  
KDV'yi yükseltmek ne getirir, ne götürür?
Ne zaman gelir artırıcı önlemlerin arayışına girilir, bilin ki KDV oranı yükseltilecektir. İlk yürürlüğe girdiği 1985'te, yüzde 10 olan genel KDV oranı, o günden bu yana ufak ufak sürekli artırıldı. Önce yüzde 12'ye, ardından 15'e, 13 Aralık 1999'dan itibaren de yüzde 17'ye yükseltilen genel KDV oranı, bu kez de yüzde 18'e çıkıyor. KDV'nin böyle ikide bir değiştirilmesinin nedeni, oran değişikliği için yasaya ihtiyaç olmayışından kaynaklanıyor. Bakanlar Kurulu toplanıyor, karar alıyor ve oranlar değişiyor. Bu kadar basit... KDV'de genel oranın dışında bazı oranlar da var. Bunlar;
- İndirimli KDV oranı yüzde 1 ve 8.
- Yükseltilmiş oran yüzde 25 ve 40.
KDV Yasası'nın 28. maddesi uyarınca, KDV oranı en fazla yüzde 40 olabiliyor. Yani yasanın Bakanlar Kurulu'na verdiği yetki, en fazla yüzde 40'la sınırlandırılmış. Yeni karara göre;
- Yüzde 17 olan genel oran yüzde 18'e,
- Yüzde 25 olan lüks mallara uygulanan oranın da, yüzde 26'ya yükseltilmesi sözkonusu.
KDV'nin önemi
KDV'nin, 1985'de vergi gelirleri içindeki payı yüzde 25 olmuş ve 1986'dan itibaren de bu oran yükselmeye başlamış. KDV gelirlerinin, yıllar itibariyle tutarı ve genel bütçe vergi gelirleri içindeki payı tablodaki gibi.
2000 yılı KDV tahsilatı, 2000 bütçe hedefi olan 7,3 katrilyon lirayı, bir katrilyonun üzerinde aştı. Aslında hedeflenen KDV'nin, genel bütçe vergi gelirlerine oranı yüzde 27,5 idi. Artışın nedeni, 2000 yılında uygulanan sabit kur politikası ve düşük oranlı tüketici kredileriyle ilgili. Sabit kurun da etkisiyle, 2000 yılında ithalde alınan KDV, öngörülen hedefi 1,2 katrilylon lira aştı. Kuşkusuz, 2001'de böyle bir durum sözkonusu değil. Dalgalı kur politikası, ithalatın cazibesini kaybetmesi ve ekonomik krizin yarattığı durgunluk nedeniyle, 2001 yılına ilişkin 9,9 katrilyonluk KDV hedefinin tutturulması bile zor gözüküyor.
Oran artırmak çözüm değil
Vergi gelirlerini artırmak için, vergi oranlarını yükseltme yoluna gitmek, kesinlikle hatalı bir yöntem. Fransızların "Fazla vergi vergiyi öldürür" diye güzel bir sözü var. Daha önce Sabah'ta tablolar halinde açıkladık. Dünya'daki tüm ülkeler, vergi ve sigorta primi oranlarını düşürüyorlar (Bkz. "Dünya'da Oranlar Düşerken Türkiye'de Artıyor", Sabah, 31 Ocak 2001) KDV oranlarının yükseltilmesinde "üç temel hata" var.
Bunlardan birincisi, lüks mal kapsamına alınan fakat aslında lüks olmakla pek ilgisi bulunmayan, buzdolabı gibi bazı mallarla ilgili. Yükseltilmiş orana tabi mal ve hizmetlerin yeniden belirlenmesinde yarar var. İkincisi, birer puanlık artırımda, genel oran olan yüzde 17, yaklaşık yüzde 6 artırılarak yüzde 18 yapılıyor. Lüks mallara uygulanan yüzde 25 oranı ise, yaklaşık yüzde 4 artırılarak yüzde 26 yapılıyor. Bu da başka bir çelişki. Üçüncüsü ve en önemlisi ise, oranlar artınca vergi gelirlerinin artmayacağı aksine azalacağıdır. Genel vergi inceleme oranının sadece yüzde 1, merkezi denetim elemanlarının inceleme oranının ise binde 1 bile olmadığı bu ülkede, denetimsizlik nedeniyle, faturasız ve fişsiz satışlar daha çok artacaktır. Böyle olunca, yalnızca KDV değil, gelir ve kurumlar vergisi yönünden de kayıp olacaktır.
Şu aşamada yapılacak olan, KDV oranlarını artırmak değil, aksine aşağı çekmek olmalıydı. Yazık oluyor bu ülkeye, hem de göz göre göre...
KDV ve vergi gelirlerindeki payı
| Yıllar | KDV | Vergi |
| Tahsilatı | Gelirleri |
| (Milyar TL) | İçindeki |
| | Payı (%) | |
| 1985 | 9.51 | 24.8 |
| 1986 | 1.568 | 26.3 |
| 1987 | 2.567 | 28.4 |
| 1988 | 4.177 | 29.3 |
| 1992 | 42.088 | 29.7 |
| 1993 | 81.877 | 31.0 |
| 1994 | 176.742 | 33.0 |
| 1995 | 354.980 | 32.7 |
| 1996 | 743.026 | 33.1 |
| 1997 | 1.561.026 | 32.9 |
| 1998 | 2.725.083 | 29.5 |
| 1999 | 4.164.299 | 28.1 |
| 2000 | 8.379.549 | 31.6 |
KAYNAK: Muhasebat Genel Müdürlüğü
|
Magazin
