Win-Türkçe
ASCII

'ALTIN ONAY' ŞART
Genelkurmay'ın özellikle ulusal güvenlikle ilgili endişelerini gidermek için gündeme getirdiği "altın hisse" devlette kalacak ve yüzde 1'i geçmeyecek, ancak tüm stratejik kararlarda altın hissenin onayı gerekecek. Böylece hisse çoğunluğu yabancı yatırımcı ve Türk ortaklarında olsa bile, Telekom'un yeni sahipleri, stratejik konularda "altın hisse" sahibi olan devletin onayını almadan adım atamayacak. Başbakanlık'ta Genelkurmay'ın "ulusal güvenlik" ile ilgili duyarlılığı çerçevesinde tarifi yeniden yapılan "altın hisse" şöyle olacak:

* Telekom'un yüzde 99'u özelleştirilecek. Yüzde 1'i "altın hisse" olarak devletin elinde kalacak. Yabancılara satılacak hisseler ise yüzde 49'u geçmeyecek. Yüzde 5 hisse küçük tasarruf sahipleri ile çalışanlara satılacak.

* Ancak "altın hisse" sahibi devlete geniş yetkiler tanındığı için Telekom'da Türk ortaklarla birlikte çoğunluğu yabancı yatırımcılar ele geçirse bile stratejik kararlarda "altın hisse" sahibine rağmen karar alamayacak.

KADROLAŞMAYA SON
Başbakanlık'ta tasarı metni yeniden kaleme alınırken, Öksüz'ün elinden alınması düşünülen bazı yetkilerin iadesi planlanıyor. Eğer tasarı bu şekliyle yasalaşırsa Öksüz, iki önemli kozunu kaybedecek. Birincisi, koalisyon ortakları arasında tartışma konusu olan kadrolaşma konusunda mevzi kaybedecek, Telekom'a yeni eleman alamayacak. İkinci olarak da lisans sözleşmesi gibi kritik kararlarda devre dışı kalacak.

Altın hisse konusunda iki ayrı görüş çatışıyor. Hazine, altın hisseye sağlanan imtiyazların Bakanlar Kurulu kararıyla yapılmasını, Ulaştırma Bakanlığı ise doğrudan tasarıya eklenmesini istiyor.

Devletin kontrolündeki "altın hisse" için hangi kurumun devlet adına imtiyaz kullanacağı konusunda da Hazine ve Ulaştırma arasında görüş ayrılığı bulunuyor. Devlet Bakanı Derviş, Telekomun özelleştirilmesi halinde "altın hisse" için Hazine temsilcisinin görev almasını öneriyor. Öksüz ise Ulaştırma Bakanlığı temsilcisinin yeni Telekom yönetiminde yer almasında ısrarlı.

YASA MI KARAR MI?
Telekomun özelleştirilmesi halinde Türkiye ilk kez bir özelleştirme uygulamasında "altın hisse" hayata geçecek. Çiller'in başbakanlığı döneminde Ereğli Demir Çelik İşletmeleri'nin özelleştirilmesi istenirken de "altın hisse" gündeme gelmişti. O tarihte stratejik açıdan özelleştirilme işlemi gerçekleştirilemedi. Krizin aşılması için hükümette gündeme gelen "altın hisse" önerisi de görüş ayrılıkları yüzünden yaşama geçirilemedi.

Bu arada yeni bir yabancı ortak alınması, yabancı ortak hissesinin arttırılması, genel müdürün atanması veya değiştirilmesi, personel politikasının belirlenmesi gibi konularda da "altın hisse"nin onayı gerekecek.

Öksüz: Şükürler olsun asker var
Ulaştırma Bakanı Enis Öksüz, ekonomik programın ve dış yardımın düğüm noktası Türk Telekom özelleştirmesi konusundaki son gelişmeleri SABAH'a anlattı. Genelkurmay'ın Telekom konusundaki duyarlılığına katıldığını belirten Öksüz, şunları söyledi:

"Şükürler olsun ki askerler var. Askerler akıllı adamlar, dirayetli adamlar. Teşekkür etmek lazım. Kaygılarında haklılar. Zaten bu hususları ben aylardır söylüyorum. Dünyanın altını üstüne getirseler, yine de ülke çıkarlarına uygun özelleştirmeden vazgeçmem" dedi.

YETKİ TARTIŞMASI
Öksüz, şöyle devam etti: "AB ülkelerinin hangisinde, Ulaştırma'ya ait lisans verme yetkisinin Telekomünikasyon Kurulu'na devredilmesi sözkonusu? Böyle bir örnek var mı? Düzenleme ve denetleme otoritesine, icrai yetki verilmesi doğru değil. Yetki hatta çıkar çatışması olabilir. Altın hissenin altı doldurulur, tanımı iyi yapılır ve bu hissenin oranı ve taşıdığı yetki kanuna yazılırsa yüzde 49'a kadar yabancı yatırımcıya hisse satışı yapılabilir. Ancak, halka arzedilecek hisselerin büyük ortağa geçmesine izin verilmemeli. Altın hissenin tanımı Bakanlar Kurulu'na bırakılamaz. Çünkü Anayasa Mahkemesi'nin 1994 yılında aldığı bir karar var. Karar, altın hissenin oranı ve içerdiği yetkilerin kanuna yazılması gerektiğini içeriyor."

Öksüz'ün elinden alınacak yetkiler
Hazine'nin tasarısının yasalaşması halinde, Ulaştırma Bakanlığı'ndan alınacak yetkiler şunlar:

* Ulaştırma ve haberleşme iş ve hizmetlerinin teknik, ekonomik ve sosyal ihtiyaçlara, kamu yararına ve milli güvenliğe uygun olarak kurulmasını, yürütülmesini sağlayacak esasları tespit etmek.

* Ulaştırma ve haberleşme sistemlerinin düzenlenmesi, hava ve deniz taşıma araçlarının teknik niteliklerinin belirtilmesi hususlarında temel prensip ve politikayı tespit etmek.

* Ulaştırma ve haberleşme talep ve ihtiyaçlarını tespit etmek ve planlamak.

* Devletin ulaştırma ve haberleşme hedef ve politikalarının tespiti ve uygulanması amacıyla gerekli araştırmaları yapmak ve yaptırmak.

* Ulaştırma ve haberleşme hizmetleri karşılığında alınacak ücretleri düzenlemek.

* Ulaştırma, haberleşme ve telsiz işletmeciliği, acente ve komisyonculuğu izin belgesi vermek.

* Yabancı ülkelerin ilgili kuruluşlarıyla ulaştırma ve haberleşme ilişkilerini düzenlemek.

Altın hisse nedir?
İmtiyazlı hisse olarak bilinen bu uygulama, şirket yönetimlerinde, önceden tanımlanmış sınırlı konuda sembolik bir azınlık hisseyi temsil edenlere, alınan kararları veto etme yetkisi tanıyor. Bu nedenle, Türk Telekom'da devletin söz hakkı korunmak isteniyor. Öksüz, yabancılara satılacak hisse oranının yüzde 45'de tutulmasını istiyor. Bu durumda Telekom çalışanlarına verilen oranı düşüldüğünde, ilk etapta devletin elinde kalacak, daha sonra halka açılacak hisse oranı yüzde 46'ya düşecek. Yani devletin hisseleri azınlıkta kalacak. Oysa yabancı yatırımcıya yüzde 45 satış yapılırsa, devletin daha sonra halka arzedeceği hisse oranı yüzde 46 ile 1 puan daha yukarıda tutulacak. Ancak Dünya Bankası ve IMF'nin "yabancı" ısrarı nedeniyle yabancılara yüzde 49'luk hisse satılsa bile devlet altın hisse ile Telekom'daki etkinliğini sürdürebilecek.

Yedi özelleştirmede kullanıldı
"Altın hisse" formülü, özelleştirilen ya da özelleştirilen 7 şirkette özetle şöyle uygulandı:

* TÜPRAŞ: Ana sözleşme değişikliği, sermaye arttırım-azaltımı, işten çıkarmaya ilişkin esaslar, üst düzey yöneticilerin ücretleri, kar dağıtımı, üretim durdurulması, veya ortak alınması.

* THY: Ana sözleşme değişikliği, sermaye arttırımı, başka şirketlerle birleşme, bir uçuş hattının kapatılması, sefer sayısının azaltılması, önemli finansal kararlar.

* POAŞ: (5 yıl süreyle geçerli) şirketin faaliyetinin tasfiyesi ya da sınırlanması, Doğu ve Güneydoğu'da akaryakıt satışında aksama olmaması, ana sözleşme değişikliği.

* ERDEMİR: Ana sözleşme değişikliği, sermaye arttırımı-azaltılması, nama yazılı hisselerin hamiline yazılı şekle çevrilmesi, şirketin feshi, tasfiyesi, bir başka şirketle birleşmesi...

* DENİZ NAKLİYATI: Hisselerin yabancıya devri, şirketin tasfiyesi, şirkete ait gemilerin yüzde 30'unun bir yıl içinde satılması.

* USAŞ: Ana sözleşme değişikliği, yeni hisse ihracı, sermaye değişikliği...

* PETKİM: Ana sözleşmede değişiklik, sermaye arttırım-azaltımı, işten çıkarmaya ilişkin esaslar, kar dağıtımı önerisi, bir tesisin kapasitesinde yüzde 10'luk değişimi öngören kararlar.

KİM, NE DEDİ?

Ecevit: Düzeltme yapılabilir
Başbakan Bülent Ecevit, Telekom ile ilgili sorunu bir iki gün içerisinde aşacaklarına inandığını ifade ederek şöyle konuştu: "Tabii çok hassas ve stratejik açıdan önem taşıyan bir konu. O nedenle ayrıntılar üzerinde durulmasını sorumluluğumuzun sonucu olarak görmelisiniz. Altın hissede düzeltmeler yapılabilir. Derviş, Genelkurmay'la temas etti, herhangi bir zorluk olacağını sanmıyorum." Başbakan Yardımcısı Hüsamettin Özkan da çalışmaların sürdüğünü söyledi.

Derviş: Ordu için sorun yok
Kemal Derviş, Telekom'un özelleştirilmesi konusunda Genelkurmay İkinci Başkanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt ile görüştüğünü ve herhangi bir sorun olmadığını bildirdi. Derviş, "Altın hisse vasıtası ile Türkiye'nin güvenlik ve savunması ile ilgili her şeyi güvence altına alacağız. TSK ülkenin en büyük destekçisidir. Programla TSK arasında herhangi bir görüş ayrılığı bulunmuyor. Ve Türkiye'yi daha fazla seven kimse yok" dedi.

Yalova: İşlem tamam
Devlet Bakanı Yüksel Yalova, altın hisse uygulamasına gidileceğini, bunun dışındaki hisselerin satılacağını bildirdi. Yalova, Anayasa Mahkemesi'nce verilmiş kararlar çerçevesinde, stratejik nitelikli telekomünikasyon hizmetinin yürütülmesinin "yabancılaşması"nı engellemek için, şirket hisselerinden yüzde 50'sinden fazlasının yabancıya satılmayacağını kaydetti. Yatırımcı gruplarını ayırmak üzere, A, B, C, D gibi gruplandırmaya gidilecek.

Okan MÜDERRİSOĞLU-Mahmut BULUT - Şamil TAYYAR