Bazı şeyler vardır ki, biz dünyaya gözümüzü açtığımız günden bu yana hep vardır ve hayatımızın bir parçası olmuştur. Öyle değişmez bir parçası olmuştur ki, üzerinde pek de düşünmeden, onların varlıklarını sanki doğanın, ekonominin ya da ne bileyim, sosyolojinin bir yasası imişcesine tartışmasız kabulleniriz. Onların bir zamanlar var olmadıklarını, belli bir tarihi dönemde ortaya çıktıklarını ve bir zaman sonra da yok olacaklarını tahayyül bile edemeyiz.
Parasız devlet okulları mesela... Kendimizi bildiğimiz günden beri oradadırlar ve sanırız ki, ilelebet de orada olacaklardır.
TRT'yi 'olmazsa olmaz' sanışımız da biraz buna benziyor.
Televizyon denince TRT'yi görmüş, onu bilmişiz. Şimdi biri kalkıp da, televizyonculuk devletin neyine, dediği zaman tüylerimiz ürperiyor. TRT'siz bir televizyon dünyasının da olabileceğini, hem de daha iyi olabileceğini; çünkü o zaman TRT'nin zararını cepten karşılamak zorunda kalmayacağımızı, ayrıca TRT'nin olmayışı dolayısıyla hayatımızda hiçbir eksiklik de olmayacağını düşünmek bile zor geliyor.
Oysa "devlet yayıncılık yapmasın" demenin, devletin üstüne vazife olmayan bütün diğer işlerden geri çekilmesini talep etmekten hiçbir farkı yok. Nasıl devleti ayakkabı imalatından; basma, şeker üretiminden çıkarmaya çalışıyorsak; nasıl devletin bankacılık yapmasını istemiyorsak, yayıncılıktan da elini çekmesini istemeliyiz. Tıpkı zarar eden diğer KİT'ler gibi TRT'nin de özelleştirilmesini savunmalıyız. Çünkü, devlet, diğer bütün alanlarda olduğu gibi bu alanda da, rantabl çalışamıyor. Rekabet koşullarına ayak uydurmak zorunda olmadığından, her yıl yüz milyonlarca dolar açık verme imtiyazına sahip olduğundan, ne reyting, ne de reklam geliri umurunda olmadığından, gayet verimsiz bir işletme olarak çalışıyor, doğal olarak zarar ediyor ve bu zararı da bize ödetiyor.
Peki karşılığında bize ne veriyor? Özel kanalların veremediği hangi hizmeti sağlıyor?
Kimileri, TRT'nin varlığını, doğru haber alma hakkımızın garantisi gibi görebilir, ya da devletin kendine ilişkin haberleri en sağlıklı ve dolaysız biçimde kamuoyuna aktarmasının yararından söz edebilirler.
Tabii bu hiç de inandırıcı olmaz. Çünkü doğru haberin tek garantisi basının çoğulcu yapısıdır. TRT'nin özellikle de devlete ve hükümete ilişkin haberlerindeki nalıncı keseri tavrı bunca yıllık TRT seyircisi olarak hepimiz tarafından iyi bilinir. Ayrıca, şimdiye kadarki bütün büyük ve doğru haberlerin, bütün kirli çamaşırların TRT'nin yayınlarıyla değil, özel televizyonlar sayesinde ortaya döküldüğü de.
Kimileri de, TRT'nin popüler kanallarda kendine yer bulamayan, reytingi düşük ama sanat değeri yüksek olan seçkin sanat ürünlerinin yayınlanmasına imkân tanıdığı için devam etmesi gerektiğini savunuyorlar ki, bu da yanlış... Bir kere, TRT çoktandır sanat değeri yüksek ürünlerin, filmlerin, kaliteli kültür sanat programlarının yayınlandığı tek kanal değil. Bugün sinemaseverler, CNBC'de ya da Cine5'te, TRT'de bulduklarından çok daha fazla sayıda kaliteli film bulabiliyorlar. Gerek NTV, gerekse CNN Türk, en az TRT kadar kaliteli kültür sanat programları, bilim-teknik programları, belgeseller yayınlıyor.
Demek ki, elitist bir yayın çizgisi izlemek için ille de misyoner olmak gerekmiyor. Artık Türkiye'de bu tür yayın çizgisinin de bir müşterisi var; müşterisi olduğu için bu piyasayı dolduran "ticari" kanalları da var.
Geriye ne kaldı?.. Geriye bir tek, kimsenin ne olduğunu, nasıl saptanıp nasıl ölçüleceğini, kimin tarafından temsil edileceğini pek bilemediği "kamu yayıncılığı yapmak", "kamu hizmetinde bulunmak" gibi içi boş klişeler kaldı.
Bir de "Peki BBC'ye ne diyeceksin?" lafı...
BBC'yi İngilizler düşünsün. Benim diyeceğim, devleti televizyonsuz düşünemeyenler, aslında devleti ideolojisiz düşünemeyenlerdir.
Magazin
