo da yayınlandı. Bunlardan bir bölümü bizde de mevcut veri ve tahminler. Karşılaştırmalar yapıyoruz. Farklılıkları saptıyoruz. Nedenlerini araştırıyoruz.
Genelde okuduklarımı tatminkar bulduğumu baştan söylemeliyim. Gerçekçi hedeflere yönelen, makul varsayımlar üstüne inşa edilmiş ve akılcı çözümlere giden bir programla karşı karşıyız.
Doğallıkla farklı düşündüğümüz konular ve politikalar da var. Örneğin 2001 için getirilen tüketici enflasyonu tahmini aşırı iyimserdir. Bu yıl TÜFE'nin yüzde 60'ı geçme ihtimali çok yüksektir.
Aynı şekilde, ödemeler dengesinin cari işlemler hesabında öngörülen 1 milyar dolar açık aşırı karamsardır. Cari işlemler dengesinin 2001'de artıda olacağı kesindir. Fazla 4 milyar dolar ve üstünde çıkabilir.
Bunları önemsemiyoruz. Kamuoyunu uyarmak istiyoruz. Enflasyon ve cari denge için verilen sayılar hedef ya da tahmin değildir. Diğer büyüklüklerin hesabı amacı ile yapılmış varsayımlardır.
Dolayısı ile ileride sapmaları, enflasyonun daha yüksek, dış dengenin ise çok daha olumlu çıkması bir sorun yaratmayacaktır. Döviz kuru piyasada arz ve talep tarafından belirlendiğinden cari işlemler dengesi ya da enflasyon tahminlerindeki yanılgının önemi kalmamıştır.
Dış destek
G-7 ülkelerinin inisiyatifi ile, programın başarılı olması için Türkiye'ye büyük bir dış destek sağlanmıştır. Ekonominin sayılarını yeniden gözden geçirince, verilen kaynağın büyüklüğünü daha iyi anlıyoruz.
Bazı hususları hatırlatmakta yarar görüyoruz. Krizin tepe noktası olan Mart ayında bile fiziki anlamda bir döviz sıkıntısı yaşanmadı. Azaldı diye şikayet ediyoruz ama Merkez Bankası döviz rezervleri hala milli gelirin yüzde 10'u düzeyinde. Üstelik bu yıl dış dengede fazla vereceğiz.
Bu durumda IMF ve Dünya Bankası'ndan ek 14.5 milyar dolar gelmesi çok ilginçtir. İki şeyi göstermektedir. Bir: Müttefikleri Türkiye'ye yardımda cömert davranmışlardır. İki: Ekonominin dinamizmine ve dolayısı ile Türkiye'nin bu borcu geri ödeyebileceğine güven duymuşlardır.
Madalyonun öbür yüzünü de unutmamak gerekmektedir. Verilen kaynağın büyüklüğü, borç verenleri tedirgin edecektir. Program uygulamasını daha yakından izleyecekler, denetimi daha titiz yapacaklardır.
Köprü kredi
Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı'nda bu husus vurgulanmaktadır. Kullanılan ifade çok anlamlıdır. Alınan dış kaynak "köprü kredi" niteliğindedir. Vadesinin 5 yıl olması o bakıma bizi aldatmamalıdır.
Köprü kredi ile ne kastediliyor? Daha önce bu sütunda anlatmıştık. Niyet Mektubu öncesinde dış piyasalar devletin dış borcunu geri ödeyemeyeceği kanısını taşıyordu. O nedenle Türkiye'nin vadesi gelen borçlarının vadesini uzatmaya dahi yanaşmıyordu.
Bu ne demek? Kriz ortamında Türkiye bir de dış borçlarını geri ödemek zorunluluğu ile karşı karşıya kalıyordu. Bunu yapabilmesi ise mümkün değildi. Mecburen "moratorium" ilan edecekti. Ardından hiperenflasyonun ve büyük bir siyasi krizin gelmesi kaçınılmazdı.
Köprü kredi bu amaçla devreye sokuluyor. Türkiye dış borçlarını uluslararası kuruluşlardan aldığı kredilerle ödüyor. Hiperenflasyon ve siyasi erime engelleniyor. O arada gerekli reformları yapıyor. Ekonomiye istikrar geliyor. Böylece uluslararası piyasalarda güven tesis edilince, normal piyasa borçlanması ile köprü krediyi geriye ödüyor.
Dış kaynağın Türkiye'ye eski usul popülizme ve akıldışı uygulamalara devam etmesi için verilmediğinin kamuoyu tarafından iyi anlaşılmasında büyük yarar görüyoruz.
Magazin
